Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Cách mạng tháng Tám năm 1945 (Lịch sử Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, các địa phương ở miền Bắc như Hải Phòng, Lạng Sơn, Bắc Ninh đều giành chính quyền trong nửa cuối tháng 8/1945 (Hải Phòng ngày 22/8, Lạng Sơn ngày 27/8, Bắc Ninh ngày 21/8). Riêng Hà Tiên (tỉnh Kiên Giang ngày nay, cực Tây Nam Bộ) là một trong những địa phương giành chính quyền muộn nhất, đến khoảng ngày 10/9/1945 mới hoàn thành việc giành chính quyền do vị trí xa xôi và tình hình phức tạp ở biên giới phía Tây Nam. Vậy đáp án đúng là A. Hà Tiên, trùng với đáp án của đề.

(AI giải đề cho tôi)
Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, nghệ thuật chỉ đạo khởi nghĩa giành chính quyền của Đảng là kết hợp khởi nghĩa ở cả nông thôn và thành thị: khởi nghĩa từng phần (phá rập, giành chính quyền ở nông thôn trước ở một số nơi) rồi tổng khởi nghĩa, trong đó giành chính quyền ở thành thị (Hà Nội, Huế, Sài Gòn) là chủ yếu, nhưng không theo một mô hình cứng nhắc 'nông thôn bao vây thành thị' hay 'thành thị tỏa về nông thôn' hay 'trung ương rồi địa phương'. Phương án A phản ánh đúng nội dung này. Đáp án nguồn (trang 4) cũng xác nhận câu 24 là A.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 7 yêu cầu chỉ ra nguyên nhân chủ quan dẫn đến thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Nguyên nhân chủ quan là những yếu tố xuất phát từ nội lực của dân tộc Việt Nam: truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất chống ngoại xâm của nhân dân ta; sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng; sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt (chính trị, lực lượng, thời cơ). Trong các phương án: A (liên minh ba nước Đông Dương) và C (thắng lợi của Đồng minh chống phát xít) là nguyên nhân khách quan/thuận lợi quốc tế; D (sự ủng hộ trực tiếp của các nước xã hội chủ nghĩa) không đúng thực tế năm 1945. Do đó phương án đúng là B, trùng khớp với đáp án của đề (Câu 7 = B).

Chọn D. Đánh dấu một bước tiến nhảy vọt trong lịch sử dân tộc.
Cách mạng tháng Tám năm 1945 lật đổ ách thống trị của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỉ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Phương pháp:
- Xem lại đoạn tư liệu.
- Phân tích, xác định tính đúng/sai ở mỗi ý.
Cách giải:
a) Sai, sự kiện Nhật đầu hàng Đồng minh không điều kiện đã tác động mạnh đến Chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim, làm cho Chính phủ này rệu rã, hoang mang chứ chưa sụp đổ.
b) Đúng, sự thống nhất trong hành động và quyết tâm giành chính quyền của nhân dân Việt Nam là một trong những yếu tố làm nên thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Đây là một trong những nguyên nhân quyết định sự thắng lợi của Cách mạng tháng Tám.
c) Đúng, nhận thức rõ yếu tố thời cơ đan xen yếu tố nguy cơ, Đảng và Hồ Chí Minh đã hành động kịp thời, kiên quyết phát động nhân dân đứng lên đấu tranh giành chính quyền. Thời cơ xuất hiện khi Nhật đầu hàng Đồng minh không điều kiện, lực lượng trung gia ngã hận về phía cách mạng. Tuy nhiên nguy cơ là sau khi Nhật đầu hàng, quân Đồng minh sẽ vào Việt Nam làm nhiệm vụ giải giáp quân Nhật.
d) Đúng, sự kết hợp giữa điều kiện khách quan và chủ quan thuận lợi đã đưa Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam đến thành công.
a) Sai, sự kiện Nhật đầu hàng Đồng minh không điều kiện đã tác động mạnh đến Chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim, làm cho Chính phủ này rệu rã, hoang mang chứ chưa sụp đổ.
b) Đúng, sự thống nhất trong hành động và quyết tâm giành chính quyền của nhân dân Việt Nam là một trong những yếu tố làm nên thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Đây là một trong những nguyên nhân quyết định sự thắng lợi của Cách mạng tháng Tám.
c) Đúng, nhận thức rõ yếu tố thời cơ đan xen yếu tố nguy cơ, Đảng và Hồ Chí Minh đã hành động kịp thời, kiên quyết phát động nhân dân đứng lên đấu tranh giành chính quyền. Thời cơ xuất hiện khi Nhật đầu hàng Đồng minh không điều kiện, lực lượng trung gia ngã hận về phía cách mạng. Tuy nhiên nguy cơ là sau khi Nhật đầu hàng, quân Đồng minh sẽ vào Việt Nam làm nhiệm vụ giải giáp quân Nhật.
d) Đúng, sự kết hợp giữa điều kiện khách quan và chủ quan thuận lợi đã đưa Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam đến thành công.

