Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Dịch mã và mã di truyền (Sinh học Lớp 12)

Phương pháp: Có 3 loại ARN: mARN – ARN thông tin, làm khuôn cho quá trình dịch mã; tARN – ARN vận chuyển: vận chuyển axit amin tới riboxom để tổng hợp chuỗi polipeptit, mang anticodon; rARN – ARN riboxom: kết hợp với prôtein để tạo nên ribôxôm, riboxom thực hiện dịch mã để tổng hợp protein. Cách giải: Trong tế bào, phân tử tARN mang bộ ba đối mã đặc hiệu (anticodon). Chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
tARN (ARN vận chuyển) có cấu trúc hình chữ L, tại một đầu mang bộ ba đối mã (anticôdon) bổ sung với côdon trên mARN, đầu kia mang axit amin tương ứng. rARN là thành phần cấu tạo ribôxôm, mARN mang thông tin di truyền (côdon), ARN của vi rút không mang anticôdon. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 16 = B).

(AI giải đề cho tôi)
Theo nguyên tắc dịch mã, bộ ba đối mã (anticodon) trên tARN khớp bổ sung với bộ ba mã sao (codon) trên mARN theo nguyên tắc bổ sung A–U, G–X (X là nucleotide bổ sung với G) và theo chiều ngược nhau. Codon 5'AUG3' ghép bổ sung với anticodon 3'UAX5' (trong đó X bổ sung với G, tức X = C; bộ ba đối mã đầy đủ là 3'UAC5'). Các phương án A, B, C viết theo chiều 5'→3' không thể khớp bổ sung ngược chiều với codon đã cho. Đáp án D khớp với bảng đáp án chính thức của đề (Câu 4 → D).

(AI giải đề cho tôi)
Mã bộ ba mở đầu (initiation codon) trên mARN là AUG, mã hóa cho methionine và khởi động quá trình dịch mã. Các bộ ba UAA, UAG, UGA là mã kết thúc. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 7: C).

(AI giải đề cho tôi)
Streptomycin ức chế hoạt động của ribosome, tức ức chế quá trình dịch mã — quá trình tổng hợp chuỗi polypeptide trên ribosome. Do đó kháng sinh này ngăn vi khuẩn tổng hợp polypeptide. Các phương án tRNA, mRNA, amino acid không phải sản phẩm trực tiếp của quá trình diễn ra trên ribosome. Đáp án trùng với đáp án nguồn (Câu 1: C).

(AI giải đề cho tôi)
Tổng số codon tạo từ 3 loại ribonucleotide A, U, G là $3^3=27$. Số codon không chứa G (chỉ dùng A, U) là $2^3=8$, nên số codon có chứa G là $27-8=19$. Trong các codon này, các codon kết thúc (stop codon) không mã hóa amino acid là UAA, UAG, UGA; trong đó có chứa G là UAG và UGA (2 codon). Vậy số codon có chứa G và mã hóa amino acid là $19-2=17$, khớp với đáp án nguồn (câu 25 = 17).

Mã di truyền có đặc điểm: phổ biến, đặc hiệu, thoái hóa và liên tục. Tính đặc hiệu của mã di truyền là mỗi bộ ba chỉ mã hóa cho một acid amine.

Chọn đáp án B
Giải thích:
Côđon không mã hóa axit amin là côđon kết thúc : 5'-UAA-3'

Chọn đáp án C. mARN được dùng làm khuôn cho quá trình dịch mã.

(AI giải đề cho tôi)
Mã kết thúc (mã dừng) trên mRNA gồm ba bộ ba: UAA, UAG và UGA — không mã hóa axit amin nào, khi ribosome gặp một trong các bộ ba này thì quá trình dịch mã dừng lại và giải phóng chuỗi polypeptit. Trong các đáp án: 5'AAU3' quy định asparagin (Asn), 5'GAU3' quy định axit aspartic (Asp), 5'AGU3' quy định serin (Ser) — đều là mã bộ ba quy định axit amin. Chỉ có 5'UAA3' là mã kết thúc. Vậy đáp án đúng là C, trùng với đáp án tô đỏ trong tài liệu nguồn (trang 8).

(AI giải đề cho tôi)
tRNA là phân tử RNA mang bộ ba đối mã (anticodon) ở vòng đối mã và đầu 3' có trình tự CCA liên kết với amino acid. DNA không có anticodon; mRNA mang bộ ba mã sao (codon); rRNA là thành phần cấu tạo ribosome. Đáp án trùng với đáp án nguồn: C.

