Câu 19THPT
Thuộc đề: Đề Khảo Sát Chất Lượng Lớp 12 Cấp THPT 2025-2026 - Môn Toán - Sở GD&ĐT Hà Nội (Mã Đề 1307)Người ta trang trí một bảng ô vuông 4×4 (như hình 1) bởi các ngôi sao và các bông hoa giống nhau. Mỗi ô vuông nhỏ được dán một ngôi sao hoặc một bông hoa, sao cho trong mỗi hàng hoặc mỗi cột của bảng ô vuông đều có 2 ngôi sao và 2 bông hoa (tham khảo một cách dán trong hình 2). Có tất cả bao nhiêu cách trang trí bảng ô vuông thỏa mãn yêu cầu trên?

Người ta trang trí một bảng ô vuông 4×4 (như hình 1) bởi các ngôi sao và các bông hoa giống nhau. Mỗi ô vuông nhỏ được dán một ngôi sao hoặc một bông hoa, sao cho trong mỗi hàng hoặc mỗi cột của bảng ô vuông đều có 2 ngôi sao và 2 bông hoa (tham khảo một cách dán trong hình 2). Có tất cả bao nhiêu cách trang trí bảng ô vuông thỏa mãn yêu cầu trên?


Đáp án chính thức: Xem trong đề thi
Hướng dẫn giải chi tiết
(Lời giải chính thức ghi "Đáp số: 2502"; bảng đáp án mã 1307 ghi 90 — xung đột, xem issues.)
Cách 1: Đặt mỗi ngôi sao là 1 điểm và mỗi bông hoa là 0 điểm, khi đó bài toán trở thành xếp các số vào bảng sao cho tổng mỗi hàng hoặc mỗi cột bằng 2. Gọi : “Tổng mỗi hàng bằng 2” và : “Tổng mỗi cột là 2”. Ta có: . Khi đó ta cần tìm số phần tử của tập . Ta xét biến cố : “Tổng mỗi hàng và cột bằng 2”. Ta xét các trường hợp hàng ngang thỏa mãn là: Loại : , . Loại : , . Loại : , .
Trường hợp 1: Nếu cộng mỗi cặp cùng loại ta thấy rằng tổng các hàng sẽ bằng 1 nên ta sẽ dùng 2 hàng loại I là , . Xếp 2 hàng vào 2 trong 4 hàng có cách và xếp 2 hàng vào 2 hàng còn lại có 1 cách. Tương tự với loại và , trường hợp này ta có cách.
Trường hợp 2: Nếu cộng 4 cặp khác nhau ở 2 loại ta thấy rằng tổng các hàng sẽ là 2 nên ta sẽ dùng 4 hàng từ 2 loại. Chọn 2 loại từ 3 loại có cách. Sau khi chọn được 2 loại, ta sẽ có 4 hàng. Do các hàng đối một khác nhau nên hoán vị hàng có 4! cách. Trường hợp này ta có .
Vậy các trường hợp của biến cố là . Khi đó, .
Cách 2: Đặt mỗi ngôi sao biểu diễn bởi số 1 và mỗi bông hoa biểu diễn bởi số 0. Ta sẽ xếp lần lượt từng hàng: Hàng : Chọn vị trí cho 2 số 1 có và 2 số 0 vào hai vị trí còn lại có 1 cách, nên hàng có 6 cách xếp. Hàng và ta sẽ xét ba trường hợp:
Trường hợp 1:
Hàng thứ giống hàng sẽ có 1 cách xếp. Hàng thứ do đã có 2 cột đủ số 1 nên hàng thứ chỉ có 1 cách xếp vào 2 cột còn lại.
Trường hợp 2:
Hàng thứ có vị trí 1 số 1 giống với vị trí của 1 số 1 trên hàng và số 1 còn lại khác vị trí số còn lại của hàng , lúc này hàng sẽ có cách xếp. Hàng thứ phải có 1 số 1 vào cột chưa có số 1 nên có 1 cách. Số 1 còn lại vào 2 cột chỉ có số 1 sẽ có 2, lúc này hàng sẽ có cách xếp.
Trường hợp 3:
Hàng thứ không có vị trí số 1 trùng vị trí số 1 ở hàng nên có 1 cách xếp. Do mỗi cột chỉ mới có 1 số 1 nên hàng thứ xếp bất kì nên hàng có 6 cách xếp. Hàng : Hàng thứ sẽ điều chỉnh để thỏa theo hàng , và nên chỉ có 1 cách xếp.
Vậy có tất cả cách xếp thỏa (đây là số cách của theo Cách 1).
Cách 1: Đặt mỗi ngôi sao là 1 điểm và mỗi bông hoa là 0 điểm, khi đó bài toán trở thành xếp các số vào bảng sao cho tổng mỗi hàng hoặc mỗi cột bằng 2. Gọi : “Tổng mỗi hàng bằng 2” và : “Tổng mỗi cột là 2”. Ta có: . Khi đó ta cần tìm số phần tử của tập . Ta xét biến cố : “Tổng mỗi hàng và cột bằng 2”. Ta xét các trường hợp hàng ngang thỏa mãn là: Loại : , . Loại : , . Loại : , .
Trường hợp 1: Nếu cộng mỗi cặp cùng loại ta thấy rằng tổng các hàng sẽ bằng 1 nên ta sẽ dùng 2 hàng loại I là , . Xếp 2 hàng vào 2 trong 4 hàng có cách và xếp 2 hàng vào 2 hàng còn lại có 1 cách. Tương tự với loại và , trường hợp này ta có cách.
Trường hợp 2: Nếu cộng 4 cặp khác nhau ở 2 loại ta thấy rằng tổng các hàng sẽ là 2 nên ta sẽ dùng 4 hàng từ 2 loại. Chọn 2 loại từ 3 loại có cách. Sau khi chọn được 2 loại, ta sẽ có 4 hàng. Do các hàng đối một khác nhau nên hoán vị hàng có 4! cách. Trường hợp này ta có .
Vậy các trường hợp của biến cố là . Khi đó, .
Cách 2: Đặt mỗi ngôi sao biểu diễn bởi số 1 và mỗi bông hoa biểu diễn bởi số 0. Ta sẽ xếp lần lượt từng hàng: Hàng : Chọn vị trí cho 2 số 1 có và 2 số 0 vào hai vị trí còn lại có 1 cách, nên hàng có 6 cách xếp. Hàng và ta sẽ xét ba trường hợp:
Trường hợp 1:
Hàng thứ giống hàng sẽ có 1 cách xếp. Hàng thứ do đã có 2 cột đủ số 1 nên hàng thứ chỉ có 1 cách xếp vào 2 cột còn lại.Trường hợp 2:
Hàng thứ có vị trí 1 số 1 giống với vị trí của 1 số 1 trên hàng và số 1 còn lại khác vị trí số còn lại của hàng , lúc này hàng sẽ có cách xếp. Hàng thứ phải có 1 số 1 vào cột chưa có số 1 nên có 1 cách. Số 1 còn lại vào 2 cột chỉ có số 1 sẽ có 2, lúc này hàng sẽ có cách xếp.Trường hợp 3:
Hàng thứ không có vị trí số 1 trùng vị trí số 1 ở hàng nên có 1 cách xếp. Do mỗi cột chỉ mới có 1 số 1 nên hàng thứ xếp bất kì nên hàng có 6 cách xếp. Hàng : Hàng thứ sẽ điều chỉnh để thỏa theo hàng , và nên chỉ có 1 cách xếp.Vậy có tất cả cách xếp thỏa (đây là số cách của theo Cách 1).