Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chọn và xử lý biểu đồ theo yêu cầu đề (Địa lý Lớp 12)

Phương pháp: Kỹ năng nhận xét biểu đồ
Cách giải:
Giai đoạn 2015-2019, GDP Philippin tăng từ 306 tỷ đô lên 377 tỷ đô, tăng 61 tỷ đô, tăng 1,23 lần; GDP Thái Lan tăng từ 401 tỷ đô lên 544 tỷ đô; tăng 141 tỷ đô, tăng 1,36 lần
⟹ GDP Philippin tăng chậm hơn Thái Lan
Chọn D.

Phương pháp: Kĩ năng nhận diện biểu đồ
Cách giải:
Biểu đồ thích hợp nhất thể hiện sự thay đổi cơ cấu qua nhiều năm (> 3 năm) là biểu đồ miền
⟹ Biểu đồ thích hợp nhất thể hiện sự thay đổi cơ cấu số giảng viên đại học theo giới tính nước ta giai đoạn 2015-2019 là biểu đồ miền
Chọn C.

Phương pháp: Kĩ năng nhận diện biểu đồ
Cách giải:
Biểu đồ tròn có kích thước khác nhau thường thể hiện quy mô (thông qua kích thước hình tròn) và cơ cấu
⟹ Biểu đồ đã cho thể hiện quy mô và cơ cấu sản lượng thủy sản nuôi trồng theo vùng của nước ta năm 2015 và 2020
Chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
Để thể hiện tốc độ tăng trưởng (biến động qua các năm) của hai đại lượng số lượng lợn và sản lượng thịt lợn giai đoạn 2015 - 2021, biểu đồ đường là thích hợp nhất vì nó thể hiện rõ xu hướng biến động, tốc độ tăng/giảm theo thời gian của các đối tượng có đơn vị khác nhau. Biểu đồ cột chỉ thể hiện quy mô tại từng thời điểm; biểu đồ miền và kết hợp không phù hợp với yêu cầu về tốc độ tăng trưởng. Kết quả này trùng với đáp án nguồn (Câu 61: C).

(AI giải đề cho tôi)
Biểu đồ cột thể hiện sản lượng thủy sản khai thác và nuôi trồng (nghìn tấn) qua các năm 2015–2021. Cột cho biết giá trị tuyệt đối (quy mô) sản lượng từng loại theo thời gian; không thể hiện tốc độ tăng trưởng (cần biểu đồ đường) và không thể hiện cơ cấu dưới dạng phần trăm (cần biểu đồ tròn/miền). Do đó biểu đồ thể hiện quy mô sản lượng.

(AI giải đề cho tôi)
Từ biểu đồ: In-đô-nê-xi-a giảm từ 75397,8 xuống 55334,5 nghìn tấn (giảm 20063,3 nghìn tấn, tương ứng khoảng 26,6%); Việt Nam giảm từ 45215,7 xuống 43346,6 nghìn tấn (giảm 1869,1 nghìn tấn, tương ứng khoảng 4,1%). Kiểm tra các phương án: A sai vì Việt Nam giảm chậm hơn chứ không nhanh gấp hai; B sai vì In-đô-nê-xi-a giảm nhiều hơn nhưng nhanh hơn (26,6% so với 4,1%), không phải chậm hơn; D sai vì tỉ lệ giảm của In-đô-nê-xi-a chỉ khoảng 26,6/4,1 ≈ 6,5 lần, không phải 10,6 lần. C đúng: cả năm 2015 (45215,7 < 75397,8) và năm 2020 (43346,6 < 55334,5), sản lượng lúa của Việt Nam luôn thấp hơn In-đô-nê-xi-a. Khớp với đáp án nguồn (Câu 54: C).

(AI giải đề cho tôi)
Biểu đồ miền (cơ cấu %) cho thấy cơ cấu diện tích lúa theo mùa vụ (lúa mùa, lúa đông xuân, lúa hè thu) thay đổi qua các năm 2005, 2010, 2016, 2021: lúa mùa tăng từ 32,1% lên 37,0%, lúa đông xuân tăng từ 40,1% lên 41,5%, còn lúa hè thu giảm từ 27,8% xuống 21,5%. Các tỷ lệ này thay đổi qua thời gian, thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu diện tích lúa phân theo mùa vụ. Biểu đồ không cho số liệu tuyệt đối (quy mô) nên không phải B, không phải tốc độ tăng trưởng (A) hay phân theo vùng (D). Khớp đáp án nguồn: C (bảng đáp án ghi câu 76 là C).

