Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Mưa và nhân tố gây mưa ở Việt Nam (Địa lý Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Vào đầu mùa hạ, dải hội tụ nhiệt đới chạy theo hướng kinh tuyến qua nước ta do sự hội tụ giữa gió Tây Nam từ vịnh Bengan (thuộc khối khí xích đạo từ Ấn Độ Dương) và gió Tín Phong bán cầu Bắc. Đáp án trong đề (Câu 47: C) khớp với suy luận này.

Chọn B.
Sự khác nhau về mùa giữa vùng núi Tây Bắc và Đông Bắc chủ yếu do tác động kết hợp của các hướng gió mùa và địa hình núi. Tây Bắc chịu ảnh hưởng rõ của gió hướng tây nam vào mùa hạ, còn Đông Bắc chịu tác động mạnh của gió mùa Đông Bắc và địa hình cánh cung.
Vì vậy chọn gió hướng tây nam, gió hướng đông bắc, địa hình vùng núi.

Câu 1 (TH):
Phương pháp:
Dựa vào nội dung biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa (phần gió mùa).
Cách giải:
Nam Bộ nước ta có mưa nhiều vào mùa hạ chủ yếu do tác động của gió mùa Tây Nam, dải hội tụ nhiệt đới, gió tây nam từ Bắc Ấn Độ Dương đến.
A, B, D sai vì:
+ Tín phong bán cầu Bắc là nguyên nhân gây hiện tượng khô cho Nam Bộ.
+ Nam Bộ ít chịu ảnh hưởng của bão, dải hội tụ, áp thấp nhiệt đới nên đây không phải là nguyên nhân chủ yếu gây mưa vào mùa hạ ở đây.
+ Gió phơn Tây Nam gây khô, nóng cho phía nam khu vực Tây Bắc và ven biển Trung Bộ do bị biến tính khi vượt qua dãy Trường Sơn.

Phương pháp: Dựa vào đoạn thông tin và nội dung biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa.
a) Sai. Giữa và cuối mùa hạ là thời điểm dải hội tụ nhiệt đới hoạt động mạnh nhất tại nước ta. Lúc này, gió mùa Tây Nam từ bán cầu Nam thổi mạnh, vượt xích đạo và hội tụ với Tín phong bán cầu Bắc ngay trên lãnh thổ Việt Nam.
b) Sai. Dải hội tụ hình thành do sự tiếp xúc giữa khối khí nhiệt đới ẩm Bắc Ấn Độ Dương (TBg) và Tín phong bán cầu Bắc. Dải hội tụ này thường có ảnh hưởng rất lớn đến đất liền, đặc biệt là gây mưa cho khu vực Nam Bộ, cao nguyên Trung Bộ và dải Trung Bộ.
c) Đúng. Sự tranh chấp giữa gió Tây Nam (TBg) và Tín phong bán cầu Bắc tạo nên dải hội tụ. Tại Trung Bộ, khi dải hội tụ này hoạt động kết hợp với các nhiễu động khí quyển khác thường gây ra những đợt mưa vào cuối tháng 5, đầu tháng 6, giúp giải nhiệt và cung cấp nước sau đợt khô hạn, dân gian gọi là mưa tiêu màn.
d) Đúng (theo đáp án chính thức). Gió Tây Nam từ cao áp Bắc Ấn Độ Dương (TBg) đến gặp Tín phong bán cầu Bắc tạo nên dải hội tụ nhiệt đới, chạy theo hướng vĩ tuyến, di chuyển chậm dần từ bắc vào nam. Đề gốc in 'hướng kinh tuyến' trong câu d nhưng lời giải nguồn ghi 'hướng vĩ tuyến'.
Đáp án: S, S, Đ, Đ (bảng đáp án Phần II trang 8: Câu 4 = SSĐĐ)
a) Sai. Giữa và cuối mùa hạ là thời điểm dải hội tụ nhiệt đới hoạt động mạnh nhất tại nước ta. Lúc này, gió mùa Tây Nam từ bán cầu Nam thổi mạnh, vượt xích đạo và hội tụ với Tín phong bán cầu Bắc ngay trên lãnh thổ Việt Nam.
b) Sai. Dải hội tụ hình thành do sự tiếp xúc giữa khối khí nhiệt đới ẩm Bắc Ấn Độ Dương (TBg) và Tín phong bán cầu Bắc. Dải hội tụ này thường có ảnh hưởng rất lớn đến đất liền, đặc biệt là gây mưa cho khu vực Nam Bộ, cao nguyên Trung Bộ và dải Trung Bộ.
c) Đúng. Sự tranh chấp giữa gió Tây Nam (TBg) và Tín phong bán cầu Bắc tạo nên dải hội tụ. Tại Trung Bộ, khi dải hội tụ này hoạt động kết hợp với các nhiễu động khí quyển khác thường gây ra những đợt mưa vào cuối tháng 5, đầu tháng 6, giúp giải nhiệt và cung cấp nước sau đợt khô hạn, dân gian gọi là mưa tiêu màn.
d) Đúng theo đáp án chính thức (S, S, Đ, Đ). Lưu ý: đề in 'chạy theo hướng kinh tuyến' nhưng lời giải nguồn ghi 'chạy theo hướng vĩ tuyến, di chuyển chậm dần từ bắc vào nam' – có sự không nhất quán giữa câu chữ đề và lời giải trong chính tài liệu gốc. Gió Tây Nam từ cao áp Bắc Ấn Độ Dương (TBg) đến gặp Tín phong bán cầu Bắc tạo nên dải hội tụ nhiệt đới, chạy theo hướng vĩ tuyến, di chuyển chậm dần từ bắc vào nam.

