Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Hoán vị gene và tần số tái tổ hợp (Sinh học Lớp 12)

Chọn đáp án C. Giải thích: Cơ thể có 3 cặp gen nhưng chỉ có 2 cặp gen dị hợp. A đúng. 1 tế bào giảm phân có hoán vị gen sinh ra 4 loại giao tử với tỉ lệ như nhau. B đúng. Tỉ lệ giao tử = (2 × 3 – 1) : (2 × 3 – 1) : 1 : 1 = 5 : 5 : 1 : 1. C sai. Tỉ lệ giao tử = (2 × 4 – 2) : (2 × 4 – 2) : 2 : 2 = 3 : 3 : 1 : 1. D đúng. Tỉ lệ giao tử = (2 × 5 – 5) : (2 × 5 – 5) : 5 : 5 = 1 : 1 : 1 : 1.

Chọn đáp án A. Giải thích: Ở ruồi giấm, hoán vị gen xảy ra một bên ở con cái. Tỉ lệ thân đen, cánh ngắn là $\frac{ab}{ab}$ = 0,2 = 0,5ab x 0,4ab. Giao tử ab = 0,4 là giao tử liên kết → giao tử hoán vị có tỉ lệ = 0,1 → f = 20%. Kiểu gen của F₁ là $\frac{AB}{ab}$.

Chọn đáp án B. Giải thích: P trội về 3 tính trạng mà giao phân tạo kiểu hình lặn về 3 tính trạng → P dị hợp về 3 cặp gen. Giả sử 3 cặp gen này là Aa; Bb, Dd; cặp gen Bb và Dd cùng nằm trên 1 cặp NST. aa bd/bd = 0,01 → bd/bd = 0,04 = 0,2 × 0,2 = 0,1 × 0,4 → tần số HVG có thể là 20% hoặc 40% → B-D- = 0,54; B-dd/bbD- = 0,21. I đúng, giả sử với f = 40% (tương tự với f = 20%): P : Aa Bd/bD × Aa Bd/bD ; f = 40% → dị hợp về 3 cặp gen = 0,5Aa × (2 × 0,2² + 2 × 0,3²) = 0,13. Đồng hợp về 3 cặp gen: 0,5(AA,aa) × (2 × 0,2² + 2 × 0,3²) = 0,13. II đúng, Kiểu hình trội về 2 trong 3 tính trạng: 2(AA;Aa) × 4 + 1 × 5 = 13 kiểu. III sai, nếu P có kiểu gen khác nhau. IV đúng, số cây mang kiểu hình trội về 1 trong 3 tính trạng là 2 × 0,25 × 0,21 + 0,75 × 0,04 = 13,5%.

Chọn đáp án B

Giải thích:

Giao tử AB chiếm 20% → đây là giao tử hoán vị gen → Tần số hoán vị gen f = 2.20% = 40% và cơ thể có kiểu gen dị hợp từ chéo $\frac{Ab}{aB}$.

Chọn đáp án C

Giải thích:

Trong trường hợp các gen trội lặn hoàn toàn, mỗi gen qui định một tính trạng thì khi cho lai hai cơ thể dị hợp về hai cặp gen, nếu gọi x là tỉ lệ cá thể mang toàn tính trạng lặn ở đời con thì tỉ lệ cá thể mang toàn tính trạng trội là: 50\% + x; tỉ lệ cá thể mang một tính trạng trội, một tính trạng lặn là: (25\% - x). 2. Vì hoán vị gen xảy ra ở cả hai bên với tần số 20\% → Tỉ lệ cá thể mang toàn tính trạng lặn ở đời con là: 10\%.40\% = 4\% → Tỉ lệ cá thể mang một tính trạng trội, một tính trạng lặn ở đời sau chiếm ti lệ:
(25\% - 4\%).2 = 42\%

Chọn đáp án C

Giải thích:

Khi cho lai hai cơ thể mắt đỏ, tròn, đời con thu được: 50% cái mắt đỏ, tròn : 17,5% đực mắt đỏ, dẹt : 17,5% đực mắt trắng, tròn : 7,5% đực mắt đỏ, tròn : 7,5% đực mắt trắng, dẹt → Tỉ lệ phân li kiểu hình ở đời con không tuân theo qui luật liên kết gen hoàn toàn → Đã xảy ra hiện tượng hoán vị gen ở cơ thể cái (thuộc giới đồng giao tử).

