Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Dịch mã và mã di truyền (Sinh học Lớp 12)

Phương pháp:
Áp dụng nguyên tắc bổ sung trong quá trình dịch mã: A-U; G-X và ngược lại
Cách giải:
Codon: 5'AAU3'
Anticodon: 3'UUA5'.
Chọn C.

Bộ ba chứa 1 nucleôtit U ta có các trường hợp sau:
+ Bộ ba chứa 1U + 2G là: UGG, GUG, GGU → có 3 bộ ba
+ Bộ ba chứa 1U + 2X là: UXX, XUX, XXU → có 3 bộ ba
+ Bộ ba chứa 1U + 1X + 1G là: UXG, UGX, XUG, XGU, GXU, GUX → có 6 bộ ba
→ Vậy tổng số bộ ba có chứa 1U là: 3 + 3 + 6 = 12
Đáp án D.

Sau khi hoàn tất dịch mã thì 2 tiểu phần lớn và bé của Ri bô xôm tách ra mà không giữ nguyên cấu trúc.

Bộ ba mở đầu là AUG, bộ ba kết thúc là UAA
5’. XXXA AUG GGG XAG GGU UUU UXU UAA AAUGA. .3’
Số axit amin là 6; số bộ ba đối mã là 6 (mã kết thúc không mã hóa axit amin)

Các phát biểu đúng là: (1),(2). (3) sai vì khi dịch mã, ribôxôm chuyển dịch theo chiều 5’ → 3’ trên phân tử nhân từ mARN. (4) sai vì mỗi tARN chỉ có 1 anticodon.

Mạch mã gốc: 3'…..GXX AAA GTT AXX TTT XGG….5'
mARN: 5'….XGG UUU XAA UGG AAA GXX….3'
Đoạn mARN trên mã hóa cho 6 a.a. (không có mã kết thúc)

(AI giải đề cho tôi)
Theo nguyên tắc dịch mã, bộ ba đối mã (anticodon) trên tARN khớp bổ sung với bộ ba mã sao (codon) trên mARN theo nguyên tắc bổ sung A–U, G–X (X là nucleotide bổ sung với G) và theo chiều ngược nhau. Codon 5'AUG3' ghép bổ sung với anticodon 3'UAX5' (trong đó X bổ sung với G, tức X = C; bộ ba đối mã đầy đủ là 3'UAC5'). Các phương án A, B, C viết theo chiều 5'→3' không thể khớp bổ sung ngược chiều với codon đã cho. Đáp án D khớp với bảng đáp án chính thức của đề (Câu 4 → D).

(AI giải đề cho tôi)
Tính thoái hóa của mã di truyền là hiện tượng nhiều bộ ba mã di truyền khác nhau cùng quy định một axit amin. Xét các phương án: A) Bộ ba 5'UAG3' là bộ ba kết thúc (mã dừng), không mã hóa axit amin, không thể hiện tính thoái hóa. B) Bộ ba 5'UUX3' (UUU, UUC) quy định phêninalanin: đây là ví dụ về tính đặc hiệu (một bộ ba chỉ quy định một axit amin), không phải thoái hóa. C) Bộ ba 5'UUA3' và 5'XUG3' (UUG) cùng quy định lôxin: hai bộ ba khác nhau cùng mã hóa một axit amin, đây chính là tính thoái hóa của mã di truyền. D) Bộ ba 5'AUG3' quy định mêtiônin và là mã mở đầu, không phải thoái hóa. Kết quả khớp với đáp án nguồn (Câu 5: C).

(AI giải đề cho tôi)
Ở giai đoạn hoạt hoá axit amin của quá trình dịch mã, ATP cung cấp năng lượng để axit amin được hoạt hoá (gắn với AMP) và sau đó gắn với tARN tương ứng tạo thành axit amin - tARN. Liên kết peptit hình thành nhờ enzym và năng lượng từ axit amin - tARN, không tiêu thụ ATP trực tiếp; việc ghép bộ ba đối mã với codon trên mARN không cần ATP; cắt bỏ axit amin mở đầu cũng không dùng ATP ở giai đoạn này. Vậy đáp án B.

(AI giải đề cho tôi)
Trên mARN codon có chiều 3'GUA5'. anticodon trên tARN liên kết bổ sung theo chiều ngược song song, nên anticodon có chiều 5'...3' và bổ sung từng cặp: G (mARN) liên kết với X (tARN), U liên kết với A, A liên kết với U. Vậy anticodon là 5'XAU3'. Loại B, D vì tARN không chứa T; loại C vì sai chiều (3'XAU5' không đối song song với 3'GUA5'). Đáp án A, trùng với đáp án nguồn.

