Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Hoán vị gene và tần số tái tổ hợp (Sinh học Lớp 12)

Đáp án D. Cơ thể có kiểu gen Ab/aB giảm phân tạo giao tử cho giao tử AB = ab = 5%, giao tử Ab = aB = 45% → Đáp án D

Đáp án B. $\frac{AB}{ab}\times \frac{AB}{ab}$ cho đời con kiểu gen ab/ab = 0,4.0,4 = 16\%. Kiểu hình A-B- = 50\% + 16\% = 66\%. Kiểu hình A-bb = aaB- = 25\% - 16\% = 9\%. Phép lai Dd x Dd → Đời con 3/4D- : 1/4dd. Theo lý thuyết, kiểu hình ở đời F1 có hai tính trạng trội và một tính trạng lặn chiếm tỉ lệ: A-B-dd + aaB-D- + A-bbD- = 66\%.(1/4) + 2.9\%.(3/4) = 30\%

Đáp án C (theo nguồn, trang 38: 'Câu 34: Đáp án C'). Lời giải phân tích (do AI solution agent cung cấp, kiểm chứng lại đáp án nguồn C):
- Cặp gen Ab/aB (hoán vị 20%): giao tử Ab = aB = 40%, AB = ab = 10%.
- Cặp gen DE/de (hoán vị 40%): giao tử DE = de = 30%, De = dE = 20%.
- A_B_ = 1 − P(aa) − P(bb) + P(aabb) = 1 − 0,25 − 0,25 + 0,01 = 0,51.
- ddE_ = P(dd) − P(ddee) = 0,25 − 0,09 = 0,16; D_ee = 0,25 − 0,09 = 0,16; D_E_ = 1 − 0,25 − 0,25 + 0,09 = 0,59.
(1) Thân cao, hoa tím, quả vàng tròn: A_B_ddE_ = 0,51 × 0,16 = 8,16% → đúng.
(2) Thân cao, hoa trắng, quả đỏ, dài: A_bbD_ee = (0,25 − 0,01) × 0,16 = 0,24 × 0,16 = 3,84%; thân thấp, hoa tím, quả vàng, tròn: aaB_ddE_ = 0,24 × 0,16 = 3,84% → bằng nhau, đúng.
(3) 4 tính trạng trội: A_B_D_E_ = 0,51 × 0,59 = 30,09% > 30% → đúng.
(4) Kiểu gen ab de/ab de (aabb ddee) = 0,10² × 0,30² = 0,0009 = 0,09%, không phải 9% → sai.
→ 3 phát biểu đúng → Đáp án C.

P: $\frac{Ab}{aB}\times \frac{AB}{ab}$ (gọi tần số hoán vị gen của phép lai là $f=2x$ $(x<25\%)$)

Gₚ của cá thể $\frac{Ab}{aB}$: Ab = aB = 0,5 - x (không hoán vị); AB = ab = x (hoán vị)

Gₚ của cá thể $\frac{AB}{ab}$: AB = ab = 0,5 - x (không hoán vị); Ab = aB = x (hoán vị)

Ta có: $\frac{ab}{ab}=x.(0,5-x)=0,06\to x=0,2$

→ $\frac{aB}{ab}=(0,5-x).(0,5-x)+x.x=(0,5-0,2).(0,5-0,2)+0,2.0,2=13\%$

Lưu ý: đối với những bài tập dạng như này chúng ta nên gọi tần số hoán vị gen theo một biến nào đó, rồi đi tìm hoán vị gen.