(AI giải đề cho tôi)
Cách mạng tháng Tám 1945 nổ ra và thắng lợi nhanh chóng, ít đổ máu là nhờ điều kiện khách quan thuận lợi: phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh (15/8/1945), quân Đồng minh chưa kịp vào Đông Dương, chính quyền tay sai hoang mang, rệu rã — tạo thời cơ 'ngàn năm có một' cho nhân dân ta tổng khởi nghĩa giành chính quyền trước khi quân đội nước ngoài trở lại. Các yếu tố B, C, D là điều kiện chủ quan quan trọng nhưng không phải yếu tố quyết định tính chất thắng lợi nhanh, ít đổ máu. Đáp án A khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Thời cơ quyết định của Cách mạng tháng Tám mà Đảng ta chớp lấy là khi phát xít Nhật đầu hàng vô điều kiện trước quân Đồng minh (15-8-1945). Sự kiện này khiến quân Nhật ở Đông Dương rệu rã, chính quyền tay sai Trần Trọng Kim hoang mang, tê liệt, tạo khoảng trống quyền lực để Đảng ra lệnh phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước (tháng 8-1945). Phân tích các phương án: A chỉ là điều kiện thuận lợi có được sau khi Nhật đầu hàng, không phải thời điểm của thời cơ; C là sự kiện Nhật đảo chính Pháp (9-3-1945), đó là thời cơ thứ nhất mà Đảng đã chớp để phát động cao trào kháng Nhật cứu nước, không phải thời cơ quyết định của Tổng khởi nghĩa; D là hệ quả diễn ra sau khi Nhật đầu hàng, quân Đồng minh kéo vào giải giáp quân Nhật, không phải thời điểm chớp thời cơ. Đáp án B khớp với thời điểm của thời cơ trong Cách mạng tháng Tám.

(AI giải đề cho tôi)
Câu trích "Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững nền tự do và độc lập ấy" là câu kết thúc của bản Tuyên ngôn độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945. Trong văn kiện này, sau khi khẳng định nền độc lập của Việt Nam, Hồ Chí Minh kêu gọi toàn dân quyết tâm bảo vệ nền độc lập ấy. Các văn kiện còn lại: Tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi (1946), Chỉ thị Toàn dân kháng chiến (12/12/1946) và Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (19/12/1946) đều ra đời sau, gắn với kháng chiến chống Pháp, không chứa đoạn trích trên. Vậy đáp án là D.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 22 hỏi về nguyên nhân chủ quan của thắng lợi Cách mạng tháng Tám 1945. Các nguyên nhân chủ quan thuộc về nội lực của dân tộc Việt Nam: sự chuẩn bị chu đáo, toàn diện trong 15 năm (từ 1930 khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đến 1945) về chính trị, tư tưởng, lực lượng và tổ chức khởi nghĩa. Các phương án A (thắng lợi của khối Đồng minh) và C (sự giúp đỡ của Liên Xô, Trung Quốc) là nguyên nhân khách quan (thuộc về bên ngoài); phương án B sai vì ASEAN chỉ được thành lập năm 1967, không tồn tại năm 1945. Đáp án đúng là D, trùng khớp với đáp án nguồn (câu 22 = D).

Phương pháp: Suy luận, loại trừ phương án.

Cách giải:

A chọn vì trong Cách mạng tháng Tám, ta kết hợp lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang. Trong đó, lực lượng chính trị đóng vai trò quyết định.

B loại vì ta không kết hợp khởi nghĩa và tiến công quân sự ở khắp nơi.

C loại vì trong Cách mạng tháng Tám chỉ mới thành lập được bộ đội chủ lực còn bộ đội địa phương và dân quân tự vệ (dân quân du kích) được thành lập dần trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp 1946 – 1954. D loại vì ta trong Cách mạng tháng Tám ta không kết hợp khởi nghĩa từng phần với chiến tranh cách mạng.

