Hình bên thể hiện cấu trúc của một gene trên NST X, không có allele tương ứng trên NST Y và mRNA ở hai giới (cái và đực) của một loài côn trùng. Biết rằng, hai bộ ba kết thúc TAG và TAA lần lượt nằm ở phía đầu tận cùng của exon E3 và E5; các thành phần khác (không được mô tả trên hình) của tiền mRNA hoặc mRNA trưởng thành ở hai giới là giống nhau; chuỗi polypeptide hoàn chỉnh là sản phẩm của quá trình dịch mã đã được cắt bỏ amino acid mở đầu; XX quy định giới tính cái, XY quy định giới tính đực. [Hình cần kiểm tra lại: p3_f2]
Hình bên thể hiện cấu trúc của một gene trên NST X, không có allele tương ứng trên NST Y và mRNA ở hai giới (cái và đực) của một loài côn trùng. Biết rằng, hai bộ ba kết thúc TAG và TAA lần lượt nằm ở phía đầu tận cùng của exon E3 và E5; các thành phần khác (không được mô tả trên hình) của tiền mRNA hoặc mRNA trưởng thành ở hai giới là giống nhau; chuỗi polypeptide hoàn chỉnh là sản phẩm của quá trình dịch mã đã được cắt bỏ amino acid mở đầu; XX quy định giới tính cái, XY quy định giới tính đực. [Hình cần kiểm tra lại: p3_f2]
Các mệnh đề Đúng / Sai:
a)
Phân tử tiền mRNA ở giới cái dài hơn ở giới đực.
b)
Phân tử mRNA trưởng thành ở giới cái và ở giới đực có trình tự nucleotide giống nhau.
c)
Chuỗi polypeptide hoàn chỉnh ở giới cái nhiều hơn ở giới đực 102 amino acid.
d)
Ở giới đực, đột biến thay thế cặp A-T thành cặp C-G làm bộ ba TAA biến đổi thành bộ ba TCA dẫn đến thay đổi chiều dài chuỗi polypeptide.
Đáp án chính thức: a:S,b:S,c:Đ,d:S
Hướng dẫn giải chi tiết
Gene gồm các exon E1, E2, E3, E4, E5. Ở giới cái, mRNA trưởng thành gồm: E1, E2, E4, E5. Ở giới đực, mRNA trưởng thành gồm: E1, E2, E3, E4, E5. Bộ ba kết thúc: TAG nằm ở cuối exon E3; TAA nằm ở cuối exon E5. a) Sai. b) Sai. c) Đúng. d) Sai.
a) Tiền mRNA là sản phẩm phiên mã ban đầu, còn chứa cả exon và intron. Vì gene ban đầu ở hai giới giống nhau nên tiền mRNA ban đầu có cùng chiều dài. Sự khác nhau giữa hai giới chỉ xảy ra ở quá trình cắt nối mRNA trưởng thành, không phải ở tiền mRNA. a) Sai.
b) Ở giới cái, mRNA trưởng thành không có exon E3. Ở giới đực, mRNA trưởng thành có exon E3. Vì thành phần exon khác nhau nên trình tự nucleotide của mRNA trưởng thành ở hai giới không giống nhau. b) Sai.
c) Ở giới đực, mRNA có exon E3; do TAG nằm ở cuối E3 nên quá trình dịch mã dừng ở cuối E3. Ở giới cái, exon E3 bị cắt bỏ, nên không gặp TAG ở E3; ribosome tiếp tục dịch mã qua E4 và dừng ở TAA cuối E5. So sánh phần dịch mã thêm ở giới cái so với giới đực: giới cái có thêm E4 dài 300 bp; ngoài ra, cách cắt nối làm vùng mã hóa kéo dài hơn tương ứng 306 nucleotide, tức là 306 : 3 = 102 amino acid. Vì vậy chuỗi polypeptide hoàn chỉnh ở giới cái dài hơn giới đực 102 amino acid. c) Đúng.
d) Ở giới đực, quá trình dịch mã đã dừng ở bộ ba TAG cuối exon E3. Vì vậy bộ ba TAA ở exon E5 nằm phía sau điểm dừng dịch mã, không được sử dụng để kết thúc chuỗi polypeptide ở giới đực. Do đó nếu TAA ở E5 biến đổi thành TCA thì ở giới đực chiều dài chuỗi polypeptide không thay đổi. d) Sai.
a) Tiền mRNA là sản phẩm phiên mã ban đầu, còn chứa cả exon và intron. Vì gene ban đầu ở hai giới giống nhau nên tiền mRNA ban đầu có cùng chiều dài. Sự khác nhau giữa hai giới chỉ xảy ra ở quá trình cắt nối mRNA trưởng thành, không phải ở tiền mRNA. a) Sai.
b) Ở giới cái, mRNA trưởng thành không có exon E3. Ở giới đực, mRNA trưởng thành có exon E3. Vì thành phần exon khác nhau nên trình tự nucleotide của mRNA trưởng thành ở hai giới không giống nhau. b) Sai.
c) Ở giới đực, mRNA có exon E3; do TAG nằm ở cuối E3 nên quá trình dịch mã dừng ở cuối E3. Ở giới cái, exon E3 bị cắt bỏ, nên không gặp TAG ở E3; ribosome tiếp tục dịch mã qua E4 và dừng ở TAA cuối E5. So sánh phần dịch mã thêm ở giới cái so với giới đực: giới cái có thêm E4 dài 300 bp; ngoài ra, cách cắt nối làm vùng mã hóa kéo dài hơn tương ứng 306 nucleotide, tức là 306 : 3 = 102 amino acid. Vì vậy chuỗi polypeptide hoàn chỉnh ở giới cái dài hơn giới đực 102 amino acid. c) Đúng.
d) Ở giới đực, quá trình dịch mã đã dừng ở bộ ba TAG cuối exon E3. Vì vậy bộ ba TAA ở exon E5 nằm phía sau điểm dừng dịch mã, không được sử dụng để kết thúc chuỗi polypeptide ở giới đực. Do đó nếu TAA ở E5 biến đổi thành TCA thì ở giới đực chiều dài chuỗi polypeptide không thay đổi. d) Sai.