Cho biết AA quy định hoa đỏ, aa quy định hoa trắng, Aa quy định hoa vàng. Thế hệ xuất phát của một quần thể ngẫu phối có cấu trúc di truyền: 0,16AA : 0,48Aa : 0,36aa. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?
I. Nếu môi trường thay đổi làm cho cây hoa trắng có tỉ lệ sinh sản giảm thì tỉ lệ kiểu hình hoa vàng ở F₁ sẽ được tăng lên so với ở thế hệ P.
II. Nếu F₁ có tỉ lệ kiểu gen 0,5Aa : 0,5aa thì quần thể có thể đã chịu tác động của các yếu tố ngẫu nhiên.
III. Nếu môi trường thay đổi làm mất khả năng sinh sản của cây hoa vàng thì sẽ làm tăng tỉ lệ kiểu hình hoa trắng.
IV. Nếu có đột biến làm cho A thành a thì sẽ nhanh chóng làm tăng tỉ lệ kiểu hình hoa trắng.

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể ban đầu ở trạng thái cân bằng Hardy-Weinberg: p(A) = 0,16 + 0,48/2 = 0,4; q(a) = 0,6. Tỉ lệ kiểu hình P: đỏ 0,16; vàng 2pq = 0,48; trắng 0,36.

I. Đúng. Nếu cây hoa trắng (aa) giảm tỉ lệ sinh sản, q giảm qua các thế hệ, p tăng từ 0,4 tiến về 0,5 nên 2pq (hoa vàng) tăng lên so với 0,48 ở P.

II. Đúng. Theo ngẫu phối, F₁ phải có cấu trúc 0,16AA : 0,48Aa : 0,36aa. Nếu F₁ = 0,5Aa : 0,5aa (mất hẳn AA, lệch mạnh khỏi cân bằng) thì nguyên nhân có thể là các yếu tố ngẫu nhiên (thiên biến di truyền/kích thước nhỏ).

III. Sai. Nếu Aa mất khả năng sinh sản, chỉ AA và aa tham gia sinh sản; tần số alen truyền lại vẫn p = 0,4, q = 0,6, nên F₁ vẫn cho 0,16AA : 0,48Aa : 0,36aa — tỉ lệ hoa trắng không tăng (chỉ hoa vàng không sinh sản được nhưng vẫn xuất hiện ở mỗi thế hệ từ AA × aa).

IV. Đúng. Đột biến A → a làm tần số alen a tăng liên tục qua các thế hệ, do đó tỉ lệ kiểu hình hoa trắng (aa) tăng lên.

Vậy có 3 phát biểu đúng (I, II, IV) → đáp án C, khớp với đáp án nguồn (109. C).