Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Hoán vị gene và tần số tái tổ hợp (Sinh học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Kiểu gen ABD/Abd: hai NST tương đồng cùng mang A và B, chỉ khác cặp gen D/d. Hoán vị giữa D và d với tần số f = 20% tạo giao tử hoán vị ABd và AbD, mỗi loại chiếm f/2 = 10%. Giao tử không hoán vị là ABD và Abd, mỗi loại chiếm (100% - 20%)/2 = 40%. Vậy giao tử Abd chiếm 40%, tương ứng đáp án A, khớp bảng đáp án nguồn (Câu 118 - A).

Chọn đáp án A. Ab là giao tử liên kết, chiếm tỉ lệ $\frac{1-f}{2}$ = 0,4

Chọn đáp án B. Sử dụng công thức: A-B- = 0,5 + aabb: A-bb/aaB- = 0,25 – aabb, Tương tự với cặp Dd; Ee. Tần số hoán vị gen là f, giao tử hoán vị = f/2; giao tử liên kết: (1-f)/2
Phép lai: $\frac{Ab}{aB}\frac{DE}{de}\times \frac{Ab}{aB}\frac{DE}{de}$
- aabb = 0,1x0,1 → A-B- = 0,5 + 0,01 = 0,51; A-bb/aaB- = 0,25 – 0,01 = 0,24
- ddee = 0,3 x 0,3 → D-E- = 0,59; A-bb/aaB- = 0,16
Xét các phát biểu:
I. Kiểu hình thân cao, hoa tím quả vàng tròn (A-B-ddE-) chiếm tỷ lệ: 0,51 x 0,16 = 8,16% → I đúng
II. Tỷ lệ thân cao hoa trắng quả đỏ dài (A-bbD-ee) bằng tỷ lệ thân thấp hoa tím vàng, tròn (aaB-ddE-) bằng 0,24x 0,16 = 3,84% → II đúng
III. Tỷ lệ kiểu hình mang 4 tính trạng trội là: 0,51 x 0,59 = 30,09% → III đúng
IV. kiểu hình lặn 4 tính trạng là: 0,01 x 0,09 = 0,09% → IV đúng

(AI giải đề cho tôi) F1 xuất hiện 4 loại kiểu hình và có 1% cây thân thấp, hoa trắng (cây lặn kép aabb = 1%) → P phải dị hợp về 2 cặp gen, và có 2 khả năng:
• P là $\frac{AB}{ab}$ (cùng nhịp) với tần số hoán vị gen f = 20%: gamete ab = (1 − 0,2)/2 = 0,1 → ab/ab = 0,1 × 0,1 = 1%.
• P là $\frac{Ab}{aB}$ (khác nhịp) với f = 2%: gamete ab = f/2 = 0,01 → ab/ab = 1%.
Xét các phát biểu:
I. SAI. Khi P dị hợp 2 cặp gen có hoán vị gen, cả 4 loại giao tử đều được tạo ra (AB, ab, Ab, aB), nên F1 có tối đa 10 loại kiểu gen (4 đồng hợp + 6 dị hợp), không phải 9.
II. SAI. Với $\frac{AB}{ab}$, f = 20%: gamete AB = ab = 0,4; Ab = aB = 0,1. Cây dị hợp về 1 cặp gen (đồng hợp về cặp còn lại): AB/Ab + AB/aB + ab/Ab + ab/aB = 4 × (0,4 × 0,1) = 16% ≠ 32%. (Với $\frac{Ab}{aB}$, f = 2% thì tỉ lệ này ≈ 2%.)
III. ĐÚNG (trường hợp khác nhịp). Với $\frac{Ab}{aB}$, f = 2%: gamete Ab = 0,49; aB = 0,49; AB = ab = 0,01. Cây thân cao, hoa trắng (A_bb): Ab/Ab + AB/Ab + ab/Ab = 0,49² + 2 × (0,49 × 0,01) = 0,2401 + 0,0098 ≈ 24% (làm tròn).
IV. ĐÚNG. Như trên, P có thể là $\frac{AB}{ab}$ (f = 20%) hoặc $\frac{Ab}{aB}$ (f = 2%), đều cho 1% cây aabb.
→ Có 2 phát biểu đúng (III và IV) → chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
Ký hiệu: A = thân xám, a = thân đen; B = cánh dài, b = cánh cụt; hai gen liên kết, khoảng cách 40 cM → tần số hoán vị gen f = 40%, mỗi giao tử hoán vị 20%. P: AB/AB × ab/ab → F₁ có kiểu gen AB/ab (cis), cho giao tử: AB = ab = 30%, Ab = aB = 20%. Ruồi thân đen, cánh dài dị hợp có kiểu gen aB/ab (trans), cho giao tử: aB = ab = 30%, AB = Ab = 20%. Kiểu hình thân xám, cánh cụt (A_bb) xuất hiện khi: F₁ cho giao tử Ab (20%) và ruồi đen cánh dài cho giao tử Ab (20%) → AAbb, hoặc giao tử ab (30%) → Aabb. Vậy tỉ lệ = 0,2 × (0,2 + 0,3) = 0,2 × 0,5 = 0,1 = 10%. Kết quả khớp với đáp án B đã cho.

