Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Sự kết thúc Chiến tranh lạnh và tan rã trật tự hai cực (Lịch sử Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Cuộc chạy đua vũ trang kéo dài giữa Mĩ và Liên Xô khiến cả hai nước tốn kém khổng lồ, suy giảm kinh tế và nhiều mặt khác, đặc biệt Liên Xô kiệt quệ dẫn đến sụp đổ, buộc hai bên phải chấm dứt Chiến tranh lạnh. Đây là nguyên nhân chủ yếu nhất, phù hợp với đáp án nguồn (18-B). Các phương án A, C, D chỉ là bối cảnh, nguyên nhân gián tiếp.

(AI giải đề cho tôi)
Chiến tranh lạnh chấm dứt (cuối thập niên 1980 - đầu thập niên 1990) làm giảm đối đầu ý thức hệ, các nước Đông Dương mất chỗ dựa Liên Xô, hướng tới hòa hợp với các nước ASEAN: Việt Nam rút quân khỏi Campuchia (1989), ký Hiệp định Paris về Campuchia (1991), sau đó các nước Đông Dương lần lượt gia nhập ASEAN (Việt Nam 1995, Lào - Myanmar 1997, Campuchia 1999). Do đó quan hệ giữa các nước ASEAN và các nước Đông Dương trở nên hòa dịu. Loại A (sai, CNXH suy giảm), C (ASEAN ra đời 1967, trước khi Chiến tranh lạnh chấm dứt), D (phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh sau Chiến tranh thế giới thứ hai, không phải do Chiến tranh lạnh chấm dứt). Đáp án khớp với đáp án nguồn: B.

a) ĐÚNG — Các sự kiện 1945, 1947, 1949, 1955, 1989 và 1991 phản ánh quá trình xác lập, đối đầu, xói mòn và chấm dứt trật tự thế giới hai cực I-an-ta.

b) ĐÚNG — Chiến tranh lạnh kéo theo chạy đua vũ trang và các cuộc khủng hoảng, chiến tranh cục bộ, khiến nỗ lực gìn giữ hòa bình và hợp tác quốc tế gặp khó khăn.

c) SAI — Năm 1989, Mỹ và Liên Xô tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh. Nhưng trật tự hai cực chỉ sụp đổ hoàn toàn vào năm 1991 cùng với sự tan rã của Liên Xô; không phải “ngay trong năm” 1989.

d) ĐÚNG — Thắng lợi của Cách mạng Trung Quốc năm 1949 làm biến đổi mạnh tương quan lực lượng quốc tế; phá vỡ âm mưu chi phối Trung Quốc của Mỹ, làm suy giảm những đặc quyền của Liên Xô tại một số khu vực ở Trung Quốc. Theo nghĩa ấy, nó là bước xói mòn đầu tiên đối với cách sắp xếp phạm vi ảnh hưởng sau I-an-ta, chứ chưa khiến toàn bộ trật tự hai cực sụp đổ.
a) ĐÚNG — Các sự kiện 1945, 1947, 1949, 1955, 1989 và 1991 phản ánh quá trình xác lập, đối đầu, xói mòn và chấm dứt trật tự thế giới hai cực I-an-ta.
b) ĐÚNG — Chiến tranh lạnh kéo theo chạy đua vũ trang và các cuộc khủng hoảng, chiến tranh cục bộ, khiến nỗ lực gìn giữ hòa bình và hợp tác quốc tế gặp khó khăn.
c) SAI — Năm 1989, Mỹ và Liên Xô tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh. Nhưng trật tự hai cực chỉ sụp đổ hoàn toàn vào năm 1991 cùng với sự tan rã của Liên Xô; không phải “ngay trong năm” 1989.
d) ĐÚNG — Thắng lợi của Cách mạng Trung Quốc năm 1949 làm biến đổi mạnh tương quan lực lượng quốc tế; phá vỡ âm mưu chi phối Trung Quốc của Mỹ, làm suy giảm những đặc quyền của Liên Xô tại một số khu vực ở Trung Quốc. Theo nghĩa ấy, nó là bước xói mòn đầu tiên đối với cách sắp xếp phạm vi ảnh hưởng sau I-an-ta, chứ chưa khiến toàn bộ trật tự hai cực sụp đổ.

(AI giải đề cho tôi)
Cuối thập niên 1980, cả Mỹ và Liên Xô đều suy giảm thế mạnh trên nhiều mặt so với các cường quốc khác (C), chịu gánh nặng tốn kém do chạy đua vũ trang hơn bốn thập niên (D), và đều cần thoát khỏi thế đối đầu để ổn định, củng cố vị thế (B). Đó là những nguyên nhân khiến hai nước cùng tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh (12-1989). Ngược lại, phong trào giải phóng dân tộc chủ yếu tác động đến các nước đế quốc thực dân (Pháp, Anh, Hà Nội, Bỉ...), không phải khó khăn chung trực tiếp của cả Mỹ lẫn Liên Xô, nên không phải nguyên nhân xuất phát của việc chấm dứt Chiến tranh lạnh. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 19: A).

