Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Nguyên nhân thắng lợi và bài học kháng chiến 1945–1975 (Lịch sử Lớp 12)

Điểm khác nhau về mối quan hệ giữa đấu tranh quân sự và ngoại giao trong cuộc kháng chiến chống Mĩ, cứu nước (1954 - 1975) với cuộc kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954) là đấu tranh ngoại giao tạo tiền đề cho đấu tranh quân sự để đưa tới thắng lợi cuộc tổng tiến công và nổi dậy xuân 1975.

Phương hướng tiến công của quân dân Việt Nam trong đông - xuân 1953 - 1954 và chiến dịch Tây Nguyên (1975) có điểm giống nhau là đánh vào vị trí quan trọng mà đối phương sợ hãi.

Hai cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược (1945-1975) đều được phát động trong điều kiện quốc tế đang có sự hoà hoãn giữa các cường quốc.

Đảng Cộng sản và Chính phủ Việt Nam quyết định phát động hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ (1945 – 1975) đều xuất phát từ yêu cầu khách quan của lịch sử dân tộc.

- Chọn đáp án A. Đảng, Chính phủ đã phát động cuộc chiến tranh nhân dân.
- SGK Lịch sử lớp 12, Nxb Giáo dục, HN năm 2009, trang 130-131; SGK Lịch sử lớp 11, Nxb Giáo dục, HN năm 2006, trang 108-109.
- Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945 – 1954) Đảng, Chính phủ đã phát động cuộc chiến tranh nhân dân thể hiện qua Chỉ thị Toàn dân kháng chiến của Ban Thường vụ Trung ương Đảng; Hội nghị bất thường Ban Thường vụ TW Đảng họp mở rộng quyết định phát động cuộc kháng chiến toàn quốc; Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược cuối thế kỉ XIX, triều đình nhà Nguyễn không phát động cuộc chiến tranh nhân dân.

- Chọn đáp án D. Giành và giữ chính quyền.
- SGK Lịch sử lớp 12, Nxb Giáo dục, HN năm 2009, trang 94-95, 104-105, 108-109.
- Cách mạng tháng Tám năm 1945 để lại cho lịch sử dân tộc Việt Nam bài học về việc giành chính quyền; công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, nội phản những năm 1945 – 1946 để lại cho lịch sử dân tộc Việt Nam bài học về giữ chính quyền.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 36 hỏi nội dung trở thành yếu tố quyết định, đảm bảo mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Theo bài học kinh nghiệm của cách mạng Việt Nam, chính sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với đường lối đúng đắn và sáng tạo là nhân tố quyết định mọi thắng lợi: Đảng đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam (Cương lĩnh chính trị đầu tiên năm 1930, chuyển hướng chỉ đạo chiến lược 1939-1941, đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện...). Các phương án còn lại (ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, khối đoàn kết dân tộc, sự nghiệp của nhân dân) đều là những bài học quan trọng nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi có sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng. Bảng đáp án của đề cũng cho câu 36 là C, phù hợp với kết quả giải độc lập.

(VD) Phương pháp:
- Xem lại nội dung của hai cuộc kháng chiến.
- Phân tích, so sánh, tìm điểm giống nhau.
Cách giải:
B loại vì trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, chỉ miền Bắc có nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội.
C loại vì kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945 – 1954) là Hiệp định Giơ – ne – vơ.
D loại vì chỉ có kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975) là ta chống lại sự xâm lược của chủ nghĩa thực dân mới.
=> Cuộc kháng chiến chống Pháp (1945-1954) và cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954-1975) của nhân dân Việt Nam có điểm giống nhau cơ bản là chống lại thế lực chia rẽ dân tộc và chia cắt đất nước.
Chọn A.

Chọn D.
Cách mạng tháng Tám năm 1945 và hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm 1945-1975 đều có tính chất nổi bật là đấu tranh vì độc lập dân tộc, giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Tính chất đó thể hiện rõ nhất ở nhiệm vụ trực tiếp.

Chọn A.
Điểm mới của kháng chiến chống Mỹ so với kháng chiến chống Pháp là đất nước tạm thời bị chia cắt làm hai miền, nên cách mạng Việt Nam phải tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội, miền Nam đấu tranh giải phóng dân tộc.