Chọn đáp án: A

(AI giải đề cho tôi)
Câu 19 yêu cầu tìm điểm tương đồng giữa Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 và các cuộc khởi nghĩa ở Việt Nam từ thế kỉ I đến thế kỉ XIX. - Các cuộc khởi nghĩa từ thế kỉ I đến thế kỉ XIX (Hai Bà Trưng, Lý Bí, Ngô Quyền, Lê Lợi, Tây Sơn...) xuất phát từ mâu thuẫn xã hội gay gắt do ách thống trị của thực dân phong kiến gây ra; Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 cũng xuất phát từ mâu thuẫn dân tộc (thực dân, phát xít) và mâu thuẫn xã hội gay gắt dưới ách thống trị của phát xít Nhật và tay sai. Đây là điểm tương đồng, nên A đúng. - B sai vì tháng Tám 1945 lật đổ ách thống trị của phát xít Nhật và chính quyền tay sai, không phải chế độ phong kiến suy yếu, thối nát như các cuộc khởi nghĩa phong kiến trước đó. - C sai vì các cuộc khởi nghĩa phong kiến không có sự đoàn kết giữa tầng lớp thống trị và bị trị. - D sai vì việc tận dụng thời cơ thuận lợi để tiến công là nét đặc sắc riêng, nổi bật của Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945 (thời cơ 'ngàn năm có một' khi Nhật đầu hàng Đồng minh), không phải điểm tương đồng với các cuộc khởi nghĩa trước. Đáp án đúng là A, trùng với đáp án nguồn (câu 19: A).

(AI giải đề cho tôi)
Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, một trong bốn tỉnh giành chính quyền sớm nhất trên cả nước là Bắc Giang (giành chính quyền ngày 13-8-1945, trước cả khi Tổng khởi nghĩa bùng nổ). Các địa phương còn lại (Bắc Ninh, Quảng Bình, Hải Phòng) không nằm trong nhóm giành chính quyền sớm nhất. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 2: C).

(AI giải đề cho tôi)
Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, các tỉnh giành chính quyền sớm nhất (ngày 14-8-1945) gồm Bắc Giang, Thái Nguyên, Quảng Ngãi và Hà Tĩnh. Trong bốn phương án, chỉ có Bắc Giang thuộc nhóm này, nên đáp án là C. Đáp án nguồn (trang 33) cũng ghi Câu 2 là C, khớp với kết quả giải độc lập.

(AI giải đề cho tôi)
Cách mạng Tháng Tám 1945 do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo, mục tiêu hàng đầu là đánh đổ thực dân Pháp - phát xít Nhật, giành độc lập dân tộc, nên nhiệm vụ dân tộc (giải phóng dân tộc) nổi bật, chi phối toàn bộ tiến trình cách mạng; nhiệm vụ dân chủ (đất ruộng cho dân cày) chỉ được thực hiện từng phần, không phải trọng tâm. Do đó Cách mạng Tháng Tám là một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc mang tính dân tộc điển hình. Các phương án B, C sai vì cuộc cách mạng không 'chỉ' mang một tính chất đơn lẻ (nó vẫn có yếu tố dân chủ nhưng không chủ đạo); phương án D sai vì tính dân chủ không phải là tính chất điển hình. Đáp án khớp với đáp án nguồn: A.

(AI giải đề cho tôi)
Ngày 13-8-1945, khi nhận được tin Nhật sắp đầu hàng Đồng minh, Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc do Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập đã ra Quân lệnh số 1, phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Các đáp án khác: Hội Văn hóa Cứu quốc Việt Nam thành lập năm 1946; Đảng Dân chủ Việt Nam thành lập ngày 30-8-1944; Ủy ban Quân sự cách mạng Bắc Kì thành lập ngày 15-4-1945. Đáp án khớp với nguồn: A.

(AI giải đề cho tôi)
Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 lấy hình thức đấu tranh chủ yếu là khởi nghĩa vũ trang kết hợp với đấu tranh chính trị. Đây là hình thức được kế thừa và phát triển từ truyền thống khởi nghĩa vũ trang của các phong trào yêu nước trước đó (khởi nghĩa của các cuộc khởi nghĩa nông dân, phong trào Cần Vương, và đặc biệt được Đảng đưa lên tầm cao mới trong Cách mạng Tháng Tám). Các phương án khác không phù hợp: phá áp chiến lược và đấu tranh nghị trường không phải hình thức chủ đạo của Tổng khởi nghĩa tháng Tám; cải cách dân chủ không phải hình thức đấu tranh trong bối cảnh tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Đáp án khớp với đáp án nguồn (24.C).