(AI giải đề cho tôi)
Kiểu gen Aa BD/bd: cặp gen Aa phân li độc lập, cho giao tử A hoặc a mỗi loại 50%. Cặp gen B và d liên kết, tần số hoán vị 20% nên các giao tử hoán vị Bd và bD mỗi loại chiếm 20%/2 = 10%. Giao tử aBd = a (50%) × Bd (10%) = 5%. Đáp án A, khớp với đáp án nguồn (Câu 82: A).

(AI giải đề cho tôi)
Kiểu gen AB/abXY, hai gen liên kết trên NST thường với khoảng cách 40cM, nên tần số hoán vị gen = 40%: giao tử AB = ab = 30%, Ab = aB = 20%; NST giới tính phân li độc lập cho X hoặc Y với tỉ lệ 50% mỗi loại. Vậy mỗi tế bào có thể tạo tối đa 8 loại giao tử (4 kiểu autosome × 2 loại NST giới tính).
I. Đúng: nếu trong một giảm phân xảy ra hoán vị, 4 giao tử mang kiểu AB, ab, Ab, aB (mỗi loại 1 giao tử); nếu cả 4 giao tử cùng nhận X hoặc cùng nhận Y thì được đúng 4 loại giao tử tỉ lệ ngang nhau (1:1:1:1).
II. Đúng: nếu cả 3 tế bào đều không hoán vị và cùng cho giao tử mang X (hoặc Y), ví dụ mỗi tế bào cho 2 giao tử ABX, thì 3 tế bào chỉ tạo ra một loại giao tử ABX.
III. Sai: số giao tử ABX không luôn bằng số giao tử abY. Ví dụ một tế bào không hoán vị cho 2 giao tử ABX và 2 giao tử abX thì số ABX = 2, abY = 0.
IV. Sai: xác suất một giao tử là aBY = 20% × 50% = 10%. Xét 3 tế bào tạo 6 giao tử, xác suất có đúng một giao tử aBY là $C_6^1\times 0,1\times 0,9^5=35,4\%$, không phải 2,4%.
Vậy có 2 phát biểu đúng (I, II) → chọn D, khớp với đáp án nguồn.

Chọn A. AB = 5\% < 25\% => là giao tử hoán vị => KG là Ab/aB, f = 2.5\% = 10\%

$\frac{AB}{ab}$ giảm phân có hoán vị cho 4 loại giao tử.
$\frac{ab}{ab}$ giảm phân chỉ cho 1 loại giao tử.
→ F₁ có tối đa 4 loại kiểu gen.
Chọn D.

Phương pháp:
Bước 1: Xét tỉ lệ kiểu hình của từng tính trạng, tìm quy luật di truyền.
Bước 2: Xét riêng từng cặp NST ở các trường hợp có thể xảy ra.
Cách giải:
Ta xét tỉ lệ hoa đỏ : hoa hồng : hoa trắng = 9:6:1 $\to$ tương tác bổ sung.
Thân cao/thân thấp = 3/1 $\to$ P dị hợp 3 cặp gen.
Nếu các gen PLDL thì đời con số phân li (9:6:1)(3:1) ≠ đề cho $\to$ 1 trong 2 gen quy định màu hoa cùng nằm trên 1 cặp NST với cặp gen quy định chiều cao.
Giả sử Aa và Dd cùng nằm trên 1 cặp NST.
Đời con không xuất hiện cây trắng thấp (aabbdd) $\to$ ít nhất 1 bên P không có HVG (cơ thể không có HVG có kiểu gen $\frac{Ad}{aD}Bb$).
Ta có Bb × Bb $\to$ 1BB:2Bb:1bb $\to$ Có 3 kiểu gen.
Xét cặp NST còn lại, ta có các trường hợp:
+ Nếu có HVG ở 1 bên thì cho tối đa 7 kiểu gen $\to$ đời F₁ có 7 × 3 = 21 kiểu gen.
+ Nếu không có HVG ở cả 2 bên $\{\begin{array}{l}\frac{AD}{ad}Bb\times \frac{Ad}{aD}Bb\to 4\times 3=12KG\\ \frac{Ad}{aD}Bb\times \frac{Ad}{aD}Bb\to 3\times 3=9KG\end{array}$
$\to$ Vậy đời con có thể có 12 loại kiểu gen.
Chọn A.