Tỉ lệ cá thể mắt trắng, dẹt $(X_b^{d}Y)$ ở đời con là 7,5% → % giao tử $X_b^d$ được tạo ra từ cơ thể cái là: 7,5% : 50% (Y) = 15% < 25% → Đây là giao tử được tạo ra do hoán vị gen → Kiểu gen của cơ thể cái ở (P) là: $X_D^B{X}_d^b$, hoán vị gen đã xảy ra với tần số: 15%.2 = 30%.

Vậy đáp án của câu hỏi này là: $X_D^B{X}_d^b$; 30%

Chọn đáp án B

Giải thích:

P: ♀ $$\frac{AB}{ab}{X}^D{X}^d$$ x ♂ $$\frac{Ab}{ab}{X}^{D}Y$$ (theo đề bài; lưu ý trang lời giải gốc in nhầm ký hiệu giới tính ♂/♀ hoán đổi cho nhau, không ảnh hưởng kết quả)

- $$\frac{AB}{ab}$$ x $$\frac{Ab}{ab}$$ → một bên dị hợp hai cặp gen lai với một bên dị hợp một cặp gen → cho tối đa 7 kiểu gen

- X^D X^d x X^D Y → $$\frac{1}{4}{X}^D{X}^D:\frac{1}{4}{X}^{D}Y:\frac{1}{4}{X}^D{X}^d:\frac{1}{4}{X}^{d}Y$$ → Cho 4 kiểu gen.

→ Tổng số kiểu gen tạo ra là: 7.4 = 28 kiểu gen → I sai

- P: $$\frac{AB}{ab}$$ x $$\frac{Ab}{ab}$$

G_P: $$\underline{AB}$$ = ab = 40%; $$\underline{Ab}$$ = aB = 10%; $$\underline{Ab}$$ = ab = 50%

A-B- = 0,4.0,5.2 + 0,1.0,5 = 0,45

F₁ có số cá thể mang kiểu hình trội về cả 3 tính trạng là: A-B-D- = 0,45.0,75 = 33,75%.

→ II đúng

- Số cá thể có kiểu hình lặn về 3 tính trạng ở F₁ là 3,75% hay ta có $\frac{ab}{ab}{X}^{d}Y$ = 0,0375 → $\frac{ab}{ab}$ = 0,0375 : 0,25 = 0,15; 0,15 $\frac{ab}{ab}$ = 0,3ab × 0,5ab → Tần số hoán vị gen f = (0,5 - 0,3).2 = 0,4 = 40%

→ III đúng

- P : $\frac{AB}{ab}$ x $\frac{Ab}{ab}$ (không có hoán vị gen xảy ra)

Gp: AB = ab = 50% Ab = ab = 50%

→ Số cá thể mang kiểu hình trội về 2 trong 3 tính trạng ở F₁ là:

(A-bbD- + A-B-dd) = 0,5.0,5.0,75 + 0,5.0,5.2.0,25 = 0,3125 = 31,25% → IV đúng

Vậy có 3 phát biểu đưa ra là đúng.

(AI giải đề cho tôi)
Kiểu gen $racAbaBDdEeFfGg$: cặp gen $racAbaB$ hoán vị, 4 cặp gen DdEeFfGg phân ly độc lập.

- 8 tế bào không hoán vị: mỗi tế bào chỉ tạo giao tử mang kiểu Ab hoặc aB ở cặp hoán vị; về lý thuyết số loại giao tử từ nhóm này là $2\times 2^4=32$ loại (không có giao tử tái tổ hợp AB, ab).
- 8 tế bào có hoán vị gen: mỗi tế bào tạo 4 giao tử, trong đó 2 giao tử mang kiểu gốc (Ab, aB) và 2 giao tử tái tổ hợp (AB, ab). Nhóm này chỉ tạo tối đa $8\times 2=16$ giao tử tái tổ hợp, nên số loại giao tử tái tổ hợp (AB hoặc ab kết hợp $2^4$ tổ hợp) tối đa là 16 loại.

Vậy số loại giao tử tối đa = 32 (loại không tái tổ hợp) + 16 (loại tái tổ hợp) = 48 loại. Khớp với đáp án D.

