Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chuỗi lưới thức ăn và bậc dinh dưỡng (Sinh học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Từ hình vẽ, các mối quan hệ ăn - được ăn là: A → C, A → E, A → G, B → E, B → F, B → D, C → G, E → M, F → M, F → H, D → H, G → M (A, B là sinh vật sản xuất). Xét từng phát biểu: I. Loài C ăn A, loài G ăn A (và C), loài F ăn B, loài D ăn B → cả C, G, F, D đều ăn sinh vật sản xuất nên cùng thuộc bậc dinh dưỡng thứ 2 → ĐÚNG. II. Nếu E bị loại bỏ, F có thể tăng do giảm cạnh tranh với E trên B, nhưng F còn bị H và M ăn nên số lượng F không 'chắc chắn' tăng → SAI. III. Các chuỗi thức ăn: A→C→G→M; A→G→M; A→E→M; B→E→M; B→F→M; B→F→H→M; B→D→H→M → tổng cộng 7 chuỗi → ĐÚNG. IV. Loài M tham gia cả 7 chuỗi thức ăn, còn loài B chỉ tham gia 4 chuỗi (B→E→M; B→F→M; B→F→H→M; B→D→H→M) → không bằng nhau → SAI. Vậy có 2 phát biểu đúng (I và III) → chọn đáp án A, trùng khớp với đáp án nguồn (bảng đáp án trang 5: câu 32 = A).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: I đúng – sinh vật phân giải (vi khuẩn, nấm phân giải) phân giải xác chết và chất hữu cơ thành chất vô cơ. II đúng – xác chết của sinh vật là chất hữu cơ, thuộc thành phần hữu cơ (không phải sinh vật) của môi trường. III sai – không phải mọi vi sinh vật đều là sinh vật phân giải; nhiều vi sinh vật tự dưỡng (tảo, vi khuẩn quang dưỡng, hóa tự dưỡng) thuộc nhóm sinh vật sản xuất, một số vi sinh vật sống ký sinh/ăn mòn thuộc nhóm tiêu thụ. IV sai – nhóm sinh vật tiêu thụ không chỉ gồm động vật mà còn có một số vi sinh vật dị dưỡng (ví dụ vi khuẩn, nấm ăn mòn, ký sinh). V sai – sinh vật sản xuất gồm thực vật, tảo, vi khuẩn quang tự dưỡng và hóa tự dưỡng, không chỉ thực vật. Vậy có 2 phát biểu đúng (I, II) → đáp án C.

Chọn đáp án C
Giải thích:
Dựa vào lưới thức ăn, ta lần lượt xét các nhận định mà đề bài đưa ra:
- Lưới thức ăn bao gồm 6 chuỗi thức ăn là: “Cỏ → Dê → Hổ → Vi sinh vật” ; “ Cỏ → Thỏ → Hổ → Vi sinh vật” ; “Cỏ → Thỏ → Cáo → Vi sinh vật” ; “Cỏ → Thỏ → Mèo rừng → Vi sinh vật” ; “Cỏ → Gà → Cáo → Vi sinh vật” ; “Cỏ → Gà → Mèo rừng → Vi sinh vật” → I đúng
- Không tính đến sinh vật phân giải, có 5 mặt xích chung giữa các chuỗi thức ăn là: Hổ; Thỏ; Cáo; Gà; Mèo rừng → II đúng
- Khi gà biến mất khỏi lưới thức ăn thì cáo và mèo rừng chỉ còn nguồn thức ăn duy nhất là thỏ → số lượng thỏ sẽ giảm mạnh → III đúng
- Có ba loài sinh vật thuộc nhóm sinh vật tiêu thụ bậc 2 là : Hổ; Cáo; Mèo rừng →IV đúng
Vậy số nhận định đúng là 4.

Chọn đáp án D
Giải thích:
- A sai vì trong một lưới thức ăn, mỗi bậc dinh dưỡng có thể có nhiều loài sinh vật (mặt xích chung).
- B sai vì bậc dinh dưỡng cấp 1 là sinh vật sản xuất.
- C sai vì hệ sinh thái nhân tạo thường có lưới thức ăn đơn giản hơn so với hệ sinh thái tự nhiên.
- D đúng.

Bảng đáp án ở trang 58 ghi 118.C, nhưng lời giải chi tiết ở trang 63 ghi "Chọn đáp án A" với lập luận: (1) sai, loài A còn sử dụng loài B là thức ăn nên nếu loài D mất đi thì loài A không bị mất đi. (2) đúng, vì loài B sử dụng 3 loài X, Y, Z làm thức ăn và là thức ăn cho loài A. (3) đúng, loài X bị suy giảm số lượng thì ảnh hưởng trực tiếp đến loài B, mà loài B sử dụng loài Y làm thức ăn chủ yếu thì sẽ gây nên cạnh tranh với loài C và loài D. → Theo lời giải: (1) sai; (2) đúng; (3) đúng. Đáp án bị mâu thuẫn giữa bảng đáp án (C) và lời giải (A).

