Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Nhân đôi DNA (Sinh học Lớp 12)

Chọn đáp án D

(AI giải đề cho tôi)
Hình ở Câu 8 vẽ phân tử DNA mẹ đang tháo xoắn tại ngã ba tái bản, hai mạch khuôn 3'→5' và 5'→3' tách nhau; trên mỗi mạch khuôn, mạch mới (màu tím) được tổng hợp theo chiều 5'→3': một mạch liên tục theo chiều tháo xoắn, mạch kia đứt đoạn ngược chiều. Đây là đặc trưng của quá trình tái bản DNA bán bảo thủ. Dịch mã cần ribosome, tRNA và amino acid; phiên mã chỉ tạo một mạch RNA từ một mạch khuôn; điều hòa hoạt động gene liên quan cơ chế điều khiển biểu hiện gene — đều không khớp hình. Đáp án A trùng với đáp án nguồn ở trang 6.

I. Sai vì ADN ngoài nhân có thể nhân đôi nhiều lần.
II. Sai vì ARN - pol chỉ có vai trò xúc tác đoạn mồi có bản chất là ARN chứ không thể hình thành mạch ADN.
III. Đúng xét trên một đơn vị tái bản, sự tháo xoắn luôn diễn ra theo hai hướng ngược nhau.
IV. Sai vì tổng hợp đoạn mồi sử dụng U môi trường để bổ sung với A của mạch khuôn.

Câu 27: Đáp án D

Câu 19 (TH): Trong quá trình nhân đôi ADN, enzyme ADN polimeraza chỉ tổng hợp mạch mới theo chiều 5' → 3' nên trên mạch khuôn 3' – 5' được tổng hợp liên tục còn mạch khuôn có chiều 5' → 3” được tổng hợp gián đoạn. Mạch được tổng hợp gián đoạn là: Mạch có chiều 5’ → 3’ so với chiều trượt của enzim tháo xoắn. Chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
Nhân đôi ADN: mạch mới luôn được tổng hợp theo chiều 5'→3' (do ADN polimeraza chỉ thêm nucleotide vào đầu 3'-OH). Do đó trên mạch khuôn 3'→5', mạch mới được tổng hợp liên tục; trên mạch khuôn 5'→3', mạch mới được tổng hợp gián đoạn (các đoạn Okazaki). Phát biểu B sai vì nói mạch mới được tổng hợp từ chiều 3'→5'. Các phát biểu A, C, D đều đúng: ở sinh vật nhân thực ADN nhân đôi cả trong nhân (ADN nhân) và trong tế bào chất (ADN ti thể, lục lạp); nhân đôi theo nguyên tắc bổ sung và bán bảo toàn. Đáp án khớp với đáp án nguồn (câu 25 = B).

(AI giải đề cho tôi)
So sánh sao chép ADN và phiên mã: (1) Enzim khác nhau — ARN polymerase (phiên mã) khác ADN polymerase (sao chép). (2) Sản phẩm khác nhau — ADN con so với phân tử ARN. (3) Nguyên liệu khác nhau — dNTP (dATP, dGTP, dTTP, dCTP) so với NTP (ATP, GTP, UTP, CTP). (4) Chiều tổng hợp giống nhau — cả hai đều tổng hợp theo chiều 5'→3'. Vậy sự khác biệt biểu hiện ở các yếu tố 1, 2 và 3, tương ứng đáp án D, trùng với đáp án của đề.

(AI giải đề cho tôi)
Cả nhân đôi ADN và phiên mã đều diễn ra theo nguyên tắc bổ sung: nhân đôi A-T, G-X; phiên mã A-U, G-X (trên khuôn mạch). Loại A: phiên mã chỉ diễn ra trên gen (không phải toàn bộ phân tử ADN). Loại C: phiên mã dùng ARN pôlimeraza, không phải ADN pôlimeraza. Loại D: đoạn Okazaki chỉ hình thành ở mạch chậm trong nhân đôi. Đáp án khớp với bảng đáp án (Câu 100 = B).

(AI giải đề cho tôi)
Quá trình nhân đôi ADN cần: ADN pôlimeraza (tổng hợp chuỗi mới), enzim nối ligaza (nối các đoạn Okazaki), cùng các enzym tháo xoắn, khử xoắn. ARN pôlimeraza (cụ thể là primase) tham gia tổng hợp mồi ARN. Enzim cắt restrictaza chỉ cắt ADN tại vị trí nhận biết cụ thể, tham gia công nghệ gen chứ không tham gia nhân đôi ADN. Đáp án bảng: Câu 93 = D, khớp với suy luận độc lập.