(AI giải đề cho tôi) Cặp gen AaBb phân li độc lập cho giao tử ab chiếm 1/4. Trên cặp NST giới tính, các alen liên kết gốc là X_c^{De} và X_c^{dE}; X_c^{de} là loại hoán vị, tần số hoán vị 20% nên mỗi loại giao tử hoán vị chiếm 10%. Vậy tỉ lệ giao tử abX_c^{de} = 1/4 × 10% = 2,5%.

(AI giải đề cho tôi) P thân cao, quả ngọt tự thụ cho F₁ có 4 loại kiểu hình và 4% cây thân thấp, quả chua (aabb) → P có kiểu gen AaBb, các gen A-B và a-b nằm trên cùng một NST (trạng thái liên kết AB/ab), xảy ra hoán vị gen. Tỉ lệ aabb = (tỉ lệ giao tử ab)² = 4% → giao tử ab = 20%. Giao tử hoán vị (Ab và aB) mỗi loại = 20% → tần số hoán vị gen = 40%. Vậy B đúng.
- A sai: giao tử: AB = 30%, Ab = 20%, aB = 20%, ab = 30%. Cây thân cao, quả chua (A_bb): AAbb = 20%×20% = 4%; Aabb = 2×(30%×20%) = 12% → tổng 16%. Kiểu gen đồng hợp cả 2 cặp gen (AAbb) chiếm 4/16 = 1/4, không phải 4/7.
- D sai: cây thân thấp, quả ngọt (aaB_): aaBB = 20%×20% = 4%; aaBb = 2×(30%×20%) = 12% → tổng 16%, không phải 18,75%.
- Lưu ý: với tần số hoán vị 40%, F₁ thực tế xuất hiện đủ 9 loại kiểu gen, nên phát biểu C ("tối đa 9 loại kiểu gen") cũng thoả về mặt lí thuyết; đáp án nguồn chọn B.

Tỉ lệ kiểu hình cao, ngọt (A–B–) = 0,54

Nên ab/ab = 0,04

→ ${\left(\frac{r}{2}\right)}^2=0,04\to r=40\%$

Giao tử liên kết Ab có tỉ lệ $(1-r)/2=(1-0.4)/2=0.3=30\%$.

$\frac{ab}{ab}$ = 4%= 20%ab x 20%ab (dị chéo x dị chéo, f = 40%). Phép lai : $\frac{Ab}{aB}Dd\times \frac{Ab}{aB}Dd$

Hoặc $\frac{ab}{ab}$ = 4%= 40%ab x 10%ab (dị đều x dị chéo, f = 20%). Phép lai : $\frac{AB}{ab}Dd\times \frac{Ab}{aB}Dd$

→ a,b Sai

- Với mỗi phép lai, ti lệ cây quả đỏ, có mùi đồng hợp về 3 cặp gene có thể được tính :

Phép lai 1 : Đỏ, có mùi đồng hợp 3 cặp gene:

$\frac{AB}{AB}dd+\frac{Ab}{Ab}DD+\frac{Ab}{Ab}dd$ = 0,2 x 0,2 x 1/4 + 0,3 x 0,3 x 1/4 + 0,3 x 0,3 x 1/4 = 5,5\%.

Phép lai 2 : Đỏ, có mùi đồng hợp 3 cặp gene:

$\frac{AB}{AB}dd+\frac{Ab}{Ab}DD+\frac{Ab}{Ab}dd$ = 0,4 x 0,1 x 1/4 + 0,1 x 0,4 x 1/4 + 0,1 x 0,4 x 1/4 = 3\%

→ c Đúng

- Quả vàng, có mùi có thể có các khả năng kiểu gene [aaB-]dd (2 kiểu gene) + [aabb]D- (2 kiểu gene) + [aabb]dd (1 kiểu gene) = 5 kiểu gene
- Quả đỏ, có múi có thể có các khả năng kiểu gene [A-B-]dd (4 kiểu gene) + [A-bb]D- (4 kiểu gene) + [A-bb]dd (2 kiểu gene) = 10 kiểu gene
→ d Sai

Đáp án: S;S;Đ;S
a) $\frac{ab}{ab}$ = 4%= 20%ab x 20%ab (dị chéo x dị chéo, f = 40%). Phép lai : $\frac{Ab}{aB}Dd\times \frac{Ab}{aB}Dd$

