Ở một quần thể thực vật lưỡng bội giao phấn ngẫu nhiên đang ở trạng thái cân bằng di truyền, xét một gen gồm 4 alen nằm trên NST thường, alen A${}_1$ quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với alen A${}_2$, A${}_3$, A${}_4$; alen A${}_2$ quy định hoa tím trội hoàn toàn so với alen A${}_3$, A${}_4$; alen A${}_3$ quy định hoa vàng trội hoàn toàn so với alen A${}_4$ quy định hoa trắng. Biết rằng quần thể không chịu tác động của các nhân tố tiến hóa. Trong quần thể, số cây hoa trắng chiếm 1\%, số cây hoa vàng chiếm 8\% và số cây hoa tím thuần chủng chiếm 9\%. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng ?
I. Có tối đa 12 phép lai thuần giữa các cây hoa đỏ với cây hoa tím.
II. Quần thể có tối đa 6 kiểu gen dị hợp.
III. Tần số các alen A${}_1$; A${}_2$; A${}_3$; A${}_4$ lần lượt là 0,3; 0,2; 0,4; 0,1.
IV. Lấy ngẫu nhiên một cây hoa tím và một cây hoa vàng cho giao phấn với nhau thì xác suất xuất hiện cây hoa trắng ở đời con F${}_1$ là $\frac{1}{36}$.

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể cân bằng Hardy-Weinberg với 4 alen. Hoa trắng A4A4 = 1% → q4 = 0,1. Hoa vàng (A3A3 + 2A3A4) = 8%: q3² + 2q3·0,1 = 0,08 → q3² + 0,2q3 − 0,08 = 0 → q3 = 0,2. Hoa tím thuần A2A2 = 9% → q2 = 0,3. Suy ra q1 = 1 − 0,4... tức q1 = 1 − (0,3 + 0,2 + 0,1) = 0,4.

I. Cây hoa đỏ có 4 kiểu gen (A1A1, A1A2, A1A3, A1A4), cây hoa tím có 3 kiểu gen (A2A2, A2A3, A2A4) → tối đa 4 × 3 = 12 phép lai. Đúng.

II. Số kiểu gen dị hợp tối đa = C(4,2) = 6 (A1A2, A1A3, A1A4, A2A3, A2A4, A3A4). Đúng.

III. Tần số thực là q1 = 0,4; q2 = 0,3; q3 = 0,2; q4 = 0,1, khác với đề bài (0,3; 0,2; 0,4; 0,1). Sai.

IV. Tần số kiểu gen: A2A2 = 0,09; A2A3 = 0,12; A2A4 = 0,06; A3A3 = 0,04; A3A4 = 0,04; A4A4 = 0,01. Tím: A2A2 + A2A3 + A2A4 = 0,27; xác suất cây tím cho giao tử A4 = (0,06 × 1/2)/0,27 = 1/9. Vàng: A3A3 + A3A4 = 0,08; xác suất cây vàng cho giao tử A4 = (0,04 × 1/2)/0,08 = 1/4. F1 trắng (A4A4) = 1/9 × 1/4 = 1/36. Đúng.

Vậy có 3 phát biểu đúng (I, II, IV) → chọn D, khớp đáp án nguồn.