(AI giải đề cho tôi)
Trong quá trình nhân đôi ADN, trên mỗi chạc tái bản có 2 mạch khuôn. Mạch khuôn có chiều 3'-5' được tổng hợp liên tục (mạch dẫn đầu). Mạch khuôn có chiều 5'-3' không thể được tổng hợp liên tục theo hướng tháo xoắn, nên ADN polymerase tổng hợp từng đoạn ngắn theo chiều ngược lại hướng tháo xoắn — đó là các đoạn Okazaki (mạch trễ), sau đó được nối lại bởi ligase. Vậy tính theo hướng tháo xoắn của ADN trên 1 chạc tái bản, các đoạn Okazaki được hình thành bổ sung với mạch khuôn có chiều 5'-3'. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 110: B).

Lưu ý: đề nguồn không cung cấp lời giải cho câu này (trang đáp án chỉ liệt kê đáp án B). Lý giải do AI đưa ra (không phải lời giải gốc của đề): ADN của vi khuẩn nhân đôi theo cơ chế bán bảo thủ; sau 4 lần nhân đôi liên tiếp (2⁴ = 16 phân tử ADN con), mọi phân tử ADN con đều chứa mạch mới được tổng hợp từ nucleôtit của môi trường chỉ có N¹⁵, nên tất cả đều có đơn phân chứa N¹⁵ → B đúng. Về A và D: mỗi lần nhân đôi một phân tử ADN tạo 2 mạch mới (1 mạch liên tục, 1 mạch gián đoạn); qua 4 đợt nhân đôi từ 1 phân tử ADN mẹ, tổng số mạch mới là 30 (15 liên tục, 15 gián đoạn), nhưng các mạch này phân bố trên 16 phân tử ADN con nên cách đếm trong A và D không đúng theo cách phát biểu của đề. Về C: ligaza nối các đoạn Okazaki trên mạch tổng hợp gián đoạn ở cả hai chạc chữ Y nhân đôi, không chỉ tác động lên một mạch của một phân tử mẹ.

(AI giải đề cho tôi)
ADN nhân đôi theo kiểu bán bảo toàn: sau n lần nhân đôi, tổng số ADN = 6·2^n, trong đó chỉ có 12 phân tử ADN lai 15N/14N (mỗi ADN gốc 15N tạo ra 2 phân tử lai). Tỉ lệ ADN có 15N = 12/(6·2^n) = 2/2^n = 6,25% = 1/16, suy ra 2^n = 32, n = 5. Số vi khuẩn bị phá màng = 6·2^5 = 192. Đáp án D, khớp với đáp án nguồn (117-D).

(AI giải đề cho tôi)
Hình (a) mô tả tái bản DNA mạch vòng (sinh vật nhân sơ, ti thể, lục lạp) với một điểm khởi đầu; hình (b) mô tả tái bản DNA tuyến tính ở sinh vật nhân thực với nhiều đơn vị tái bản (nhiều điểm khởi đầu). Xét từng nhận định: a) Sai - tái bản ở sinh vật nhân sơ (hình a) chỉ có một điểm khởi đầu tạo một đơn vị tái bản, không tạo ra nhiều đơn vị tái bản; nhiều đơn vị tái bản là đặc trưng của sinh vật nhân thực. b) Đúng - mỗi đơn vị tái bản có hai chạc chữ Y phát sinh từ một điểm khởi đầu và được tái bản theo hai hướng (hai chiều) của phân tử DNA. c) Đúng - hình (a) là tái bản DNA mạch vòng, xảy ra ở sinh vật nhân sơ và cả ti thể, lục lạp (có DNA mạch vòng) ở sinh vật nhân thực. d) Sai - hình (a) là tái bản DNA của sinh vật nhân sơ (mạch vòng, một điểm khởi đầu), hình (b) mới là của sinh vật nhân thực (nhiều đơn vị tái bản). Kết quả khớp đáp án nguồn: SĐĐS.
a) (AI giải đề cho tôi)
Sai. Ở sinh vật nhân sơ, DNA mạch vòng chỉ có một điểm khởi đầu tái bản, tạo ra một đơn vị tái bản chứ không tạo ra nhiều đơn vị tái bản (nhiều đơn vị tái bản là đặc trưng của sinh vật nhân thực).
b) (AI giải đề cho tôi)
Đúng. Mỗi đơn vị tái bản gồm hai chạc chữ Y phát sinh từ một điểm khởi đầu tái bản và DNA được tái bản theo hai hướng của phân tử DNA.
c) (AI giải đề cho tôi)
Đúng. Hình (a) mô tả tái bản DNA mạch vòng với một điểm khởi đầu, có thể xảy ra ở sinh vật nhân sơ và cả ti thể, lục lạp (DNA mạch vòng) của sinh vật nhân thực.
d) (AI giải đề cho tôi)
Sai. Hình (a) là tái bản DNA của sinh vật nhân sơ (mạch vòng, một điểm khởi đầu), hình (b) là tái bản DNA của sinh vật nhân thực (nhiều đơn vị tái bản, nhiều điểm khởi đầu).