Giao tử liên kết = (1−f)/2; giao tử hoán vị = f/2. $\frac{BD}{bd}$; f = 40\% → G : $\left(\frac{1-f}{2}=0,3BD:\frac{1-f}{2}=0,3bd:\frac{f}{2}=0,2Bd:\frac{f}{2}=0,2bD\right)$. $\frac{Bd}{bd}$ → G : 0,5Bd : 0,5bd. $Aa\frac{BD}{bd}\times Aa\frac{Bd}{bd}$; f = 40\% → $Aa\left(\frac{BD}{bd}+\frac{Bd}{bD}\right)=0,5Aa\left(0,3BD\times 0,5bd+0,5Bd\times 0,2bD\right)=12,5\%$.

Phương pháp giải: Sử dụng công thức: A–B– = 0,5 + aabb; A–bb/aaB– = 0,25 – aabb; A–B– + A–bb/aaB– = 0,75. Giao tử liên kết = (1–f)/2; giao tử hoán vị: f/2. Bước 1: Xác định tỉ lệ A–B–. Bước 2: Tính tỉ lệ A–B–D–. Ở ruồi giấm, con đực không có HVG. Giải chi tiết: P: $\frac{Ab}{aB}{X}^D{X}^d\times \frac{AB}{ab}{X}^{D}Y\to \frac{ab}{ab}{X}^{d}Y=0,0125\to \frac{ab}{ab}=\frac{0,0125}{0,25}=0,05\to$ A–B– = 0,5 + 0,05 = 0,55. Phép lai $X^D{X}^d\times X^{D}Y\to X^D{X}^D:X^D{X}^d:X^{D}Y:X^{d}Y\to X^D-=0,75$. Vậy tỉ lệ kiểu hình trội về 3 cặp tính trạng là: 0,55 × 0,75 = 41,25%.

Ta xét tỉ lệ phân li của từng tính trạng: Đỏ/trắng = 3/1 → P dị hợp về cặp gen quy định tính trạng này: Dd × Dd. Quả tròn/quả dài = 9/7 → P dị hợp 2 cặp gen quy định tính trạng này: AaBb × AaBb. Nếu các gen PLĐL thì tỉ lệ kiểu hình phải là: $(9:7)(3:1)\ne$ đề bài → 1 trong 2 gen quy định hình dạng quả liên kết với gen quy định màu hoa. Giả sử cặp gen Aa và Dd cùng nằm trên 1 cặp NST. Ta có tí lệ đỏ, tròn: A–D–B– $=0,405$ → A–D– $=0,405:0,75$B– $=0,54$ → $\frac{ad}{ad}=0,04=0,2^2=0,4\times 0,1$. Vậy có thể xảy ra 2 TH: TH${}_1$: $\frac{Ad}{aD}Bb\times \frac{Ad}{aD}Bb$; f $=40\%$ → $\frac{AD}{AD}bb+\frac{aD}{aD}BB+\frac{aD}{aD}bb={\left(\frac{f}{2}AD\right)}^2\times 0,25bb+2\times {\left(\frac{1-f}{2}aD\right)}^2\times 0,25BB=5,5\%$. TH${}_2$: $\frac{Ad}{aD}Bb\times \frac{AD}{ad}Bb$; f $=20\%$ → $\frac{AD}{AD}bb+\frac{aD}{aD}BB+\frac{aD}{aD}bb=3\times \frac{f}{2}\times \frac{1-f}{2}\times 0,25=3\%$. A đúng. Ý D đúng. Hoa đỏ quả dài có các kiểu gen: $\left(\frac{AD}{AD};\frac{AD}{ad};\frac{AD}{Ad};\frac{Ad}{aD};\frac{AD}{aD}\right)bb+\left(\frac{aD}{aD};\frac{aD}{ad}\right)(BB;Bb;bb)\to 11KG$ → B đúng. Cây hoa trắng quả dài có các kiểu gen: $\left(\frac{Ad}{Ad};\frac{Ad}{ad}\right)bb+\frac{ad}{ad}(BB;Bb,bb)=5KG$ → Ý C sai.