Các nhân tố chủ yếu mang đến lượng mưa lớn cho vùng khí hậu Bắc Trung Bộ là Gió mùa Tây Nam, dải hội tụ nhiệt đới, gió đông bắc và bão.

(AI giải đề cho tôi)
Việc nước ta tiếp giáp với Biển Đông (một vùng biển rộng, nằm trong khu vực hoạt động của gió mùa) làm cho khí hậu chịu tác động mạnh của gió mùa, dẫn đến lượng mưa phân bố không đều theo mùa (mùa mưa, mùa khô rõ rệt). Các phương án khác: rừng thượng xanh chiếm ưu thế liên quan vị trí nội chí tuyến; gió Mậu dịch không thổi quanh năm ở nước ta; các dãy núi hướng vòng cung liên quan cấu tạo địa chất, không phải do tiếp giáp Biển Đông.

Sự khác nhau về mưa giữa vùng núi Tây Bắc và vùng núi Đông Bắc chủ yếu do tác động kết hợp của gió theo hướng tây nam, gió theo hướng đông bắc và địa hình vùng núi.

(AI giải đề cho tôi)
Lượng mưa ở nước ta phân hóa theo không gian (vị trí địa lí, địa hình chắn gió, hiệu ứng phơn) và theo thời gian (gió mùa mùa hạ – đông nam, mùa đông – đông bắc, bão, dải hội tụ nhiệt đới, frông). Trong các phương án, chỉ có B gồm đủ các nhân tố trực tiếp gây mưa và phân hóa mưa: vị trí, gió mùa, địa hình, bão, dải hội tụ nhiệt đới. A sai vì khí áp không trực tiếp tạo mưa; C, D sai vì nhiệt độ không phải nhân tố trực tiếp quyết định lượng mưa. Khớp đáp án nguồn (77 – B).

Phương pháp: Dựa vào các nguyên nhân gây ra sự đối lập về lượng mưa (lưu ý ở đặc điểm địa hình) và kết hợp với các loại gió thổi ở khu vực Tây Nguyên.

Cách giải: Sự đối lập về mưa mùa và mùa khô giữa Tây Nguyên và sườn Đông Trường Sơn chủ yếu do tác động kết hợp của dãy núi Trường Sơn và các loại gió hướng tây nam, gió hướng đông bắc. Khi Tây Nguyên, Nam Bộ đón các luồng gió hướng tây nam (gió tây nam vào đầu mùa hạ và gió mùa Tây Nam vào giữa và cuối mùa hạ) đem lại mưa lớn thì Đông Trường Sơn đang là mùa khô. Ngược lại Đông Trường Sơn đón các luồng gió hướng đông bắc từ biển vào (Tín phong Bắc bán cầu, gió mùa Đông Bắc) thì Tây Nguyên – Nam Bộ là mùa khô. Các hiện tượng trên đều do dãy núi Trường Sơn chạy theo hướng tây bắc – đông nam – đây là một bức chắn địa hình gây ra sự đối lập về mưa mùa và mùa khô giữa Tây Nguyên và sườn Đông Trường Sơn.