Phương pháp: Phân tích, loại trừ phương án.
Cách giải:
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam (1946 – 1954), ta đã phát triển từ chiến tranh du kích lên chiến tranh chính quy. Điều này thể hiện qua thắng lợi của một loạt các chiến dịch. Sau chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông 1947, quân và dân ta tiếp tục giành nhiều thắng lợi quan trọng: Lực lượng kháng chiến phát triển về mọi mặt; chiến tranh du kích được đẩy mạnh ở vùng sau lưng địch; lực lượng vũ trang ba thứ quân hình thành tương đối hoàn chỉnh, đặc biệt là bộ đội chủ lực phát triển nhanh, phương thức tác chiến phát triển từ đánh du kích lên đánh tập trung, với nhiều chiến dịch quy mô nhỏ trên chiến trường. Đặc biệt, sau chiến dịch Biên giới thu – đông, cuộc kháng chiến của ta chuyển từ hình thái chiến tranh du kích lên chiến tranh chính quy, kết hợp chiến tranh chính quy với chiến tranh du kích ở trình độ cao hơn.
Chọn C.

Phương pháp: So sánh.
Cách giải:
Các chiến dịch Việt Bắc (thu - đông 1947), Biên giới (thu - đông 1950) và Điện Biên Phủ (1954) của quân dân Việt Nam có điểm chung là làm thất bại các kế hoạch chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp.
Chọn A.

(AI giải đề cho tôi)
Phong trào thi đua yêu nước (1951-1953) phát động rộng khắp, lôi cuốn đông đảo quần chúng các tầng lớp tham gia kháng chiến, sản xuất. Phong trào Đồng khởi (1959-1960) ở miền Nam cũng là phong trào quần chúng nổi dậy với sự tham gia đông đảo của nhân dân. Điểm tương đồng là cả hai đều lôi cuốn, động viên quần chúng nhân dân tham gia → chọn D. Loại A: mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam thành lập 20-12-1960 không phải kết quả trực tiếp của thi đua yêu nước 1951-1953 (thời đó có Mặt trận Liên Việt). Loại B: thi đua yêu nước 1951-1953 chống thực dân Pháp, không phải chính sách thực dân mới. Loại C: thành lập chính quyền nhân dân ở nhiều địa phương là đặc trưng của Đồng khởi, không phải của thi đua yêu nước.

(AI giải đề cho tôi)
Cả hai cuộc cách mạng giải phóng dân tộc (1930-1945) và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc (1945-1975) đều gắn liền với quá trình xây dựng và phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc (đoàn kết toàn dân, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, xây dựng lực lượng chính trị và vũ trang). A sai vì chỉ cuộc cách mạng 1930-1945 phát triển từ khởi nghĩa từng phần lên tổng khởi nghĩa; B sai vì đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân mới thuộc giai đoạn 1945-1975; C sai vì chỉ là đặc điểm của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 32: D).

(AI giải đề cho tôi)
Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954) và chiến dịch Hồ Chí Minh (1975) đều là những trận quyết chiến chiến lược có ý nghĩa quyết định, trong đó quân đội ta huy động ở mức cao nhất sức mạnh nội lực (lực lượng vũ trang và sức mạnh toàn dân) để giành thắng lợi. Xét các phương án: A sai vì Điện Biên Phủ kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp, còn Hồ Chí Minh kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ — không phải cùng kết thúc 'hoàn toàn' một cuộc kháng chiến như nhau; hơn nữa Điện Biên Phủ chưa phải kết thúc hoàn toàn (Hiệp định Genève 7-1954 mới chấm dứt chiến tranh). B sai vì 'lấy yếu đánh mạnh, lấy ít địch nhiều' không phải phương châm chung của cả hai chiến dịch (Hồ Chí Minh năm 1975 ta đã có ưu thế áp đảo về lực lượng). D sai vì Điện Biên Phủ không tấn công trực diện vào cơ quan đầu não của Pháp (đầu não ở Hà Nội), còn Hồ Chí Minh tấn công vào Sài Gòn — bộ chỉ huy của địch. Vậy đáp án đúng là C, trùng với đáp án nguồn (Câu 40 = C).

