Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Phosphorus và hợp chất (Hóa học Lớp 11)

(AI giải đề cho tôi)
Xét phản ứng với Ba(OH)${}_2$ dư: NH${}_4$Cl chỉ giải phóng NH${}_3$, không kết tủa; (NH${}_4$)${}_3$PO${}_4$ tạo kết tủa Ba${}_3$(PO${}_4$)${}_2$; KNO${}_3$ không phản ứng tạo kết tủa; Na${}_2$CO${}_3$ tạo kết tủa BaCO${}_3$; Ca(H${}_2$PO${}_4$)${}_2$ tạo kết tủa Ba${}_3$(PO${}_4$)${}_2$ (và Ca${}_3$(PO${}_4$)${}_2$). Vậy có 3 chất tạo kết tủa.

Định hướng tư duy giải
$$\{\begin{array}{l}KOH:3a^{mol}\\ H_{3}P{O}_4:2a^{mol}\end{array}\to \{\begin{array}{l}{K}_{2}HP{O}_4\\ K{H}_{2}P{O}_4\end{array}$$

(AI giải đề cho tôi)
Xét 150 ml dung dịch X: $n_{NaOH}=0,45$ mol, $n_{KOH}=0,15$ mol nên $n_{O{H}^{-}}=0,6$ mol; $n_{C{a}^{2+}}=0,3$ mol. Khi nhỏ từ từ $H_{3}P{O}_4$ vào, $O{H}^{-}$ phân giải $H_{3}P{O}_4$ thành $P{O}_4^{3-}$ (mỗi mol cần 3 mol $O{H}^{-}$), sau đó $P{O}_4^{3-}$ kết tủa $C{a}^{2+}$: $3C{a}^{2+}+2P{O}_4^{3-}\to C{a}_3(P{O}_4{)}_2\downarrow$. Khối lượng kết tủa tăng đến khi toàn bộ $C{a}^{2+}$ kết tủa: cần $0,3:3\times 2=0,2$ mol $H_{3}P{O}_4$, đồng thời tiêu thụ đúng $0,2\times 3=0,6$ mol $O{H}^{-}$ (vừa hết). Vậy kết tủa lớn nhất tại $n_{H_{3}P{O}_4}=0,6$ mol — phù hợp đề bài. Khi thêm $0,24$ mol $H_{3}P{O}_4$: $O{H}^{-}$ chỉ đủ phân giải một phần. Gọi $x$ mol $H_{3}P{O}_4$ thành $P{O}_4^{3-}$ (cần 3 $O{H}^{-}$) và $y$ mol thành $HP{O}_4^{2-}$ (cần 2 $O{H}^{-}$): $x+y=0,24$; $3x+2y=0,6$ $\Rightarrow x=0,12$; $y=0,12$. Khi đó: $0,12$ mol $P{O}_4^{3-}$ kết tủa $0,18$ mol $C{a}^{2+}$ tạo $0,06$ mol $C{a}_3(P{O}_4{)}_2$; còn $0,12$ mol $C{a}^{2+}$ tác dụng với $0,12$ mol $HP{O}_4^{2-}$ tạo $0,12$ mol $CaHP{O}_4\downarrow$ ($C{a}^{2+}$ vừa đủ hết: $0,18+0,12=0,3$). Khối lượng kết tủa: $m=0,06\times 310+0,12\times 136=18,6+16,32=34,92$ gam. Đáp án C, khớp với đáp án nguồn.

D sai, quặng photphorit có thành phần chính là Ca${}_3$(PO${}_4$)${}_2$.

(AI giải đề cho tôi)
Supephotphat đơn được điều chế bằng cách tác dụng quặng apatit (hoặc photphorit) với H${}_2$SO${}_4$ đặc, vừa đủ: Ca${}_3$(PO${}_4$)${}_2$ + 2H${}_2$SO${}_4$ → Ca(H${}_2$PO${}_4$)${}_2$ + 2CaSO${}_4$. Do đó thành phần của supephotphat đơn là hỗn hợp Ca(H${}_2$PO${}_4$)${}_2$ và CaSO${}_4$ (trong đó Ca(H${}_2$PO${}_4$)${}_2$ là chất dinh dưỡng photpho tan được, còn CaSO${}_4$ là thành phần đi kèm). Đáp án trùng với đáp án nguồn: B.