X là axit no, đơn chức, Y là axit không no, có một liên kết đôi C=C, có đồng phân hình học và Z là este hai chức tạo X, Y và một ancol no (tất cả các chất đều thuần chức, mạch hở). Đốt cháy hoàn toàn 9,52 gam E chứa X, Y và Z thu được 5,76 gam H${}_2$O. Mặt khác, 9,52 gam E có thể phản ứng tối đa với dung dịch chứa 0,12 mol NaOH, sản phẩm sau phản ứng có chứa 12,52 gam hỗn hợp các chất hữu cơ. Cho các phát biểu liên quan tới bài toán gồm:

(1) Phần trăm khối lượng của X trong E là 72,76%.
(2) Số mol của Y trong E là 0,08 mol.
(3) Khối lượng của Z trong E là 1,72 gam.
(4) Tổng số nguyên tử (C, H, O) trong Y là 12.
(5) X không tham gia phản ứng tráng bạc.

Số phát biểu đúng là?

Đáp án B.

Đặt X: C${}_x$H${}_{2x}$O${}_2$ (a mol); Y: C${}_y$H${}_{2y-2}$O${}_2$ (b mol); Z: C${}_z$H${}_{2z-4}$O${}_4$ (c mol).

- nH${}_2$O = ax + b(y − 1) + c(z − 2) = 0,32
- mE = a(14x + 32) + b(14y + 30) + c(14z + 60) = 9,52
- nNaOH = a + b + 2c = 0,12

Bảo toàn khối lượng cho phản ứng với NaOH: khối lượng hỗn hợp chất hữu cơ sau phản ứng = mE + mNaOH = 9,52 + 0,12×40 = 14,32 gam. Phần tăng khối lượng so với phần muối do ancol tạo ra: mE − m_ancol... Từ dữ kiện sản phẩm hữu cơ 12,52 gam (gồm muối và ancol) suy ra nH${}_2$O = a + b = 0,1; suy ra b = 0,08; c = 0,01; a = 0,02.

Thay vào phương trình nước: ax + by + cz → 2x + 8y + z = 42. Do x ≥ 1, y ≥ 4, z ≥ 7 → x = 1; y = 4; z = 8 là nghiệm duy nhất.

Vậy: X là HCOOH: 0,02 mol; Y là CH${}_3$-CH=CH-COOH: 0,08 mol; Z là CH${}_3$-CH=CH-COO-C${}_3$H${}_6$-OOC-H (C${}_8$H${}_{12}$O${}_4$, M = 172): 0,01 mol.

Đánh giá các phát biểu:
(1) %X = (0,02 × 46)/9,52 × 100% ≈ 9,67% ≠ 72,76% → SAI.
(2) nY = 0,08 mol → ĐÚNG.
(3) mZ = 0,01 × 172 = 1,72 gam → ĐÚNG.
(4) Y là C${}_4$H${}_6$O${}_2$ → tổng số nguyên tử = 4 + 6 + 2 = 12 → ĐÚNG.
(5) X là HCOOH có nhóm -CHO nên tham gia phản ứng tráng bạc → SAI.

Số phát biểu đúng là 3 → đáp án B. (Lưu ý: lời giải nguồn in ở trang 80 ghi nhầm 'b sai', 'c sai' và đánh giá phát biểu (4) theo Z; thực chất (2), (3), (4) đều đúng, kết luận 3 phát biểu đúng = B vẫn nhất quán với bảng đáp án 38.B ở trang 81.)