Chọn đáp án A. Các phát biểu đúng là I, IV, V. Các phát biểu sai: II: Sai vì sinh vật tiêu thụ gồm động vật phù du, cá trích, cá ngừ. III: Sai, cá ngừ thuộc bậc dinh dưỡng cấp 4.

Chọn đáp án B. Giải thích: Sinh vật càng có bậc dinh dưỡng cao thì tích lũy chất độc càng nhiều theo quy luật khuếch đại sinh học.

Đáp án A. Giải thích: Có 1 nhận định nêu trên là đúng: Nếu số lượng quần thể P1j tăng lên, thì P2a sẽ sinh sản nhiều lên.

Đáp án C
C. Các hệ sinh thái tự nhiên dưới nước chỉ có 1 loại chuỗi thức ăn mở đầu bằng sinh vật sản xuất. → sai, hệ sinh thái tự nhiên dưới nước có 2 loại chuỗi thức ăn: mở đầu bằng sinh vật sản xuất hoặc mở đầu là mùn bã hữu cơ.

(AI giải đề cho tôi)
Từ sơ đồ lưới thức ăn (A và I là sinh sản; các mối liên hệ: A→B, A→H, A→I; B→C, B→H; H→C, H→D, H→E; C→D; D→E; I→K; K→H, K→M; M→E):

I. Đếm các chuỗi thức ăn:
- Xuất phát từ A: A→B→C→D→E; A→B→H→C→D→E; A→B→H→D→E; A→B→H→E; A→H→C→D→E; A→H→D→E; A→H→E; A→I→K→H→C→D→E; A→I→K→H→D→E; A→I→K→H→E; A→I→K→M→E (11 chuỗi).
- Xuất phát từ I: I→K→H→C→D→E; I→K→H→D→E; I→K→H→E; I→K→M→E (4 chuỗi).
Tổng cộng 15 chuỗi thức ăn → I đúng.

II. Chuỗi dài nhất là A→I→K→H→C→D→E có 7 mắt xích, không phải 6 → II sai.

III. Nếu K tuyệt diệt: còn A, B, C, D, E, H, I, M (8 loài), nhưng I chỉ có thức ăn là K (I→K) nên I cũng bị tuyệt diệt, còn tối đa 7 loài → III đúng.

IV. E là loài ăn M (M→E). Nếu E bị đánh bắt giảm số lượng thì áp lực bắt mồi lên M giảm, M tăng số lượng → IV đúng.

Vậy có 3 phát biểu đúng → chọn D.

(AI giải đề cho tôi)
Xây dựng lưới thức ăn: cây xoài (sản xuất) → sâu đục thân, sâu hại quả, chim ăn quả, côn trùng cánh cứng, động vật ăn rễ; chim sâu ăn côn trùng cánh cứng, sâu đục thân, sâu hại quả; chim ăn thịt cỡ lớn ăn chim sâu và chim ăn hạt; rắn, thú ăn thịt, chim ăn thịt cỡ lớn ăn động vật ăn rễ.
I. Đúng. Chuỗi dài nhất: xoài → sâu đục thân (hoặc côn trùng cánh cứng) → chim sâu → chim ăn thịt cỡ lớn, gồm đúng 4 mắt xích, không chuỗi nào dài hơn.
II. Sai. Động vật ăn rễ là thức ăn của cả rắn, thú ăn thịt và chim ăn thịt cỡ lớn. Khi bị giảm mạnh, rắn và thú ăn thịt chỉ còn duy nhất nguồn thức ăn này nên cạnh tranh giữa rắn và thú ăn thịt gay gắt hơn; chim ăn thịt cỡ lớn còn ăn chim sâu, chim ăn hạt nên cạnh tranh giữa chim ăn thịt cỡ lớn và rắn ít gay gắt hơn.
III. Đúng. Qua chuỗi xoài → động vật ăn rễ → chim ăn thịt cỡ lớn, chim ăn thịt cỡ lớn là tiêu thụ bậc 2; qua chuỗi xoài → sâu → chim sâu → chim ăn thịt cỡ lớn, nó là động vật ăn thịt bậc 3 (tiêu thụ bậc 3).
IV. Sai. Các loài này cùng dùng chung cây xoài (nên có phần chồng lấn ổ sinh thái) nhưng sâu đục thân sống trong thân, sâu hại quả trên quả, côn trùng cánh cứng ăn vỏ cây, động vật ăn rễ sống ở rễ → ổ sinh thái chỉ trùng nhau một phần, không trùng hoàn toàn.
Vậy có 2 phát biểu đúng → đáp án A, khớp với đáp án nguồn (110. A).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu về chuỗi và lưới thức ăn:
- I. Sai. Trong một lưới thức ăn, một loài có thể tham gia vào nhiều bậc dinh dưỡng khác nhau (ví dụ con người vừa ăn thực vật vừa ăn động vật), không chỉ một bậc xác định.
- II. Đúng. Một lưới thức ăn hoàn chỉnh gồm ba thành phần chủ yếu: sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân giải.
- III. Đúng. Lưới thức ăn có nhiều mắt xích chung giúp các loài có nhiều nguồn thức ăn thay thế; khi một mắt xích bị ảnh hưởng, quần xã ít bị xáo trộn nên độ ổn định càng cao.
- IV. Đúng. Khi đi từ vĩ độ thấp đến vĩ độ cao, độ đa dạng của quần xã giảm dần, cấu trúc của chuỗi thức ăn càng đơn giản.
Vậy có 3 phát biểu đúng (II, III, IV), khớp với đáp án A (3.) và với các phát biểu II, III, IV được tô đỏ trên ảnh trang 11.