- P : $\frac{AB}{ab}$ × $\frac{Ab}{aB}$

G_P : $\underline{AB}$ =$\underline{ab}$ =30\% $\underline{AB}$ =$\underline{ab}$ =20\%

$\underline{Ab}$ =$\underline{aB}$ =20\% $\underline{Ab}$ =$\underline{aB}$ =30\%

→ $\frac{ab}{ab}$ =0,3.0,2 =6\% → A - bb =25\% - 6\% =19\%

- X^D X^d ×X^D Y → $\frac{1}{4}$ X^D X^D : $\frac{1}{4}$ X^D Y : $\frac{1}{4}$ X^D X^d : $\frac{1}{4}$ X^d Y

→ Cá thể có kiểu hình A - bbD- =0,19.0,75 =14,25\%

→ Cá thể có kiểu hình thuần chủng là: $\frac{Ab}{Ab}$ X^D X^D =0,2.0,3.0,25 =1,5\%

Vậy trong số các cây có kiểu hình A-bbD- thì cây có kiểu hình thuần chủng chiếm tỉ lệ: $\frac{1,5}{14,25}$ =$\frac{2}{19}$ → cây không thuần chủng chiếm tỉ lệ: 1- $\frac{2}{19}$ =$\frac{17}{19}$

Lấy ngẫu nhiên hai cá thể có kiểu hình A-bbD- ở F_1, xác suất thu được một cá thể thuần chủng là: C_2^1.$\frac{2}{19}$.$\frac{17}{19}$ =18,84\%

Đáp án B

(AI giải đề cho tôi)
Xác định kiểu gen: Ong chúa P thân xám, cánh dài × ong đực đen ngắn (ab) cho F₁ 100% xám dài → P là AB/ab × ab, ong chúa F₁ có kiểu gen AB/ab. Ong đực F₂ dùng để lai có kiểu hình xám, cánh ngắn → đơn bội kiểu gen Ab. Ong chúa F₁ (AB/ab, khoảng cách 20cM) tạo giao tử: AB = 40%, ab = 40%, Ab = 10%, aB = 10%. Trứng thụ tinh (80%) với tinh trùng Ab: AB×Ab = AABb (xám dài, 40%), ab×Ab = Aabb (xám ngắn, 40%), Ab×Ab = AAbb (xám ngắn, 10%), aB×Ab = AaBb (xám dài, 10%) → trong nhóm thụ tinh: xám dài 50%, xám ngắn 50%. Trứng không thụ tinh (20%) phát triển thành đực mang kiểu gen của giao tử: AB (xám dài 40%), ab (đen ngắn 40%), Ab (xám ngắn 10%), aB (đen dài 10%). Tỉ lệ chung F₂: xám dài = 0,8×50% + 0,2×40% = 48%; đen ngắn = 0,2×40% = 8%; đen dài = 0,2×10% = 2%; xám ngắn = 0,8×50% + 0,2×10% = 42%. a) Nếu xám dài = 480 (48%) thì tổng F₂ = 1000, đen ngắn = 8% × 1000 = 80 → Đúng. b) Ong mật sinh sản hữu tính (có thụ tinh) kết hợp đơn tính sinh sản (trứng không thụ tinh → đực), không phải phân mảnh → Sai. c) Đen dài ở F₂ = 2% → Đúng. d) Ong đực F₁ thân xám, cánh dài là cá thể đơn bội phát triển từ trứng không thụ tinh, kiểu gen AB, không thể là AaBb (lưỡng bội) → Sai. Kết quả khớp bảng đáp án nguồn: 4a = Đ, 4b = S, 4c = Đ, 4d = S.
a) (AI giải đề cho tôi)
Xám dài chiếm 48% F₂; 480 cá thể → tổng 1000, đen ngắn chiếm 8% → 80 cá thể.
b) (AI giải đề cho tôi)
Ong mật sinh sản hữu tính kết hợp đơn tính sinh sản (trứng không thụ tinh phát triển thành đực), không phải phân mảnh.
c) (AI giải đề cho tôi)
Giao tử aB của ong chúa F₁ chiếm 10%; trứng không thụ tinh chiếm 20% → đen dài (aB) = 0,1 × 0,2 = 2%.
d) (AI giải đề cho tôi)
Ong đực phát triển từ trứng không thụ tinh, là đơn bội, kiểu gen AB chứ không phải AaBb.