Đáp án: A (các phát biểu I, II, III đúng; nguồn trang 7 ghi chú cạnh đáp án A: '(1,2,3)'). Gợi ý nguồn (trang 7): I. (AB/ab)* (AB/ab) liên kết hoàn toàn → 1AB/AB: 2AB/ab: 1ab/ab. II. (AB/ab)*(Ab/aB) hoán vị 2 bên; P) kiểu gen giống nhau cũng cho 10 loại KG. III. (AB/ab)* (Ab/aB) liên kết hoàn toàn → 2A-B-: 1A-bb: 1aaB-. IV. Sai: F1(Ab/aB)* (Ab/aB) → F2 100% KG chứa 2 alen lặn.

Đáp án: D (các phát biểu II, III đúng). Gợi ý nguồn: I. sai = 16\%. IV. đột biến mất đoạn + lặp đoạn. Hướng dẫn: (Ab/aB) f = 0,32*(Ab/aB) không hoán vị. Bảng lai: giao tử Ab = 0,5; aB = 0,5 với AB = 0,16; Ab = 0,34; aB = 0,34; ab = 0,16 tạo các kiểu gen AB/Ab, Ab/Ab, Ab/aB, Ab/ab, AB/aB, aB/aB, aB/ab.

Chọn D. Ở cơ thể có kiểu gene liên kết dạng $Ab/aB$, nếu tần số hoán vị gene là $f$ thì tỉ lệ giao tử liên kết $Ab$ là $(1-f)/2$. Để giao tử $Ab$ chiếm 30%, ta có $(1-f)/2=0,30$, suy ra $1-f=0,60$, do đó $f=0,40=40\%$. Vậy chọn D.

Đáp án B. Đối tượng được Moocgan sử dụng trong nghiên cứu di truyền liên kết gen là ruồi giấm.

Đáp án C. P dị hợp 2 cặp gen, hoán vị ở cả 2 giới. A đúng, do gen chỉ có 2 alen, gen trội là trội hoàn toàn so với gen lặn, theo quy luật phân li, mỗi tính trạng có tỷ lệ kiểu hình 3:1. B đúng, do hoán vị xảy ra ở cả 2 giới → Kiểu hình trội 2 tính trạng A-B- = 0,5 + aabb sẽ luôn lớn nhất. C sai, kiểu hình trội 1 trong 2 tính trạng chỉ có 4 kiểu gen: $\frac{Ab}{ab}$, $\frac{Ab}{Ab}$, $\frac{aB}{ab}$, $\frac{aB}{aB}$. D đúng, có 2 loại kiểu gen dị hợp 2 cặp gen là dị hợp đều $\frac{AB}{ab}$ và dị hợp chéo $\frac{Ab}{aB}$.

Đáp án A. Tế bào có kiểu gen $\frac{Ab}{aB}$ $Dd$. Cặp NST 1 có thể xảy ra hoán vị gen tạo: AB, ab, aB, Ab. Cặp NST số 2: cặp Dd không phân li trong GP I, GPII bình thường tạo giao tử Dd và O. Có 2 trường hợp có thể xảy ra khi giảm phân: TH₁: ABDd, AbDd, aB, ab (NST kép AB, Ab đi với Dd, aB, ab đi với O); TH₂: AB, Ab, aBDd, abDd (NST kép AB, Ab đi với O, aB, ab đi với Dd).

Đáp án D. $$\text{♂}\frac{Ab}{aB}Dd\times \text{♀}\frac{Ab}{aB}Dd\to$$ $$\frac{ab}{ab}dd=0,25\%\to \frac{ab}{ab}=\frac{0,25\%}{0,25dd}=0,01$$ $$\to A-B-=0,5+\frac{ab}{ab}=0,51;A-bb=aaB-=0,25-\frac{ab}{ab}=0,24$$ Tỉ lệ kiểu hình trội về 2 trong 3 tính trạng là: $$0,51(A-B-)\times 0,25dd+2\times 0,24(A-bb,aaB-)\times 0,75D-=0,4875$$