Một quần thể động vật giao phối, màu sắc cánh do 1 gen gồm 4 alen nằm trên NST thường quy định. Trong đó alen A₁ quy định cánh đen trội hoàn toàn so với alen A₂ và alen A₃ và A₄; Alen A₂ quy định cánh xám trội hoàn toàn so với các alen A₃ và A₄; Alen A₃ quy định cánh vàng trội hoàn toàn so với alen A₄ quy định cánh trắng. Một quần thể đang ở trạng thái cân bằng di truyền có tỉ lệ kiểu hình là: 51% con cánh đen : 33% con cánh xám : 12% con cánh vàng : 4% con cánh trắng. Biết rằng xảy ra đột biến. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?
I. Tần số alen A₁ là 0,3.
II. Tổng số cá thể cánh đen dị hợp chiếm 42%.
III. Tổng số cá thể có kiểu gen dị hợp chiếm 74%.
IV. Lấy ngẫu nhiên 1 cá thể cánh xám, xác suất thu được cá thể thuần chủng là 3/11.

Chọn đáp án B
(Đối với quần thể ngẫu phối đang cân bằng di truyền, các em phải xác định được tần số alen và tỉ lệ kiểu gen của quần thể, sau đó mới tiến hành làm bài).
❖ Ở bài toán này, trước hết phải xác định tần số alen. Có 2 cách để xác định tần số alen.
Có 4% cá thể cánh trắng → Tần số A${}_4$ = √(0,04) = 0,2
Cánh trắng + cánh vàng = 4% + 12% = 16% → Tần số (A${}_3$ + A${}_4$) là √(0,16) = 0,4
→ Tần số A${}_3$ = 0,4 - 0,2 = 0,2.
Cánh trắng + cánh vàng + cánh xám = 4% + 12% + 33% = 49%
→ Tần số (A${}_2$ + A${}_3$ + A${}_4$) = √(0,49) = 0,7 → Tần số A${}_2$ = 0,7 - 0,2 - 0,2 = 0,3.
Sau khi tìm được A${}_4$, A${}_3$, A${}_2$ thì sẽ suy ra
A${}_1$ = 1 - (A${}_4$ + A${}_3$ + A${}_2$) = 1 - (0,2 + 0,2 + 0,3) = 0,3
❖ Sau khi tìm được tần số alen, chúng ta mới tiến hành đánh giá các phát biểu của đề:
I đúng.
II đúng vì cá thể cánh đen dị hợp = cá thể cánh đen - cá thể cánh đen đồng hợp
$$=0,51-(0,3{)}^2=0,42$$
III đúng vì tổng số cá thể có kiểu gen dị hợp = tổng số cá thể - tổng số cá thể có kiểu gen đồng hợp
$$=1-\left[(0,3{)}^2+(0,3{)}^2+(0,2{)}^2+(0,2{)}^2\right]=1-(0,26)=0,74=74\%$$
IV đúng vì cánh xám chiếm 33\%; trong đó cánh xám thuần chủng (A${}_2$A${}_2$) có tỉ lệ là $(0,3{)}^2\to$ Xác suất là $\frac{(0,3{)}^2}{0,33}=\frac{3}{11}$.