Cho , số nguyên dương được gọi là một số tốt, nếu tồn tại để là số nguyên dương nhỏ nhất thoả mãn số hữu tỉ là số thập phân hữu hạn.

a) Chứng minh rằng là một số tốt.

b) Gọi là tập hợp các số tốt. Tìm giá trị lớn nhất của (kí hiệu là số phần tử của tập hợp ).

Đáp án chính thức: Tự luận
Hướng dẫn giải chi tiết
Lời giải (nguồn: CLB Toán Lim - LIM Olympic):

Trước hết ta có bổ đề quen thuộc sau:

Bổ đề 0.1. Cho , là các số nguyên dương. Phân số biểu diễn được dưới dạng số thập phân hữu hạn khi và chỉ khi sau khi rút gọn phân số tối giản, mẫu số chỉ có các ước nguyên tố là 2 và 5.

(1) Chọn , ta cần tìm số nguyên dương nhỏ nhất sao cho là số thập phân hữu hạn.
Ta có và , nên không chia hết cho 2 hoặc 5.
Theo bổ đề trên, là số thập phân hữu hạn khi và chỉ khi .
Để ý với mọi và nên .
Vậy 6 là số nguyên dương nhỏ nhất sao cho , suy ra 6 là một số 18-tốt.

(2) Cố định . Viết , trong đó .
Với mỗi , viết , trong đó . Khi đó .
Vì , từ số không có ước nguyên tố 2 hoặc 5.
Theo bổ đề trên, là số thập phân hữu hạn khi và chỉ khi .
Do đó số nguyên dương nhỏ nhất tương ứng với là .
Hơn nữa, số này chỉ phụ thuộc vào và không phụ thuộc vào các số mũ .
Mặt khác, và . Vì vậy không vượt quá số các số nguyên dương không quá 2026 nguyên tố cùng nhau với 10, và số các số như vậy là

Vì vậy với mọi .
Giờ ta sẽ chứng minh tồn tại số nguyên dương sao cho .
Chọn số nguyên dương sao cho với mọi số nguyên tố , , chẳng hạn

Đặt . Ta sẽ chứng minh .
Với mỗi số nguyên tố , , theo định lý Fermat nhỏ, ta có .
Vì , suy ra và hiển nhiên .
Ta sẽ chứng minh rằng với mọi thỏa mãn , ta có .
Trước hết, ta chứng minh .
Xét số nguyên tố . Vì và , theo cách chọn ta có . Theo LTE ta có

Còn với các số nguyên tố nhưng , ta có ngay .
Vì vậy , suy ra .
Đặt . Vì , từ suy ra .
Do đó . Viết với .
Với mỗi số nguyên tố , từ suy ra

Do , áp dụng LTE ta được

Suy ra với mọi số nguyên tố . Vậy , nên .
Kết hợp với , ta được .
Bây giờ chọn . Với mỗi thỏa mãn , lấy .
Vì , theo bổ đề, số nguyên dương nhỏ nhất sao cho là số thập phân hữu hạn chính là số nguyên dương nhỏ nhất thỏa mãn . Do đó .
Khi chạy qua các số không quá 2026 nguyên tố cùng nhau với 10, các số đôi một khác nhau.
Có đúng 810 giá trị như vậy, nên .
Kết hợp với với mọi , suy ra .
Vậy giá trị lớn nhất của là

Nhận xét: Bài toán trên đã xuất hiện trong IMO Shortlist 2017. Bằng cách làm tương tự, khi thay 2027 thành tổng quát thì ta có đáp số cần tìm là
Câu hỏi này trích từ đề thi chính thức:

Kỳ thi chọn đội tuyển dự thi Học sinh giỏi Quốc gia 2026-2027 - Môn: Toán (Sở GD&ĐT Phú Thọ)

6 câu hỏi•Thời gian 180 phút•Chấm điểm & giải thích chi tiết
Làm trọn bộ đề thi này

Các câu hỏi khác trong đề (6 câu)

Xem toàn bộ đề →