Cho tập và là các tập con của sao cho với mọi có đúng một trong các tập là tập rỗng. Tìm giá trị lớn nhất có thể có của .
(Với , ký hiệu là phần bù của tập trong tập ).
Cho tập và là các tập con của sao cho với mọi có đúng một trong các tập là tập rỗng. Tìm giá trị lớn nhất có thể có của .
(Với , ký hiệu là phần bù của tập trong tập ).
(Với , ký hiệu là phần bù của tập trong tập ).
Đáp án chính thức: Tự luận
Hướng dẫn giải chi tiết
Lời giải (Bài toán 0.4, LMF - Chuyên Lam Sơn - Thanh Hóa - P4):
Tổng quát bài toán với , để ý các tập con sau đây thỏa mãn:
Do đó . Ta sẽ chứng minh rằng là giá trị lớn nhất của thỏa mãn yêu cầu đề bài.
Với , rõ ràng . Với , dễ thấy .
Giả sử giá trị lớn nhất của là với mọi .
Gọi là một họ các tập con cực đại thoả mãn yêu cầu bài toán.
Rõ ràng theo ví dụ ban đầu.
Lưu ý rằng tập rỗng và tập đều không thuộc .
Nếu trong không có cả lẫn với , ta có thể thêm một trong hai tập đó vào và làm lớn hơn họ . Rõ ràng cả và không thể đồng thời thuộc , do đó chỉ một trong hai tập hoặc thuộc với mọi .
Xét , ta có thể thay bởi . Do đó ta có thể giả sử rằng
Bây giờ ta chọn một tập sao cho và
Vì , do đó theo nguyên lí Dirichlet thì luôn tồn tại ít nhất một tập như vậy. Không mất tính tổng quát, ta có thể giả sử thuộc tập .
Xét tập bất kỳ khác , và . Ta có các trường hợp sau:
- Nếu , khi đó .
- Nếu thì , do đó .
- Nếu thì và do đó , mâu thuẫn với giả thiết . Vậy .
- Nếu , thì .
Với lẻ, ta có và do đó .
Với chẵn, trường hợp duy nhất là nhưng khi đó và .
Vì vậy hoặc với mọi khác , và .
Do đó bằng cách bỏ và ra khỏi rồi gộp thành một phần tử duy nhất, ta thu được một họ cực đại các tập con ứng với trường hợp .
Theo giả thiết quy nạp ta có và đồng thời .
Từ đó nên giá trị lớn nhất của thỏa mãn yêu cầu đề bài là .
Tổng quát bài toán với , để ý các tập con sau đây thỏa mãn:
Do đó . Ta sẽ chứng minh rằng là giá trị lớn nhất của thỏa mãn yêu cầu đề bài.
Với , rõ ràng . Với , dễ thấy .
Giả sử giá trị lớn nhất của là với mọi .
Gọi là một họ các tập con cực đại thoả mãn yêu cầu bài toán.
Rõ ràng theo ví dụ ban đầu.
Lưu ý rằng tập rỗng và tập đều không thuộc .
Nếu trong không có cả lẫn với , ta có thể thêm một trong hai tập đó vào và làm lớn hơn họ . Rõ ràng cả và không thể đồng thời thuộc , do đó chỉ một trong hai tập hoặc thuộc với mọi .
Xét , ta có thể thay bởi . Do đó ta có thể giả sử rằng
Bây giờ ta chọn một tập sao cho và
Vì , do đó theo nguyên lí Dirichlet thì luôn tồn tại ít nhất một tập như vậy. Không mất tính tổng quát, ta có thể giả sử thuộc tập .
Xét tập bất kỳ khác , và . Ta có các trường hợp sau:
- Nếu , khi đó .
- Nếu thì , do đó .
- Nếu thì và do đó , mâu thuẫn với giả thiết . Vậy .
- Nếu , thì .
Với lẻ, ta có và do đó .
Với chẵn, trường hợp duy nhất là nhưng khi đó và .
Vì vậy hoặc với mọi khác , và .
Do đó bằng cách bỏ và ra khỏi rồi gộp thành một phần tử duy nhất, ta thu được một họ cực đại các tập con ứng với trường hợp .
Theo giả thiết quy nạp ta có và đồng thời .
Từ đó nên giá trị lớn nhất của thỏa mãn yêu cầu đề bài là .