Đáp án B

Nếu một gen được cấu tạo từ 3 loại nuclêôtit thì số loại mã bộ ba tối đa là $3^3=27$ trong trường hợp 3 Nu đó là: A, G, X (không chứa bộ ba kết thúc)

Ba loại ribônuclêôtit là A, U, G tạo ra số bộ ba là $3^3=27$
Trong đó có 3 bộ ba kết thúc không mã hóa axit amin là: UAA, UAG, UGA.
→ Số bộ ba mã hóa axit amin là: 27 - 3 = 24

Phương pháp: Áp dụng nguyên tắc bổ sung giữa anticodon với codon: A-U; G-X và ngược lại. Cách giải: Codon: 5'AUG3' → Anticodon: 3'UAX5'. Chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
Hình vẽ cho thấy ribosome đang dịch chuyển trên mRNA (5'→3', có codon khởi đầu AUG), tại vị trí A của ribosome có tRNA mang amino acid mới (Ala, đối mã CGU/GCA) ghép vào chuỗi polypeptide đang dài dần (Met–Gly–Pro–Arg–Ala). Đây là đặc trưng của giai đoạn kéo dài trong quá trình dịch mã: mỗi bước gồm gắn tRNA aminoacyl vào vị trí A, hình thành liên kết peptide và dịch chuyển ribosome. Giai đoạn mở đầu chỉ có ribosome nhỏ liên kết với mRNA và tRNA khởi đầu Met; giai đoạn kết thúc gặp codon kết thúc; hoạt hóa amino acid diễn ra nhờ enzyme aminoacyl–tRNA synthetase, không có hình ảnh ribosome trên mRNA. Vậy đáp án là B, trùng với đáp án của đề (bảng đáp án Phần I: Câu 6 = B).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 91: Ở sinh vật nhân chuẩn, axit amin mở đầu chuỗi polipeptit luôn là metiônin (mã AUG) → A đúng. B sai vì ARN chứa ribôza (C5H10O5) nhưng các bazơ là A, U, G, X (không có T). C sai vì cả tARN, rARN và mARN đều là mạch đơn. D sai vì mỗi bộ ba mã di truyền chỉ mã hoá cho một axit amin duy nhất (một axit amin có thể do nhiều bộ ba mã hoá, không phải ngược lại). Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 91: A).

(AI giải đề cho tôi)
Hình vẽ mô tả ribôxôm gặp bộ ba kết thúc (UAA) trên mARN, yếu tố giải phóng gắn vào vị trí A, chuỗi pôlipeptit được giải phóng khỏi tARN, sau đó ribôxôm tách thành hai tiểu phần. Đây là đặc trưng của giai đoạn kết thúc quá trình dịch mã ở sinh vật nhân sơ. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 93: C).

(AI giải đề cho tôi)
Mã di truyền: (1) đúng, là mã bộ ba (mỗi bộ ba 3 nucleotit quy định 1 axit amin). (2) sai, mã di truyền gồm 64 bộ ba (4^3 = 64), trong đó 61 bộ ba mã hoá axit amin và 3 bộ ba kết thúc. (3) đúng, có 3 mã kết thúc (UAA, UAG, UGA). (4) đúng, mã di truyền mang tính thoái hoá (nhiều bộ ba khác nhau có thể cùng mã hoá một axit amin). Vậy có 3 phát biểu đúng → đáp án C. Kết quả trùng với đáp án nguồn (Câu 96: C).

(AI giải đề cho tôi)
Tổng số mã bộ ba từ 3 loại nucleôtit U, G, X là $3^3=27$. Số mã bộ ba không chứa X (chỉ dùng U, G) là $2^3=8$. Vậy số mã bộ ba chứa ít nhất một X là $27-8=19$. Kết quả trùng với đáp án nguồn (Câu 116: A).

(AI giải đề cho tôi)
Hình 1 cho thấy ribosome gắn trên mRNA, các tRNA mang amino acid (Met, Val, Gly...) giải mã bộ ba mã di truyền (AUG, GUU, GGC...) và hình thành chuỗi polypeptide. Đây là quá trình dịch mã, và các amino acid được nối với nhau bằng liên kết peptide. Lưu ý: đáp án nguồn ghi C ('dịch mã và các amino acid'), nhưng phân tích độc lập cho thấy D ('dịch mã và liên kết peptide') mô tả chính xác hơn cơ chế trong hình, vì hình thể hiện rõ sự hình thành liên kết peptide giữa các amino acid. Tuy nhiên, theo quy định không được ghi đè đáp án nguồn, ta giữ đáp án C. Cả C và D đều liên quan đến dịch mã, nhưng C nhấn mạnh amino acid (các phân tử tham gia), D nhấn mạnh liên kết peptide (sản phẩm của quá trình). Đáp án nguồn là C.

(AI giải đề cho tôi)
Bộ ba đối mã trên tARN là 3'AXA5' (X là nucleotide chưa xác định). Bộ ba mã sao (codon) trên mARN khớp bổ sung theo nguyên tắc đối song song: đầu 3' của đối mã ghép với đầu 5' của codon. Theo chiều 5'→3', codon phải có dạng 5'U_U3' vì A (đối mã) bổ sung với U (codon) ở hai đầu. Trong các phương án, chỉ có phương án C (3'UGU5', tức 5'UGU3' theo chiều 5'→3') thỏa mãn: A–U ở vị trí 1, X–G ở vị trí giữa (X chưa xác định), A–U ở vị trí 3. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 91: C).