Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Biến đổi cấu trúc di truyền quần thể (Sinh học Lớp 12)

- A đúng vì cả 2 nhân tố này không làm xuất hiện alen mới
- B sai vì đột biến làm xuất hiện alen mới
- C sai vì di nhập gen có thể đưa alen mới vào trong quần thể
- D sai vì cả đột biến và di nhập gen đều làm xuất hiện alen mới

Chọn lọc tự nhiên là nhân tố làm biến đổi tần số alen của quần thể nhanh nhất qua các thế hệ.

(AI giải đề cho tôi)
Tiến hóa nhỏ là quá trình làm biến đổi cấu trúc di truyền (tần số alen và kiểu gen) của quần thể qua các thế hệ. Đơn vị tiến hóa nhỏ nhất là quần thể (không phải cá thể), kết quả tiến hóa nhỏ tạo thành đơn vị phân loại dưới loài (không phải trên loài), còn tiến hóa quy mô lớn trải qua hàng triệu năm là tiến hóa lớn. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 105: A).

- Đột biến gen không thể làm giảm alen a đến 0 trong thời gian ngắn do tần số đột biến là rất nhỏ.
- Chọn lọc tự nhiên không thể loại bỏ hoàn toàn 1 alen lặn ra khỏi quần thể do alen lặn tồn tại ở 1 tần số thấp trong thể dị hợp.
- Khi kích thước quần thể giảm mạnh, yếu tố ngẫu nhiên dễ dàng tác động loại bỏ hoàn toàn alen a ra khỏi quần thể.

Phát biểu đúng là A.
B sai, sức sống và khả năng sinh sản của các kiểu gen không đồng đều sẽ làm thay đổi cấu trúc di truyền của quần thể.
C sai, D sai, nếu kiểu hình lông vàng (Aa) có sức sống và khả năng sinh sản kém thì tần số kiểu gen không đổi, tỷ lệ kiểu gen AA; aa không đổi → kiểu hình lông trắng và lông xám vẫn bằng nhau (giống P)

Chọn đáp án B
Trong các nhân tố trên, chỉ có chọn lọc tự nhiên là nhân tố tiến hóa có hướng, chọn lọc tự nhiên làm biến đổi tần số tương đối của các alen theo một hướng xác định.

Các nhân tố I, III, IV làm thay đổi tần số tương đối của các alen không theo một hướng xác định.

Chọn đáp án D
Qua các thế hệ, ta thấy tần số kiểu gen đồng hợp trội và kiểu gen dị hợp giảm, tần số kiểu gen đồng hợp lặn tăng → Chọn lọc tự nhiên đã tác động lên quần thể theo hướng loại bỏ kiểu gen đồng hợp trội và kiểu gen dị hợp.

Quần thể A: Trắng = $C_3{C}_3$ = 65 con = 0,01 → $C_3$ = 0,1. Xám = $C_2{C}_2$ + $C_2{C}_3$ = 1560 con = 0,24 → $C_2$ = 0,4 → $C_1$ = 0,5. Quần thể B: Trắng = $C_3{C}_3$ = 0,16 → $C_3$ = 0,4; $C_2$ = 0,6. Cấu trúc di truyền của quần thể A: 0,25 $C_1{C}_1$ : 0,4 $C_1{C}_2$ : 0,1 $C_1{C}_3$ : 0,16 $C_2{C}_2$ : 0,08 $C_2{C}_3$ : 0,01 $C_3{C}_3$. Cấu trúc di truyền của quần thể B: 0,36 $C_2{C}_2$ : 0,48 $C_2{C}_3$ : 0,16 $C_3{C}_3$ → A sai. C sai vì quần thể B là quần thể ngẫu phối. B sai.