Phương pháp:
• Xem lại nội dung đoạn tư liệu.
• Xác định, phân tích tính đúng/sai ở mỗi ý.
Cách giải:
a) Đúng, khát vọng thống nhất non sông của nhân dân Việt Nam được thể hiện qua tinh thần "nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một".
b) Đúng, thực tiễn thời kỳ 1954 - 1975 cho thấy bạo lực cách mạng là con đường duy nhất để nhân dân miền Nam cứu nước và cứu mình khỏi sự thống trị của đế quốc và tay sai.
c) Sai, trong giai đoạn 1954 - 1959, cách mạng miền Nam đã chuyển từ đấu tranh vũ trang chống Pháp sang đấu tranh chính trị đối thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ.
d) Sai, trong những năm 1954 - 1975, đế quốc Mỹ luôn là kẻ thù trực tiếp của cách mạng.
Đáp án: Đ, Đ, S, S
a) Đúng, khát vọng thống nhất non sông của nhân dân Việt Nam được thể hiện qua tinh thần "nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một".
b) Đúng, thực tiễn thời kỳ 1954 - 1975 cho thấy bạo lực cách mạng là con đường duy nhất để nhân dân miền Nam cứu nước và cứu mình khỏi sự thống trị của đế quốc và tay sai.
c) Sai, trong giai đoạn 1954 - 1959, cách mạng miền Nam đã chuyển từ đấu tranh vũ trang chống Pháp sang đấu tranh chính trị đối thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ.
d) Sai, trong những năm 1954 - 1975, đế quốc Mỹ luôn là kẻ thù trực tiếp của cách mạng.

Phương pháp:
• Xem lại nội dung đoạn tư liệu.
• Xác định, phân tích tính đúng/sai ở mỗi ý.
Cách giải:
a) Sai, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Nam (1945 - 1954) không có chiến tuyến rõ ràng mà bao gồm vùng tự do và vùng bị tạm chiếm.
b) Sai, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam (1945 - 1954) diễn ra trong bối cảnh cục diện hai cực hai phe đang được thiết lập.
c) Đúng, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam (1945 - 1954) vừa mang tính chất giải phóng dân tộc, vừa mang tính chất bảo vệ Tổ quốc.
d) Sai, thắng lợi của Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (năm 1954) chưa hoàn thành nhiệm vụ chiến lược của cách mạng tư sản dân quyền trên phạm vi cả nước.
Đáp án: S, S, Đ, S
a) Sai, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Nam (1945 - 1954) không có chiến tuyến rõ ràng mà bao gồm vùng tự do và vùng bị tạm chiếm.
b) Sai, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam (1945 - 1954) diễn ra trong bối cảnh cục diện hai cực hai phe đang được thiết lập.
c) Đúng, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam (1945 - 1954) vừa mang tính chất giải phóng dân tộc, vừa mang tính chất bảo vệ Tổ quốc.
d) Sai, thắng lợi của Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (năm 1954) chưa hoàn thành nhiệm vụ chiến lược của cách mạng tư sản dân quyền trên phạm vi cả nước.

Phương pháp:
• Xem lại nội dung Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
• Xác định điểm giống nhau giữa chiến dịch Biên giới và chiến dịch Điện Biên Phủ.
Cách giải:
Trong cuộc kháng chiến chống Pháp (1945-1954) của nhân dân Việt Nam, chiến dịch Biên giới và chiến dịch Điện Biên Phủ có điểm giống nhau là phản ánh sự nỗ lực không ngừng nghỉ của quân dân Việt Nam. Cả hai chiến dịch đều thể hiện sự trưởng thành từng bước của quân đội và sự huy động sức mạnh toàn dân. Cả hai chiến dịch cho thấy ý chí quyết tâm, tinh thần tự lực tự cường và nỗ lực liên tục của quân dân Việt Nam trong suốt cuộc kháng chiến.
Đáp án: A

Phương pháp:
• Xem lại nội dung Công cuộc Đổi mới ở Việt Nam.
• Xác định bài học xuyên suốt vận dụng trong công cuộc Đổi mới ở Việt Nam hiện nay.
Cách giải:
Bài học xuyên suốt trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc (1945-1975) được vận dụng trong công cuộc Đổi mới ở Việt Nam hiện nay là phát huy nội lực quốc gia, tranh thủ tận dụng những xu thế mới. Trên thực tế lịch sử đã chứng minh, tất cả những thắng lợi của Việt Nam trước hết bắt nguồn từ sức mạnh bên trong của toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo đúng đắn Đảng, đồng thời, ta cũng tranh thủ sự ủng hộ của các yếu tố khách quan thuận lợi.
Đáp án: C