(AI giải đề cho tôi)
Nhiều codon khác nhau (UUA, UUG, CUU, CUC, CUA, CUG) cùng mã hóa cho một amino acid (leucine), thể hiện tính thoái hóa (một amino acid có thể được mã hóa bởi nhiều codon). Tính đặc hiệu là mỗi codon chỉ mã hóa một amino acid; tính liên tục là các codon đọc liền nhau không chồng lấn; tính phổ biến là mã di truyền giống nhau ở hầu hết sinh vật. Đáp án A, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Tính thoái hóa của mã di truyền là hiện tượng nhiều bộ ba mã di truyền khác nhau cùng quy định một axit amin. Xét các phương án: A) Bộ ba 5'UAG3' là bộ ba kết thúc (mã dừng), không mã hóa axit amin, không thể hiện tính thoái hóa. B) Bộ ba 5'UUX3' (UUU, UUC) quy định phêninalanin: đây là ví dụ về tính đặc hiệu (một bộ ba chỉ quy định một axit amin), không phải thoái hóa. C) Bộ ba 5'UUA3' và 5'XUG3' (UUG) cùng quy định lôxin: hai bộ ba khác nhau cùng mã hóa một axit amin, đây chính là tính thoái hóa của mã di truyền. D) Bộ ba 5'AUG3' quy định mêtiônin và là mã mở đầu, không phải thoái hóa. Kết quả khớp với đáp án nguồn (Câu 5: C).

(AI giải đề cho tôi)
Ở giai đoạn hoạt hoá axit amin của quá trình dịch mã, ATP cung cấp năng lượng để axit amin được hoạt hoá (gắn với AMP) và sau đó gắn với tARN tương ứng tạo thành axit amin - tARN. Liên kết peptit hình thành nhờ enzym và năng lượng từ axit amin - tARN, không tiêu thụ ATP trực tiếp; việc ghép bộ ba đối mã với codon trên mARN không cần ATP; cắt bỏ axit amin mở đầu cũng không dùng ATP ở giai đoạn này. Vậy đáp án B.

(AI giải đề cho tôi)
Trên mARN codon có chiều 3'GUA5'. anticodon trên tARN liên kết bổ sung theo chiều ngược song song, nên anticodon có chiều 5'...3' và bổ sung từng cặp: G (mARN) liên kết với X (tARN), U liên kết với A, A liên kết với U. Vậy anticodon là 5'XAU3'. Loại B, D vì tARN không chứa T; loại C vì sai chiều (3'XAU5' không đối song song với 3'GUA5'). Đáp án A, trùng với đáp án nguồn.

Đáp án B

Nếu một gen được cấu tạo từ 3 loại nuclêôtit thì số loại mã bộ ba tối đa là $3^3=27$ trong trường hợp 3 Nu đó là: A, G, X (không chứa bộ ba kết thúc)

Đáp án B
Một bộ ba chỉ mã hóa cho 1 axit amin trên phân tử protein.

Ba loại ribônuclêôtit là A, U, G tạo ra số bộ ba là $3^3=27$
Trong đó có 3 bộ ba kết thúc không mã hóa axit amin là: UAA, UAG, UGA.
→ Số bộ ba mã hóa axit amin là: 27 - 3 = 24

(AI giải đề cho tôi)
X trong đề là nucleotit chưa xác định, cần tìm X sao cho mọi bộ ba trên mARN đều thuộc bảng mã hoá đã cho. Mạch gốc: 5'GXTTXGXGATXG3'. mARN được tổng hợp bổ sung, đối song song, đọc trên mạch gốc theo chiều 3'→5', tức đảo ngược trình tự rồi lấy bổ sung: mARN: 5' C X̄ A – U C X̄ – C X̄ A – A X̄ C 3' (X̄ là nucleotit bổ sung với X). So với bảng mã hoá: bộ ba 2 (U C X̄) phải là UXG → X̄ = G, suy ra X = Xitozin (C). Khi đó: bộ ba 1: CGA = XGA (X=C) → Acginin; bộ ba 2: UCG = UXG → Xêrin; bộ ba 3: CGA = XGA → Acginin; bộ ba 4: AGC = AGX (X=C) → Xêrin. Vậy trình tự axit amin là: Acginin – Xêrin – Acginin – Xêrin.

Câu 9 (NB): Phát biểu sai về mã di truyền là A, mã di truyền là mã bộ ba vì 3 nucleotit đứng liền nhau quy định 1 axit amin. Chọn A.