Phương pháp:
- Xem lại nội dung đoạn tư liệu.

- Xác định, phân tích tính đúng/sai ở mỗi ý. Cách giải:
a) Sai, điều kiện khách quan thuận lợi (Nhật đầu hàng, thời cơ quốc tế) chỉ tạo thời cơ, không phải "nhân tố dẫn đường" cho ý chí đấu tranh. Nhân tố quyết định là đường lối lãnh đạo đúng đắn của Đảng và sức mạnh dân tộc.
b) Đúng, Quốc dân Đại hội được tổ chức thành công, thông qua chủ trương Tổng khởi nghĩa và lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng, thể hiện sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân.
c) Đúng, Mặt trận Việt Minh là tổ chức đoàn kết rộng rãi toàn dân, không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo, nhằm đấu tranh giành độc lập dân tộc.
d) Đúng, Hồ Chí Minh viết "Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa" khi phong trào yêu nước lên cao, lực lượng cách mạng đã sẵn sàng, thời cơ chín muồi. Đáp án: S, Đ, Đ, Đ
a) Sai, điều kiện khách quan thuận lợi (Nhật đầu hàng, thời cơ quốc tế) chỉ tạo thời cơ, không phải "nhân tố dẫn đường" cho ý chí đấu tranh. Nhân tố quyết định là đường lối lãnh đạo đúng đắn của Đảng và sức mạnh dân tộc.
b) Đúng, Quốc dân Đại hội được tổ chức thành công, thông qua chủ trương Tổng khởi nghĩa và lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng, thể hiện sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân.
c) Đúng, Mặt trận Việt Minh là tổ chức đoàn kết rộng rãi toàn dân, không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo, nhằm đấu tranh giành độc lập dân tộc.
d) Đúng, Hồ Chí Minh viết "Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa" khi phong trào yêu nước lên cao, lực lượng cách mạng đã sẵn sàng, thời cơ chín muồi.

Phương pháp:
- Xem lại nội dung đoạn tư liệu và Cách mạng tháng Tám năm 1945. - Xác định bối cảnh lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Cách giải:
Cách mạng Tháng Tám bùng nổ trong bối cảnh Nhật Bản đầu hàng Đồng minh (8-1945), tạo thời cơ "ngàn năm có một" cho cách mạng Việt Nam.
Đáp án: D

A. Chủ trương, đường lối của Đảng phù hợp với những thay đổi của thực tiễn. Đúng vì việc đề ra chủ trương phù hợp chứng tỏ nhận thức đúng đắn, linh hoạt của Đảng trong lãnh đạo CM

Phương pháp: phân tích. Cách mạng tháng Tám trước hết là cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, mang tính chất dân tộc: Về đối tượng cách mạng: Cách mạng tháng Tám năm 1945 nhằm vào kẻ thù là đế quốc phát xít Pháp – Nhật và tay sai. Chống đế quốc phát xít Pháp – Nhật và tay sai nên Cách mạng tháng Tám năm 1945 mang tính chất dân tộc. Xét về nhiệm vụ: Các hội nghị Trung ương Đảng (1939, 1940, 1941) đều xác định nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng lúc này là chống đế quốc giành độc lập dân tộc, chủ trương giải quyết mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất. Xét về lực lượng: Cách mạng tháng Tám là một cuộc vùng dậy của toàn dân tộc, đoàn kết trong Mặt trận Việt Minh. Mặt trận Việt Minh tập hợp lực lượng hết sức rộng rãi, từ quần chúng cơ bản (công nhân, nông dân) đến tầng lớp trên (tiểu tư sản, tư sản dân tộc, trung và tiểu địa chủ). Như vậy lực lượng đông đảo nhất của Mặt trận Việt Minh là lực lượng dân tộc. Vì thế Cách mạng tháng Tám mang tính chất dân tộc. Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là một hình thức chính quyền nhà nước rộng rãi, không chỉ của công nhân và nông dân mà của toàn thể dân tộc. Mọi người Việt Nam đã tham gia vào quá trình đấu tranh giành chính quyền thì đều có quyền lợi và nghĩa vụ tham gia giành và giữ chính quyền. Chọn đáp án: C