(AI giải đề cho tôi)
Nhân đôi bán bảo toàn: sau n thế hệ trong môi trường N14, tổng số phân tử ADN = 2^n; băng B (N15/N14) luôn gồm 2 phân tử nên tỉ lệ 2/2^n, băng C = (2^n - 2)/2^n.
I. Thế hệ 4: tổng = 2^4 = 16; B = 2/16 = 12.5%, C = 14/16 = 87.5% → đúng.
II. Kết quả thế hệ 1 chỉ có băng B (100%), thế hệ 2 có B và C mỗi băng 50% (như hình vẽ) đúng như dự đoán của mô hình bán bảo toàn → đúng.
III. Thế hệ 10: B = 2/2^10 = 2/1024 ≈ 0.195% ≠ 0, băng B chưa biến mất hoàn toàn → sai.
IV. Chuyển về môi trường N15, ngay sau 1 thế hệ ADN con tổng hợp từ N15 nên xuất hiện băng A (N15/N15), không cần 5 thế hệ → sai.
Vậy có 2 nhận định đúng → đáp án B, khớp đáp án nguồn (120-B).

(AI giải đề cho tôi)
Kiểm tra từng phát biểu về tái bản ADN ở tế bào nhân thực: (A) Đúng — ADN nhân thực lớn, nhân đôi tại nhiều điểm khởi đầu, tạo nhiều đơn vị tái bản (replicon). (B) Sai — ở mỗi đơn vị tái bản có 2 chạc tái bản, trên mỗi chạc đều có một mạch mới tổng hợp liên tục và một mạch mới tổng hợp gián đoạn (thành các đoạn Okazaki); do đó ligaza nối các đoạn Okazaki trên cả hai mạch mới gián đoạn (tương ứng với cả hai mạch mẹ), không phải chỉ tác động lên một trong hai mạch mới. (C) Đúng — nguyên tắc bổ sung A–T, G–X được giữ nguyên khi tái bản. (D) Đúng — tháo xoắn ADN do enzyme tháo xoắn (helicase) thực hiện, ADN-pôlimeraza chỉ tổng hợp mạch mới, không tham gia tháo xoắn. Vậy phát biểu không đúng là B, trùng với đáp án nguồn (Câu 14: B).

(AI giải đề cho tôi)
Trong quá trình nhân đôi ADN, enzim ADN polymeraza thực hiện lắp các nucleôtit (dNTP) bổ sung theo nguyên tắc bổ sung vào mạch ADN mới. Lygaza nối các đoạn Okazaki; Primaza tổng hợp mạch ARN mồi; ARN polymeraza tham gia phiên mã, không phải nhân đôi. Đáp án khớp với mã nguồn: C.

Đáp án C

Vì ADN pôlímeraza chỉ tổng hợp mạch mới theo chiều 5' → 3', nên trên mạch khuôn 3' → 5', mạch bổ sung được tổng hợp liên tục, còn trên mạch khuôn 5' → 3', mạch bổ sung được tổng hợp ngắt quãng tạo nên các đoạn ngắn.

Giai đoạn kéo dài mạch pôlinuclêôtit mới trên 1 chạc chữ Y trong quá trình nhân đôi của ADN ở sinh vật nhân sơ thì mạch khuôn là mạch có chiều 3' → 5' theo chiều tháo xoắn còn mạch bổ sung được tổng hợp liên tục (5' → 3') → Sơ đồ I, II, IV sai. Chỉ có sơ đồ II là phù hợp.