Hoặc $\frac{ab}{ab}$ = 4%= 40%ab x 10%ab (dị đều x dị chéo, f = 20%). Phép lai : $\frac{AB}{ab}Dd\times \frac{Ab}{aB}Dd$

→ a Sai
b) $\frac{ab}{ab}$ = 4%= 20%ab x 20%ab (dị chéo x dị chéo, f = 40%) hoặc 40%ab x 10%ab (dị đều x dị chéo, f = 20%). → b Sai
c) Với mỗi phép lai, ti lệ cây quả đỏ, có mùi đồng hợp về 3 cặp gene có thể được tính:

Phép lai 1 : Đỏ, có mùi đồng hợp 3 cặp gene:

$\frac{AB}{AB}dd+\frac{Ab}{Ab}DD+\frac{Ab}{Ab}dd$ = 0,2 x 0,2 x 1/4 + 0,3 x 0,3 x 1/4 + 0,3 x 0,3 x 1/4 = 5,5\%.

Phép lai 2 : Đỏ, có mùi đồng hợp 3 cặp gene:

$\frac{AB}{AB}dd+\frac{Ab}{Ab}DD+\frac{Ab}{Ab}dd$ = 0,4 x 0,1 x 1/4 + 0,1 x 0,4 x 1/4 + 0,1 x 0,4 x 1/4 = 3\%

→ c Đúng
d) Quả vàng, có mùi có thể có các khả năng kiểu gene [aaB-]dd (2 kiểu gene) + [aabb]D- (2 kiểu gene) + [aabb]dd (1 kiểu gene) = 5 kiểu gene

Quả đỏ, có múi có thể có các khả năng kiểu gene [A-B-]dd (4 kiểu gene) + [A-bb]D- (4 kiểu gene) + [A-bb]dd (2 kiểu gene) = 10 kiểu gene

→ d Sai

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu về hoán vị gen: (1) Tần số hoán vị gen $f$ có giá trị từ 0 đến 50%, nên có thể bằng 50% (khi hai gen ở hai đầu của NST, khoảng cách rất lớn) → đúng. (2) Để xác định tần số hoán vị gen, ngoài phép lai phân tích (lai với cơ thể lặn kép aabb), người ta còn có thể dùng các phép lai khác (ví dụ lai hai dòng khác nhau rồi phân tích) nên khẳng định 'chỉ có thể dùng phép lai phân tích' là sai. (3) Tỉ lệ mỗi loại giao tử mang gen hoán vị bằng $f/2\le 25\%$, tức luôn nhỏ hơn hoặc bằng 25%, không phải 'lớn hơn hoặc bằng 25%' → sai. (4) Tần số hoán vị bằng tổng tỉ lệ các loại giao tử mang gen hoán vị (có 2 loại, mỗi loại $f/2$, tổng bằng $f$) → đúng. Vậy có 2 phương án không đúng là (2) và (3), đáp án B, trùng với đáp án nguồn (Câu 94: B).

(AI giải đề cho tôi)
Kiểu gen Ab/aB (ghép tương phản). Trong 1000 tế bào, 200 tế bào có trao đổi chéo → 200/1000 = 20% tế bào giảm phân có hoán vị. Mỗi tế bào như vậy tạo 4 tinh trùng, trong đó 2 giao tử hoán vị (AB và aB) và 2 giao tử không hoán vị (Ab và aB). Do đó tần số hoán vị gen (tỉ lệ giao tử hoán vị) = 20%/2 = 10%, mỗi loại giao tử hoán vị AB = aB = 5%. Vậy (1) đúng: AB chiếm 5%. (2) sai: tần số hoán vị gen là 10% chứ không phải 20%. (3) sai: Ab = 50% − 5% = 45% chứ không phải 47,5%. Chỉ phát biểu (1) đúng → đáp án C, khớp với đáp án nguồn (Câu 97: C).

(AI giải đề cho tôi) Nguồn chỉ có bảng đáp án (Đáp án mã đề 102, trang 5: Câu 89 = C), không có lời giải. Với thể dị hợp $\frac{Ab}{aB}$ có tần số hoán vị gen f = 20%, các giao tử bố mẹ Ab và aB mỗi loại = (1 − f)/2 = 40%, các giao tử hoán vị AB và ab mỗi loại = f/2 = 10%. Kiểu gen $\frac{Ab}{aB}$ ở F₁ (tự thụ phấn) chỉ được tạo từ sự kết hợp giữa giao tử Ab và giao tử aB theo hai chiều: 2 × 0,4 × 0,4 = 0,32 = 32%. Đáp án C.