- B, C sai vì gió Tây Nam nóng ẩm gây mưa cho Tây Nguyên, nhưng không giải thích được tại sao sườn Đông Trường Sơn lại khô. Địa hình đa dạng không phải là nguyên nhân của sự đối lập về lượng mưa.

- D sai vì gió mùa Tây Nam, gió mùa Đông Bắc là chưa đủ => đáp án A khái quát hơn.

Chọn A.

Lượng mưa trung bình năm của nước ta là từ 1500 - 2000 mm/năm. Ở những sườn núi đón gió biển và các khối núi cao, lượng mưa trung bình năm có thể lên đến 3500 - 4000 mm/năm.

Quan sát Atlat Địa lí Việt Nam trang 9, ta thấy vùng Duyên hải Nam Trung Bộ có lượng mưa trung bình năm thấp nhất.

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ là vùng duy nhất ở nước ta có mưa vào thời kì thu - đông do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới, bão trong thời gian này.

Chế độ mưa nước ta có sự phân hóa phức tạp theo không gian (không đều theo lãnh thổ), theo thời gian (theo mùa) chủ yếu là do: tác động kết hợp giữa nhiều nhân tố gây mưa: Tín phong Bán cầu Bắc (loại gió hoạt động quanh năm), hoạt động của gió mùa (gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ), vị trí (giáp biển Đông) và địa hình (đón gió, khuất gió, song song với hướng gió, địa hình núi cao).

(AI giải đề cho tôi)
Mùa mưa ở Trung Bộ (từ tháng IX, X đến tháng XII) được tạo bởi: gió mùa Đông Bắc (thổi từ tháng IX, gặp dãy Trường Sơn Nam nên gây mưa lớn cho duyên hải Trung Bộ), dải hội tụ nhiệt đới và bão, áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông cuối mùa hạ, đầu mùa thu. Các phương án A, B, C đều chứa nhân tố không phù hợp (tín phong bán cầu Bắc, gió Tây trên cao không gây mưa trực tiếp). Vậy đáp án là D, trùng với đáp án nguồn (Câu 20: D).

(AI giải đề cho tôi)
Theo Atlat Địa lí Việt Nam trang 9 (lượng mưa trung bình năm), Huế nằm trong vùng mưa lớn (trên 2000 mm/năm do hiệu ứng phơn và địa hình đón gió), lớn hơn Hà Nội (~1600 mm), Hà Tiên và Lũng Cú (vùng mưa thấp hơn). Đáp án khớp với đáp án nguồn: C.

(AI giải đề cho tôi)
Duyên hải Nam Trung bộ chịu tác động của gió mùa đông bắc kết hợp địa hình hướng bắc - nam nên mưa tập trung vào mùa thu - đông (tháng 9 - 12), trong khi mùa hạ ít mưa do ảnh hưởng phơn tây nam. Đáp án khớp với bảng đáp án chính thức (Câu 43: B).

(AI giải đề cho tôi)
Theo Atlat Địa lí Việt Nam trang Khí hậu, biểu đồ lượng mưa các trạm vào tháng VII: Hà Nội, Lạng Sơn, Sa Pa đều ở mùa mưa với lượng mưa lớn (trên 200–300 mm), trong khi Nha Trang thuộc duyên hải Nam Trung Bộ, mùa khô kéo dài nên tháng VII lượng mưa rất thấp (dưới 50 mm). Vậy trạm có lượng mưa thấp nhất là Nha Trang, khớp với đáp án B của đề.

Hướng dẫn giải: Huế có tổng lượng mưa từ tháng XI – IV lớn nhất => chọn đáp án B

Chế độ mưa nước ta có sự phân hóa theo không gian chủ yếu do tác động của nhiều nhân tố trong đó chủ yếu do tác động của các loại gió kết hợp với địa hình... => chọn đáp án C

Từ khóa: nơi nào sau đây có mưa nhiều từ tháng IX đến tháng XII. Dựa vào Atlat địa lí việt nam trang 9 => Dựa vào biểu đồ nhiệt độ, lượng mưa ta thấy lượng mưa của Nha Trang nhiều vào Tháng 9,10,11,12 => chọn đáp án D.