(AI giải đề cho tôi)
Bảng có hai đại lượng khác đơn vị (diện tích: nghìn ha; sản lượng: nghìn tấn) của 4 tỉnh tại cùng một thời điểm (năm 2021). Biểu đồ miền dùng cho dữ liệu theo thời gian, biểu đồ tròn chỉ thể hiện được cơ cấu một đại lượng, biểu đồ kết hợp thường dùng khi có số liệu theo nhiều năm. Với số liệu tĩnh của nhiều đối tượng và hai đại lượng, biểu đồ cột (cột đôi) là thích hợp nhất để so sánh giữa các tỉnh. Đáp án: D.

(AI giải đề cho tôi)
Biểu đồ đường có trục tung là %, lấy mốc 1990 = 100, thể hiện chỉ số tương đối của diện tích (129,3), năng suất (180,8) và sản lượng (233,9) lúa qua các năm 1990–2014. Đây là dạng so sánh tương đối so với năm gốc, tức tốc độ tăng trưởng. Không phải cơ cấu (biểu đồ tròn/khối), không phải qui mô (số tuyệt đối), không phải chuyển dịch cơ cấu. Đáp án C.

(AI giải đề cho tôi)
Bảng có hai đại lượng khác đơn vị và khác thang đo: tổng số dân (nghìn người, giá trị lớn: 71 995,5 – 95 540,0) và tỉ lệ gia tăng dân số (%, giá trị nhỏ: 1,17 – 1,65). Nếu vẽ chung một hệ trục thì đường tỉ lệ gia tăng gần như nằm sát trục hoành, không thể hiện được. Do đó biểu đồ thích hợp nhất là biểu đồ kết hợp (cột cho tổng số dân, đường cho tỉ lệ gia tăng dân số). Biểu đồ tròn không phù hợp vì không thể hiện theo thời gian; biểu đồ miền dùng cho cơ cấu; biểu đồ cột đơn không thể hiện tốt cả hai đại lượng. Khớp với đáp án nguồn (câu 39 – B).

(AI giải đề cho tôi)
Biểu đồ đường có trục tung là %, lấy mốc 2015 = 100, các giá trị: phân đạm 108,4 (2018), 106 (2019), 109,9 (2020); phân NPK 100,6 (2018), 103,1 (2019), 106,5 (2020). Đây là các số tương đối so với năm gốc, thể hiện tốc độ tăng trưởng sản lượng qua các năm, không phải quy mô tuyệt đối (C) hay cơ cấu/chuyển dịch cơ cấu (A, D). Vậy đáp án B, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Muốn thể hiện chuyển dịch cơ cấu (tỷ trọng khai thác và nuôi trồng thay đổi theo thời gian), biểu đồ miền là thích hợp nhất vì thể hiện được cả tổng số và cơ cấu các thành phần qua các năm. Tính tổng kiểm tra: 2920,4 + 3412,8 = 6333,2; 3863,7 + 4633,5 = 8497,2, dữ liệu hợp lệ để vẽ biểu đồ miền.

(AI giải đề cho tôi)
Hai biểu đồ tròn cho sản lượng điện theo thành phần kinh tế: năm 2015 (Nhà nước 84,3%; Ngoài nhà nước 11,1%; Đầu tư nước ngoài 4,6%) và năm 2020 (80,9%; 10,2%; 8,9%). Đơn vị là % nên chỉ thể hiện cơ cấu (tỷ trọng), không phải quy mô tuyệt đối hay tốc độ tăng trưởng; các thành phần là thành phần kinh tế, không phải ngành kinh tế. Do đó đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
Bảng có hai đại lượng khác đơn vị (diện tích nghìn ha và sản lượng nghìn tấn) cùng thể hiện theo thời gian. Biểu đồ kết hợp (cột cho diện tích, đường cho sản lượng, hai trục tung khác nhau) thể hiện rõ nhất cả hai đại lượng. Đáp án C.