(AI giải đề cho tôi)
Cả hai bên P đều có kiểu gen Ab/aB (cặp gen liên kết ở trạng thái dị hợp). Khi giảm phân có xảy ra hoán vị gen, mỗi bên tạo ra tối đa 4 loại giao tử: Ab, aB, AB, ab. Sự kết hợp ngẫu nhiên của 4 loại giao tử cho tối đa các kiểu gen F₁: - Đồng hợp: Ab/Ab, aB/aB, AB/AB, ab/ab (4 loại). - Dị hợp: Ab/aB, Ab/AB, Ab/ab, aB/AB, aB/ab, AB/ab (6 loại). Tổng cộng tối đa 4 + 6 = 10 loại kiểu gen. Đáp án A, trùng với đáp án nguồn (Câu 106: A).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng cặp gen. (1) Aa × Aa: F1 dị hợp Aa chiếm 1/2. (2) Cặp gen B–D liên kết, tần số hoán vị f = 40% nên mỗi loại giao tử hoán vị chiếm 20%, mỗi loại giao tử bố mẹ chiếm 30%. Cơ thể 1 (BD/bd): giao tử BD = 30%, bd = 30%, Bd = 20%, bD = 20%. Cơ thể 2 (Bd/bd): giao tử Bd = 30%, bd = 30%, BD = 20%, bD = 20%. F1 dị hợp cả B và D (BbDd) chỉ nhận được khi hai giao tử khác nhau ở cả hai locus, tức các cặp (BD, bd) và (Bd, bD): P = 0,3×0,3 (BD từ cơ thể 1, bd từ cơ thể 2) + 0,3×0,2 (bd từ cơ thể 1, BD từ cơ thể 2) + 0,2×0,2 (Bd từ cơ thể 1, bD từ cơ thể 2) + 0,2×0,3 (bD từ cơ thể 1, Bd từ cơ thể 2) = 0,09 + 0,06 + 0,04 + 0,06 = 0,25. Lưu ý hai bên không đối xứng (BD có tần số 30% ở cơ thể 1 nhưng 20% ở cơ thể 2) nên không thể dùng 2×0,3×0,3. Tỉ lệ cá thể dị hợp 3 cặp gen AaBbDd = 1/2 × 0,25 = 0,125 = 12,5%. Kết quả trùng với đáp án nguồn B.

(AI giải đề cho tôi)
Kiểu gen $\frac{ABDe}{abdE}$ gồm 2 cặp gen liên kết trên 2 cặp NST: cặp 1 (A–B) và cặp 2 (D–E). Xét 3 tế bào sinh tinh: • 2 tế bào không hoán vị gen: mỗi tế bào tạo 4 giao tử nhưng chỉ 2 loại $ABDe$ và $abdE$; hai tế bào này cho cùng 2 loại giao tử → đóng góp 2 loại. • 1 tế bào xảy ra hoán vị gen ở 1 cặp NST (đề không chỉ rõ cặp nào, xét tối đa theo lí thuyết): – Nếu hoán vị ở cặp A–B: tạo thêm 2 loại mới $AbDe$ và $aBdE$ (cùng với 2 loại gốc $ABDe$, $abdE$). – Nếu hoán vị ở cặp D–E: tạo thêm 2 loại mới $ABde$ và $abDE$. Vì chỉ có 1 tế bào hoán vị nên thực tế mỗi trường hợp chỉ thêm 2 loại mới, nhưng theo lí thuyết (không biết hoán vị ở cặp nào, tính tối đa các loại có thể xuất hiện) thì phần giao tử hoán vị có thể là 4 loại: $AbDe$, $aBdE$, $ABde$, $abDE$. Tổng số loại giao tử tối đa theo lí thuyết = 2 (loại gốc) + 4 (loại hoán vị có thể) = 6 loại. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn trang 5 (Câu 118 → B).

(AI giải đề cho tôi)
Moocgan dùng ruồi giấm (Drosophila melanogaster) làm đối tượng nghiên cứu chính, phát hiện ra định luật di truyền liên kết gen và hoán vị gen. Đáp án B trùng với bảng đáp án của đề (câu 10 = B).