(AI giải đề cho tôi)
P: thân xám cánh cụt (BBvv) × thân đen cánh dài (bbVV) → F₁ có kiểu gen Bv/bV (ghép tương phản), hoán vị gen = 17% → f = 0,17. F₁ tạo 4 loại giao tử: Bv = bV = 41,5%; BV = bv = 8,5%. F₂ thân xám cánh cụt cần kiểu gen B_vv. Xác suất vv = (tỉ lệ giao tử mang v)² = (0,415 + 0,085)² = 0,25. Trong số này, xác suất không phải bb: 1 − (0,085)² = 0,992775. Vậy tỉ lệ = 0,25 × 0,992775 = 0,24819 ≈ 24,82% ≈ 25%. Kết quả khớp đáp án nguồn (25).

Phương pháp:
Sử dụng công thức: A-B- = 0,5 + aabb; A-bb/aaB - = 0,25 – aabb
Hoán vị gen ở 2 bên cho 10 loại kiểu gen
Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2.
Cách giải:
Thân thấp hoa trắng = 0,01
Giao tử ab = 0,1 → ab là giao tử hoán vị → P dị hợp đôi → IV sai
F₁ có tối đa 10 loại kiểu gen → I sai
Tỷ lệ giao tử P: Ab = aB = 0,4; AB = ab = 0,1
II. Số cây đồng hợp tử về một kiểu gen là: (0,4AB ×0,1Ab/aB) ×2 ×2 + (0,1 Ab/aB × 0,4ab) ×2 ×2 = 0,32 → II đúng
Số cây thân cao hoa trắng = 0,25 – 0,01 = 0,24 → III đúng
Chọn C.

Phương pháp:
Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2.
Cách giải:
Một cá thể có kiểu gen $Aa\frac{BD}{bd}$ (tần số hoán vị gen giữa hai gen B và d là 20%). Tỉ lệ loại giao tử $a\underline{Bd}$ $=0,5a\times \frac{f}{2}Bd=0,05$
Chọn A.

(AI giải đề cho tôi) Kiểu gen AB/abXY: hai gen A, B liên kết trên NST thường với f = 40%, cặp NST giới tính XY phân li độc lập với cặp gen này.
- I sai: chỉ khi tế bào xảy ra hoán vị gen thì mới tạo ra tối đa 4 loại giao tử (ABX, abY, AbX, aBY hoặc tổ hợp với X/Y) với tỉ lệ ngang nhau; nếu không hoán vị, mỗi tế bào chỉ tạo 2 loại giao tử (ABX, abY, ABY, abX — thực tế 2 loại cặp ghép với X hoặc Y). Do đó không phải mỗi tế bào đều tạo ra tối đa 4 loại giao tử tỉ lệ ngang nhau.
- II sai: mỗi tế bào giảm phân bình thường luôn tạo ít nhất 2 loại giao tử, nên 3 tế bào không thể chỉ tạo ra một loại giao tử.
- III đúng: trong mọi trường hợp (có hoặc không hoán vị), giao tử ABX và abY luôn xuất hiện với số lượng bằng nhau ở mỗi tế bào.
- IV sai: xác suất một tế bào xảy ra hoán vị là 40%; khi có hoán vị, giao tử aBY chiếm 10% số giao tử của tế bào đó. Xác suất sinh ra giao tử aBY là 0,4 × 10% = 4%, không phải 2,4%.
Vậy chỉ có 1 phát biểu đúng (III) → chọn A.

Phương pháp: Xác định giao tử Ab là giao tử liên kết hay giao tử hoán vị. Giao tử liên kết = (1-f)/2 ≥ 0,25; giao tử hoán vị: f/2 ≤ 0,25 → kiểu gen của P. Cách giải: Giao tử Ab = 0,15 là giao tử hoán vị → $P:\frac{AB}{ab}$. Chọn D.

F${}_1$ có 4 loại kiểu hình → P dị hợp tử. Đời F${}_1$ có thân thấp, hoa trắng: $\frac{ab}{ab}$ = 1\% → ab = 0,1 = $\frac{f}{2}$ là giao tử hoán vị. Tần số HVG là 20\%. → kiểu gen của P: $\frac{Ab}{aB}$; 20\%. Chọn A.

