Câu 6: Cho sơ đồ phả hệ sau:



Ở người, kiểu gene HH quy định bệnh hói đầu, hh quy định không hói đầu; những người đàn ông có kiểu gene dị hợp Hh bị hói đầu, người nữ không bị hói đầu. Biết không xảy ra đột biến ở tất cả những người trong phả hệ, người phụ nữ II.8 đến từ một quần thể cân bằng di truyền có 80% người không bị hói đầu. Theo lí thuyết, xác suất sinh con trai mắc bệnh hói đầu của cặp vợ chồng II.7 và II.8 là bao nhiêu phần trăm? (làm tròn sau dấu phẩy một chữ số)

Ta cần tính xác suất sinh con trai bị hói đầu của cặp II.7 × II.8.

Bước 1. Suy ra kiểu gen của bố mẹ II.7

Từ phả hệ:

• I.1 là nam bị hói đầu → kiểu gen có thể HH hoặc Hh
• I.2 là nữ bình thường → Hh hoặc hh

Hợp sinh:

• II.5 là nữ bị hói đầu → phải là HH
• II.6 là nam bình thường → phải là hh

Để sinh được cả HH lẫn hh, ta suy ra:

• I.1 = Hh
• I.2 = Hh

Vậy II.7 là nam bị hói đầu sinh ra từ phép lai Hh × Hh, nên trước khi xét thêm dữ kiện:

• P(II.7 = HH | nam bị hói) = 1/3
• P(II.7 = Hh | nam bị hói) = 2/3

Bước 2. Suy ra kiểu gen của II.8

II.8 là nữ bình thường, nhưng cặp II.7 × II.8 sinh ra III.13 là nữ bị hói đầu, tức là HH.

Muốn con gái HH thì cả bố và mẹ đều phải cho alen H.

Vì II.8 là nữ bình thường nên không thể là HH, do đó chắc chắn:

II.8 = Hh

Bước 3. Cập nhật lại xác suất kiểu gen của II.7

Vì cặp này đã sinh được 1 con HH, nên xác suất của II.7 cần cập nhật theo Bayes:

• Nếu II.7 = HH và II.8 = Hh thì xác suất sinh con HH là 1/2
• Nếu II.7 = Hh và II.8 = Hh thì xác suất sinh con HH là 1/4

Xác suất tỉ lệ:

• HH: (1/3) × (1/2) = 1/6
• Hh: (2/3) × (1/4) = 1/6

Suy ra sau khi cập nhật:

• P(II.7 = HH) = 1/2
• P(II.7 = Hh) = 1/2

Bước 4. Tính xác suất sinh con trai bị hói đầu

Trường hợp 1: II.7 = HH, II.8 = Hh

Con trai luôn nhận từ bố alen H, nên mọi con trai đều bị hói đầu.

Xác suất = 1

Trường hợp 2: II.7 = Hh, II.8 = Hh

Tỉ lệ con là 1/4 HH : 1/2 Hh : 1/4 hh

Ở nam:

- HH bị hói
- Hh bị hói
- hh không hói

Vậy xác suất một con trai bị hói đầu trong trường hợp này là 3/4.

Ghép hai trường hợp:

Xác suất một đứa con sinh ra là con trai bị hói bằng
(1/2) × [ (1/2) × 1 + (1/2) × (3/4) ]
= (1/2) × (7/8)
= 7/16 = 43,75%

Làm tròn một chữ số sau dấu phẩy: 43,8%

Đáp án: 43,8%