(AI giải đề cho tôi)
Các chuỗi thức ăn trong lưới: cỏ → thỏ → cáo (cáo ở bậc 3); cỏ → chuột đồng → cú mèo (cú mèo ở bậc 3); cỏ → châu chấu → chim sẻ → cáo (cáo ở bậc 4); cỏ → chim sẻ → cáo (cáo ở bậc 3). Chim sẻ có thể ở bậc 2 (ăn cỏ) hoặc bậc 3 (ăn châu chấu); cú mèo ở bậc 3; chuột đồng ở bậc 2. Do đó cáo là sinh vật thuộc bậc dinh dưỡng cấp cao nhất (bậc 4, trong chuỗi cỏ → châu chấu → chim sẻ → cáo). Đáp án B, khớp với đáp án nguồn (Câu 91: B).

Trong hệ sinh thái, thực vật có thể tổng hợp được các chất hữu cơ từ các chất vô cơ thông qua quá trình quang hợp.

I. Để tăng hiệu quả kinh tế, cần giảm sự phát triển của các loài thực vật nổi. → sai, để tăng hiệu quả kinh tế cần tăng sự phát triển của thực vật nổi.
II. Mối quan hệ giữa cá mè hoa và cá mương là quan hệ cạnh tranh. → đúng
III. Cá mè hoa thuộc bậc dinh dưỡng cấp 3. → đúng
IV. Tăng số lượng cá mương sẽ làm giảm hiệu quả kinh tế. → đúng

Sơ đồ dưới đây thể hiện lưới thức ăn giả định. Các mũi tên thể hiện sự truyền năng lượng qua các bậc dinh dưỡng khác nhau. Những loài vừa là sinh vật tiêu thụ bậc 1 vừa là sinh vật tiêu thụ bậc 2: loài I và IV.

Phát biểu III, IV đúng.

Chọn đáp án B
Giải thích:
I. Sinh vật phân giải có vai trò phân giải xác chết và các chất hữu cơ. → đúng
II. Xác chết của sinh vật được xếp vào thành phần hữu cơ của môi trường. → đúng
III. Tất cả các loài vi sinh vật đều được xếp vào nhóm sinh vật phân giải. → sai, một số vi sinh vật như vi khuẩn lam có khả năng quang hợp.
IV. Hầu hết các loài động vật được xếp vào nhóm sinh vật tiêu thụ. → đúng

Đáp án D
Dây tơ hồng sống ký sinh và không thể quang hợp, do đó không sinh vật sản xuất.

Câu 29: Đáp án B (nguồn: bảng Đáp án trang 100; lời giải trang 105–106).
I. Sai, có tối đa 5 mối quan hệ hữu sinh giữa các sinh vật đang có mặt trong ao:
• Quan hệ cùng loài gồm: Hỗ trợ và cạnh tranh
• Quan hệ khác loài: Cạnh tranh, sinh vật này ăn sinh vật khác và ức chế cảm nhiễm.
II. Đúng.
III. Đúng vì nếu thay tất cả cá lóc trong ao bằng cá rô phi, lúc đầu số lượng cá giếc tăng, tỉ lệ tử vong giảm vì cá giếc con không bị cá lóc ăn thịt.
IV. Đúng vì cá lóc nằm ở bậc sinh dưỡng cao hơn (sinh vật tiêu thụ bậc 3) so với bậc dinh dưỡng của cá rô phi (sinh vật tiêu thụ bậc 1), hiệu suất sinh thái khi chuyển đến cá lóc sẽ còn ít hơn làm cho sinh khối trung bình nhỏ đi.
Vậy có 3 nội dung đúng (II, III, IV) → Đáp án B.