Phương pháp: Bước 1: Biện luận quy luật di truyền, xác định kiểu gen của P. Bước 2: Xét các phát biểu. Sử dụng công thức: A-B- = 0,5 + aabb: A-bb/aaB- = 0,25 – aabb; A-B-+ A-bb/aaB- = 0,75. Hoán vị gen ở 1 bên cho 7 loại kiểu gen. Cách giải: Xét tỉ lệ phân li từng tính trạng: Cao/thấp = 3/1; Hoa đỏ/hoa trắng = 3/1; Quả tròn/quả dài = 3/1 → Cây P dị hợp 3 cặp gen. Nếu các gen PLDL thì tỉ lệ kiểu hình phải là $(3:1{)}^3$ ≠ đề cho → 3 cặp gen nằm trên 2 cặp NST. KH: 6:3:3:2:1:1 = (3 đỏ:1 trắng)(1 cao dài:2 cao tròn:1 thấp tròn) → P dị hợp đôi, không có HVG hoặc chỉ HV ở 1 bên (nếu có HVG ở 2 bên thì phải có 8 loại kiểu hình). Aa và Dd cùng nằm trên 1 cặp NST. P phải có kiểu gen: $\frac{Ad}{aD}Bb$. (1) đúng. (2) sai, nếu HVG ở 1 bên thì có 7 × 3 = 21 kiểu gen. (3) đúng, P lai phân tích: $\frac{Ad}{aD}Bb\times \frac{ad}{ad}bb\to aabbD-$ = 0,5 × 0,5 = 0,25. (4) sai, nếu F₁ có 9 loại kiểu gen → P không có HVG. Cây dị hợp về 3 cặp gen chiếm: $0,5\frac{Ad}{aD}\times 0,5Bb$ = 0,25. Khi lấy ngẫu nhiên một cây thân cao, hoa đỏ, quả tròn ở F₁, xác suất thu được cây thuần chủng là 0: (6/16) = 0. Chọn D.

Đối tượng nghiên cứu của Morgan là ruồi giấm, ông đã phát hiện ra quy luật di truyền liên kết, hoán vị gen khi nghiên cứu đối tượng này. Chọn A.

Câu 23 (TH): Phương pháp: Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2. Cách giải: Giao tử ab, DE là giao tử liên kết = $\frac{1-f}{2}=\frac{1-0,4}{2}=0,3$. Chọn C.

Phương pháp:

Ở ruồi giấm: XX– con cái, XY là con đực.

Ruồi giấm cái có HVG.

1 tế bào sinh dục cái chỉ tạo được 1 trứng

Cách giải:

I đúng, để có số loại giao tử tối đa thì khi giảm phân sẽ có HVG sẽ tạo: 2 x 4 x 2 = 16 loại giao tử.

II sai, nếu có 3 tế bào giảm phân tạo tối đa 3 loại giao tử.

III đúng, nếu không có HVG thì tạo tối thiểu 2 loại giao tử.

IV sai, nếu không có HVG thì 5 tế bào giảm phân chỉ tạo ra tối đa 5 loại giao tử.

Chọn B.

Phương pháp:

Sử dụng công thức: A-B- = 0,5 + aabb: A-bb/aaB- = 0,25 – aabb

Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2

Ruồi giảm đực không có HVG.

Cách giải:

$F_1$ đồng hình → P thuần chủng $\frac{AB}{AB}{X}^D{X}^D\times \frac{ab}{ab}{X}^{d}Y\to F_1:\frac{AB}{ab}{X}^D{X}^d:\frac{AB}{ab}{X}^{D}Y$

- $F_1\times F_1:(Aa,Bb)X^D{X}^d\times (Aa,Bb)X^{D}Y\to F_2:(A-,B-)X^D$ - + $(A-,bb)X^{d}Y=0,5125$

$\to \{\begin{array}{l}(A-,B-)0,75+(A-,bb)0,25=0,5125\end{array}$ với $(A-,B-)+(A-,bb)=0,75\to$ A-, B- = 0,65; A-, bb = aa, B- = 0,1; aa, bb = ...

