X là dung dịch chứa a mol HCl. Y là dung dịch chứa b mol Na${}_2$CO${}_3$. Nhỏ từ từ hết X vào Y, sau các phản ứng thu được V${}_1$ lít CO${}_2$ (đktc). Nhỏ từ từ hết Y vào X, sau phản ứng được V${}_2$ lít CO${}_2$ (đktc). Biết tỉ lệ V${}_1$:V${}_2$ = 3:4. Tỉ lệ a:b bằng

Do thu được số mol CO${}_2$ khác nhau ở 2 thí nghiệm ⇒ H${}^{+}$ không dư.
Xét thí nghiệm 1: nhỏ từ từ X vào Y thì xảy ra phản ứng theo thứ tự:
H${}^{+}$ + CO${}_3^{2-}$ → HCO${}_3^{-}$; H${}^{+}$ + HCO${}_3^{-}$ → CO${}_2$ + H${}_2$O
n${}_{C{O}_2}$ = n${}_{H^{+}}$ - n${}_{C{O}_3^{2-}}$ = a - b ⇒ V${}_1$ = 22,4×(a - b).
Xét thí nghiệm 2: nhỏ từ từ Y vào X thì xảy ra phản ứng: 2H${}^{+}$ + CO${}_3^{2-}$ → CO${}_2$ + H${}_2$O
n${}_{C{O}_2}$ = n${}_{H^{+}}$ ÷2 = 0,5a → V${}_2$ = 22,4×0,5a
⇒ V${}_1$:V${}_2$ = (a - b) ÷ 0,5a = 3:4 ⇔ a:b = 8:5.