(AI giải đề cho tôi) Biểu đồ đường (2015 = 100): nhập khẩu tăng liên tục 128,8 → 157,7 → 165,2; xuất khẩu chỉ dao động 103,8 → 114,4 → 104,3. Vậy nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu. Đáp án C (đáp án được gạch chân trong đề, trang 33).

(AI giải đề cho tôi)
Biểu đồ tròn cho tỉ lệ (%) sản lượng lúa các vụ trong tổng sản lượng năm 2010 (48; 29,2; 22,8) và năm 2020 (46,5; 34,6; 18,9), với chú thích: Lúa đông xuân, Lúa hè thu và thu đông, Lúa mùa. Đơn vị là % nên biểu đồ thể hiện cơ cấu (tỉ trọng) sản lượng lúa phân theo mùa vụ, không phải quy mô (số tuyệt đối), tốc độ tăng trưởng hay mức thay đổi sản lượng. Đáp án C khớp với đáp án gạch chân trong tài liệu gốc (trang 31).

(AI giải đề cho tôi)
Bảng có 3 đối tượng với đơn vị khác nhau: than sạch và dầu thô tính bằng triệu tấn, điện tính bằng tỉ kWh. Biểu đồ tròn chỉ thể hiện cơ cấu tại một thời điểm; biểu đồ cột/miền khó vẽ chung khi đơn vị và độ lớn số liệu chênh lệch nhiều (điện 91,7 - 235,4 so với dầu thô 11,5 - 15,0). Biểu đồ kết hợp cho phép vẽ mỗi sản phẩm bằng trục/kiểu thể hiện riêng (ví dụ cột cho than, dầu thô và đường cho điện) trên cùng hệ trục thời gian, nên thể hiện đầy đủ và rõ nhất sản lượng các sản phẩm công nghiệp giai đoạn 2010 - 2020. Đáp án: D.

(AI giải đề cho tôi)
Để thể hiện cả quy mô (tổng sản lượng) và cơ cấu (tỉ lệ các loại lúa: đông xuân; hè thu và thu đông; mùa) của hai năm 2015 và 2020, biểu đồ tròn là thích hợp nhất: vẽ hai hình tròn, bán kính tỉ lệ với tổng sản lượng (45091,0 nghìn tấn năm 2015 và 42760,9 nghìn tấn năm 2020), các cung tròn thể hiện cơ cấu từng loại lúa trong mỗi năm. Biểu đồ cột chỉ thể hiện tốt quy mô, khó thể hiện cơ cấu; miền và đường thích hợp cho chuỗi số liệu theo thời gian liên tục, không phù hợp với hai mốc rời rạc. Kiểm tra: 21091,7 + 15341,3 + 8658,0 = 45091,0 và 19878,1 + 14772,1 + 8106,2 = 42760,9, khớp tổng số trong bảng. Đáp án khớp với nguồn gạch chân B (Tròn).

(AI giải đề cho tôi)
Đáp án nguồn gạch chân là B. Tròn. Với hai mốc thời điểm 2018 và 2020, vẽ hai biểu đồ tròn (mỗi năm một biểu đồ) thể hiện được cả quy mô (tổng diện tích 3496,8 nghìn ha năm 2018 và 3616,3 nghìn ha năm 2020, so sánh qua kích thước hình tròn) và cơ cấu (tỉ lệ cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả, cây lâu năm khác) của từng năm. Biểu đồ đường, miền không phù hợp vì chỉ có 2 mốc thời gian; biểu đồ kết hợp không cần thiết ở đây.

(AI giải đề cho tôi)
Biểu đồ trụ đôi với đơn vị 'Nghìn con', thể hiện số lượng đàn bò của hai vùng (Trung du và miền núi Bắc Bộ: 943,1 → 1148,7 nghìn con; Tây Nguyên: 685,6 → 842,7 nghìn con) qua các năm 2015, 2017, 2019, 2020. Đây là số lượng tuyệt đối (quy mô), không phải tỉ lệ % (cơ cấu) và không phải sản lượng thịt bò. Vậy biểu đồ thể hiện quy mô số lượng của đàn bò.