(AI giải đề cho tôi)
Tần số alen ở P: p(A) = 0,64 + 0,27/2 = 0,775? Kiểm tra lại: p = 0,64 + 0,135 = 0,775, q = 0,09 + 0,135 = 0,225. Nếu quần thể cân bằng Hardy-Weinberg thì kiểu gen Aa phải là 2pq = 2 × 0,775 × 0,225 = 0,34875 ≠ 0,27, tức quần thể CHƯA ở trạng thái cân bằng di truyền. Xét các phát biểu: I. SAI — vì quần thể chưa cân bằng, dù không có nhân tố tiến hóa, thành phần kiểu gen vẫn thay đổi qua các thế hệ ngẫu phối cho đến khi đạt cân bằng (0,6 AA : 0,34875 Aa : 0,05 aa). II. ĐÚNG — chọn lọc tự nhiên có thể làm thay đổi tần số kiểu hình trội (kiểu hình AA + Aa). III. ĐÚNG — đột biến (A → a hoặc a → A) có thể làm thay đổi tần số alen A. IV. ĐÚNG — các yếu tố ngẫu nhiên (thiên tai, di - drift ở quần thể nhỏ) có thể khiến alen a bị loại bỏ hoàn toàn. Vậy có 3 phát biểu đúng → đáp án D, khớp với đáp án nguồn (Câu 31 = D ở trang 5).

Phương pháp giải

Dựa vào kiến thức về di truyền quần thể.

Lời giải

(1), (2), (4), (5) Đúng.

- Quần thể tự phối tần số allele không thay đổi qua các thế hệ.
- Quần thể ngẫu phối có lượng biến dị tổ hợp lớn nên rất khó để có cá thể giống nhau.
- Quá trình giao phối dẫn đến sự đa hình, sự đa dạng về kiểu gene tạo nên sự đa dạng về kiểu hình.

(3) Sai. Quần thể ngẫu phối có đặc điểm là duy trì được sự đa dạng di truyền của quần thể.

=> Có một phát biểu KHÔNG đúng.

Chọn đáp án C. Theo quan niệm tiến hóa hiện đại, đơn vị tiến hóa cơ sở ở các loài giao phối là quần thể.

Chọn đáp án A. Giải thích: Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và IV. Bài toán cho biết kiểu gen đồng hợp trội = đồng hợp lặn → A = a = 0,5. I đúng. Vì không có đột biến thì sẽ không có alen mới. Không có di – nhập gen thì không có sự mang alen từ quần thể khác tới. II đúng. Vì ở quần thể này, tần số A = a = 0,5 cho nên chọn lọc chống lại Aa thì không làm thay đổi cấu trúc di truyền. III sai. Vì nếu không có tác động của các yếu tố ngẫu nhiên thì tính đa dạng di truyền của quần thể vẫn có thể bị thay đổi do đột biến, chọn lọc tự nhiên. Trong đó đột biến có thể làm tăng tính đa dạng di truyền của quần thể, chọn lọc tự nhiên làm giảm đa dạng di truyền của quần thể. IV đúng. Vì quần thể đang cân bằng di truyền và không có tác động của các nhân tố tiến hóa thì cấu trúc di truyền vẫn đạt cân bằng di truyền mà không bị thay đổi.

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể ban đầu ở trạng thái cân bằng Hardy-Weinberg: p(A) = 0,16 + 0,48/2 = 0,4; q(a) = 0,6. Tỉ lệ kiểu hình P: đỏ 0,16; vàng 2pq = 0,48; trắng 0,36.

I. Đúng. Nếu cây hoa trắng (aa) giảm tỉ lệ sinh sản, q giảm qua các thế hệ, p tăng từ 0,4 tiến về 0,5 nên 2pq (hoa vàng) tăng lên so với 0,48 ở P.

II. Đúng. Theo ngẫu phối, F₁ phải có cấu trúc 0,16AA : 0,48Aa : 0,36aa. Nếu F₁ = 0,5Aa : 0,5aa (mất hẳn AA, lệch mạnh khỏi cân bằng) thì nguyên nhân có thể là các yếu tố ngẫu nhiên (thiên biến di truyền/kích thước nhỏ).