Phương pháp:
- Xem lại đoạn tư liệu.
- Phân tích tính đúng/sai ở mỗi ý.
Cách giải:
a) Đúng, sự kiện cách mạng Trung Quốc thắng lợi (1949) là mốc đánh dấu bước đột phá, góp phần làm xói mòn trật tự hai cực Ianta, vì đã làm cho một trong những thiết chế của trật tự hai cực lanta tồn tại bị phá vỡ.
b) Sai, sự lớn mạnh của các nước Tây Âu, Nhật Bản là do sự tài trợ, giúp đỡ có điều kiện của Mỹ.
c) Đúng, sự lớn mạnh của các nước Tây Âu, Nhật Bản là một trong những nguyên nhân buộc Liên Xô và Mỹ tuyên bố chấm dứt chiến tranh lạnh.
d) Sai, thắng lợi của cách mạng Trung Quốc năm 1949 không đe dọa đến sự tồn tại của Liên Xô và Mỹ.
a) Đúng, sự kiện cách mạng Trung Quốc thắng lợi (1949) là mốc đánh dấu bước đột phá, góp phần làm xói mòn trật tự hai cực Ianta, vì đã làm cho một trong những thiết chế của trật tự hai cực lanta tồn tại bị phá vỡ.
b) Sai, sự lớn mạnh của các nước Tây Âu, Nhật Bản là do sự tài trợ, giúp đỡ có điều kiện của Mỹ.
c) Đúng, sự lớn mạnh của các nước Tây Âu, Nhật Bản là một trong những nguyên nhân buộc Liên Xô và Mỹ tuyên bố chấm dứt chiến tranh lạnh.
d) Sai, thắng lợi của cách mạng Trung Quốc năm 1949 không đe dọa đến sự tồn tại của Liên Xô và Mỹ.

a) Sai. Hiệp ước ABM và SALT I không chấm dứt hoàn toàn tình trạng đối kháng giữa Mỹ và Liên Xô; chúng chỉ phản ánh xu thế hòa hoãn, hạn chế chạy đua vũ trang.
b) Đúng. Các sự kiện từ 1972 đến 1991 cho thấy trật tự hai cực Ianta bị xói mòn, Chiến tranh lạnh chấm dứt, cuối cùng trật tự hai cực tan rã.
c) Sai. Chiến tranh lạnh chấm dứt và trật tự hai cực sụp đổ tạo điều kiện thuận lợi cho hội nhập và phát triển, nhưng gọi đó là điều kiện tiên quyết là tuyệt đối hóa.
d) Sai. Việc chuyển từ "giữ gìn lực lượng" sang thế tiến công ở miền Nam diễn ra từ cuối những năm 1950 với đường lối bạo lực cách mạng và phong trào Đồng khởi, không phải do những chuyển biến quốc tế từ đầu thập niên 70 trực tiếp tạo ra.
a) Sai. Hiệp ước ABM và SALT I không chấm dứt hoàn toàn tình trạng đối kháng giữa Mỹ và Liên Xô; chúng chỉ phản ánh xu thế hòa hoãn, hạn chế chạy đua vũ trang.
b) Đúng. Các sự kiện từ 1972 đến 1991 cho thấy trật tự hai cực Ianta bị xói mòn, Chiến tranh lạnh chấm dứt, cuối cùng trật tự hai cực tan rã.
c) Sai. Chiến tranh lạnh chấm dứt và trật tự hai cực sụp đổ tạo điều kiện thuận lợi cho hội nhập và phát triển, nhưng gọi đó là điều kiện tiên quyết là tuyệt đối hóa.
d) Sai. Việc chuyển từ "giữ gìn lực lượng" sang thế tiến công ở miền Nam diễn ra từ cuối những năm 1950 với đường lối bạo lực cách mạng và phong trào Đồng khởi, không phải do những chuyển biến quốc tế từ đầu thập niên 70 trực tiếp tạo ra.

Phương pháp: Suy luận, phân tích dựa trên nội dung Trật tự thế giới trong và sau Chiến tranh Lạnh. Cách giải: Hệ thống hai cực do Mỹ và Liên Xô thống trị đã khiến các nước như Trung Quốc, Ấn Độ và Liên minh châu Âu không có nhiều không gian để phát huy sức mạnh và ảnh hưởng toàn cầu. => Sự sụp đổ của Trật tự thế giới hai cực Ianta, với sự kết thúc của Chiến tranh Lạnh và sự tan rã của Liên Xô vào năm 1991, đã tạo ra một bối cảnh quốc tế mới, trong đó các quốc gia không còn bị kìm hãm bởi hệ thống đối đầu giữa hai siêu cường (Mỹ và Liên Xô), tạo ra cơ hội cho các quốc gia và liên minh khác, đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ và Liên minh châu Âu, phát triển sức mạnh tổng hợp và gia tăng vị thế trên trường quốc tế. Chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
Từ những năm 70 của thế kỉ XX, xu thế hòa hoãn Đông - Tây (giảm căng thẳng giữa hai phe tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa) được thể hiện qua các sự kiện như: Hiệp định về những cơ sở quan hệ giữa Cộng hòa Liên bang Đức (Tây Đức) và Cộng hòa dân chủ Đức (Đông Đức) được kí kết (21-12-1972), hai nước Đức thừa nhận lẫn nhau và thiết lập quan hệ ngoại giao. Các phương án khác không phù hợp: A (1945) và B (1949) là các sự kiện cách mạng trước thời kỳ này; C (1947, Học thuyết Truman) là biểu hiện của Chiến tranh lạnh, đối lập với hòa hoãn. Vậy đáp án là D, trùng với đáp án nguồn (14-D).