I sai, aa, bb = ♀ ab × ♂ ab = 0,15 = 0,3 × 0,5 → ♀ ab = 0,3 (giao tử liên kết).

→ Tần số hoán vị gen f = 1 – 2 x 0,3 = 0,4 (40%).

II đúng.

III đúng: Tỉ lệ kiểu hình mang 2 tính trạng trội và 1 tính trạng lặn ở F₂:

(A-,B-) X^dY + (A-,bb + aa, B-)X^D- = 0,65 x 1/4 + (0,1 + 0,1) × 3/4 = 31,25%

IV đúng: Ở F₂:

- Trong số các cá thể (A- B-)X^D-, tỉ lệ cá thể $\frac{AB}{AB}{X}^D{X}^D=\frac{0,15\times 1/4}{0,65\times 3/4}=1/13$; tỉ lệ cá thể không phải $\frac{AB}{AB}{X}^D{X}^D=1-1/13=12/13$.

- Xác suất $=(1/13{)}^1\times (12/13{)}^1\times C_2^1=24/169$

Chọn D.

Phương pháp:

Bước 1: Tính tần số HVG

+ Tính ab/ab → ab = ?

+ Tính f khi biết ab

+ P dị hợp 2 cặp gen: A-B- = 0,5 + aabb: A-bb/aaB- = 0,25 – aabb

Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2.

Bước 3: Xét các phát biểu

Cách giải:

$P:\frac{AB}{AB}\times \frac{ab}{ab}\to F_1:\frac{AB}{ab}\times \frac{AB}{ab}$

F₂ có 16% A-bb → aabb = 0,25 – 0,16 = 0,09 → ab = 0,3 là giao tử liên kết $=\frac{1-f}{2}\to f=40\%$

I sai, cây F₁ giảm phân cho tỉ lệ giao tử 0,3AB:0,3ab:0,2Ab:0,2ab → Khi F₁ lai phân tích → tỉ lệ kiểu hình = tỉ lệ giao tử: 3:3:2:2

II đúng, có 5 kiểu gen $\frac{AB}{AB};\frac{AB}{Ab};\frac{AB}{aB};\frac{AB}{ab};\frac{Ab}{aB}$

III sai. Ở F₂, số cá thể dị hợp 2 cặp gen nhưng có kiểu gen khác F₁: $\frac{Ab}{aB}=2\times 0,2Ab\times 0,28aB=0,08$

IV đúng, thân cao hoa đỏ thuần chủng: $\frac{AB}{AB}=0,3^2=0,09$

Chọn B.

Phương pháp:
Bước 1: Biện luận quy luật di truyền
Bước 2: Tìm kiểu gen của P, tần số HVG
Bước 3: Cho P tự thụ, tính aaB- = 0,25 - aabb
Cách giải:
Xét tỉ lệ thân thấp/ thân cao = hoa đỏ/ hoa trắng = 1/1.
Nếu các gen PLĐL thì đời con phải có tỉ lệ kiểu hình 1:1:1:1 ≠ đề bài → các gen liên kết không hoàn toàn.
P lai phân tích: P × Q (aabb)
Tỉ lệ thân cao hoa đỏ: $\frac{AB}{ab}$ = 0,375 → AB = 0,375 = $\frac{1-f}{2}$ → f = 25\%
P: $\frac{AB}{ab}$; f = 25\%
Nếu P tự thụ: $\frac{AB}{ab}\times \frac{AB}{ab}$; f = 25\% → aabb = ${\left(\frac{1-f}{2}\right)}^2$ = 0,375² = 0,140625; aaB- = 0,25 - aabb = 0,25 - 0,140625 = 0,109375 = 10,9375\%.
Chọn A.
(Ghi chú: bản giải thích gốc in trên trang 27 viết "0,25 - 0,109375" là lỗi đánh máy; giá trị 0,109375 là kết quả cuối của aaB-, còn aabb = 0,140625.)