III. Sai. Nếu Aa mất khả năng sinh sản, chỉ AA và aa tham gia sinh sản; tần số alen truyền lại vẫn p = 0,4, q = 0,6, nên F₁ vẫn cho 0,16AA : 0,48Aa : 0,36aa — tỉ lệ hoa trắng không tăng (chỉ hoa vàng không sinh sản được nhưng vẫn xuất hiện ở mỗi thế hệ từ AA × aa).

IV. Đúng. Đột biến A → a làm tần số alen a tăng liên tục qua các thế hệ, do đó tỉ lệ kiểu hình hoa trắng (aa) tăng lên.

Vậy có 3 phát biểu đúng (I, II, IV) → đáp án C, khớp với đáp án nguồn (109. C).

Ý đúng là D, yếu tố ngẫu nhiên có thể loại bỏ các cá thể Aa và aa, qua đó loại bỏ alen a ra khỏi quần thể. A sai vì di nhập gen cũng có thể làm xuất hiện thêm kiểu gen mới trong quần thể. B sai vì tần số alen A tăng, tần số alen a giảm → chọn lọc chống lại alen lặn. C sai vì di nhập gen sẽ làm thay đổi tần số alen của quần thể. Chọn D

Chọn đáp án A
Giải thích:
Các phát biểu I, II, IV đúng. → Đáp án A
III sai. Vì với quần thể có kích thước càng nhỏ thì các yếu tố ngẫu nhiên càng dễ làm thay đổi tần số alen của quần thể và ngược lại.

Xét các phát biểu:
(1) đúng.
(2) đúng.
(3) sai, tiến hóa chỉ xảy ra khi có biến dị di truyền.
(4) sai, đơn vị tiến hóa cơ sở là quần thể.
Chọn B.

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể P: 0,6AA : 0,3Aa : 0,1aa. Nhóm lông đen gồm AA và Aa (tổng 0,9), nhóm lông trắng gồm aa (0,1). Hai nhóm chỉ giao phối nội bộ.
- Nhóm đen: tần số alen a = (0,3/2)/0,9 = 0,15/0,9 = 1/6. Tỉ lệ con lông trắng (aa) sinh ra từ nhóm đen = (1/6)² = 1/36, đóng góp vào F₁: 0,9 × 1/36 = 1/40.
- Nhóm trắng (aa × aa): toàn bộ con là lông trắng, đóng góp 0,1 = 1/10.
Tổng tỉ lệ lông trắng ở F₁ = 1/10 + 1/40 = 5/40 = 1/8.

(AI giải đề cho tôi)
Tiến hoá nhỏ là quá trình biến đổi cấu trúc di truyền (thành phần kiểu gen) của quần thể từ thế hệ này sang thế hệ khác, dẫn tới sự hình thành loài mới. Đáp án A mô tả tiến hoá lớn; C sai vì tiến hoá nhỏ diễn ra ở mức kiểu gen; D chỉ mô tả biến đổi kiểu hình mà không nhắc đến hình thành loài mới. Đáp án B khớp với định nghĩa chuẩn trong SGK Sinh học 12 và trùng với đáp án của đề (Câu 30: B).

(AI giải đề cho tôi)
Các nhân tố làm thay đổi tần số alen và thành phần kiểu gen của quần thể gồm: (1) chọn lọc tự nhiên, (3) giao phối không ngẫu nhiên, (4) các yếu tố ngẫu nhiên (thiên tai, di - ngẫu nhiên), (5) đột biến, (6) di - nhập gen. Riêng (2) giao phối ngẫu nhiên không làm thay đổi tần số alen, chỉ đảm bảo cân bằng Hardy - Weinberg. Vậy có 5 nhân tố, đáp án D, khớp với đáp án nguồn.

Chọn đáp án C. Theo quan niệm tiến hóa hiện đại, đơn vị tiến hóa cơ sở ở các loài giao phối là quần thể.