Cho sơ đồ phả hệ mô tả sự di truyền nhóm máu hệ ABO và một bệnh M ở người do 2 locus thuộc 2 cặp nhiễm sắc thể khác nhau quy định. Biết rằng, bệnh M trong phả hệ là do một trong 2 allele của một gene, tương tác gene có allele kiểu trội lặn hoàn toàn quy định; gene quy định nhóm máu gồm 3 allele $I^A,I^B,I^O$ ; trong đó allele $I^A$ quy định nhóm máu A , allele $I^B$ quy định nhóm máu B đều trội hoàn toàn so với allele $I^O$ quy định nhóm máu O ; allele $I^A$ allele $I^B$ là hai gene allele tương tác kiểu đồng trội quy định nhóm máu AB. Giả sử quần thể người đang ở trạng thái cân bằng di truyền Hardy - Weinberg về tính trạng nhóm máu với 4 \% số người có nhóm máu O và 21 \% số người có nhóm máu B.

[Hình cần kiểm tra lại: p15_f1]

Theo lý thuyết, xác suất cặp vợ chồng $II{I}_{13}$ và $II{I}_{14}$ sinh một đứa con mang kiểu gene dị hợp về cả hai tính trạng là bao nhiêu phần trăm? (Chỉ làm tròn kết quả cuối cùng đến hàng phần mười).

Hướng dẫn giải
Xét về nhóm máu:
- Cặp vợ chồng 1 x 2 đều có nhóm máu B nhưng sinh ra người số 5 có nhóm máu O → KG của người 1 và 2 là $I^B{I}^O$
→ Người số 6 có KG 1/3 $I^B{I}^B$: 2/3 $I^B{I}^O$
- Cặp vợ chồng 3 x 4 đều có nhóm máu B nhưng sinh ra người số 5 có nhóm máu O → KG của người 3 và 4 là $I^B{I}^O$
→ Người số 7 có KG 1/3 $I^B{I}^B$: 2/3 $I^B{I}^O$
=> Cặp vợ chồng 6 x 7 có dạng: (1/3 $I^B{I}^B$: 2/3 $I^B{I}^O$) x (1/3 $I^B{I}^B$: 2/3 $I^B{I}^O$)
Đời con theo lý thuyết: 4/9 $I^B{I}^B$: 4/9 $I^B{I}^O$: 1/9 $I^O{I}^O$
Vậy người 13 có dạng (1/2 $I^B{I}^B$: 1/2 $I^B{I}^O$)
4\% số người mang nhóm máu O có tần số allele $I^O$ là 0,2
Tần số allele $I^B$ là x thì tỉ lệ người mang nhóm máu B là $x^2$ + 2.0,2x = 0,21 → x = 0,3 = $I^B$
→ I^A là 0,5
Cấu trúc quần thể với nhóm máu A là 0,25I^AI^A : 0,2I^AI^O
Vậy cặp vợ chồng 9 x 10 có dạng :(5/9 I^AI^A : 4/9 I^AI^O) x (5/9 I^AI^A : 4/9 I^AI^O)
Đời con theo lý thuyết : 49/81 I^AI^A : 28/81 I^AI^O : 4/81 I^OI^O
Người 14 có dạng : 7/11 I^AI^A : 4/11 I^AI^O
=> Cặp vợ chồng 13 x 14: (1/2 I^BI^B: 1/2 I^BI^O) x (7/11 I^AI^A: 4/11 I^AI^O)
Giao tử: 3/4I^B: 1/4 I^O || 9/11 I^A: 2/11 I^O
Tỉ lệ đời con đồng hợp là ¼ x 2/11 = 1/22
Tỉ lệ đời con dị hợp là 21/22
Xét về bệnh M: 13(1/3AA: 2/3Aa) x 14 (Aa)
Vậy tỉ lệ sinh được con dị hợp 2 cặp gene là 1/2 x 21/22= 21/44 = 0,4773
Đáp án: 0,5