Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Đa allele và nhóm máu (Sinh học Lớp 12)

A đúng, $F_1$ có 12 loại kiểu gen (A có 3 loại KG $\to$ B phải cho 4 loại KG) khi P xảy ra phép lai dạng $Aa{B}_1{B}_3\times Aa{B}_2{B}_3$ hoặc $Aa{B}_1{B}_2\times Aa{B}_2{B}_3$.
Tỉ lệ 12,5\% = 0,25 x 0,5 $\to$ gồm các kiểu gen: $Aa(B_1{B}_2;B_2{B}_3;B_1{B}_3;B_3{B}_3)$.

B đúng, $F_1$ có 4 loại kiểu hình nếu P xảy ra phép lai dạng (Aa x Aa) và ($B_1{B}_2\times B_1{B}_2$ hoặc $B_1{B}_3\times B_1{B}_3$ hoặc $B_2{B}_3\times B_2{B}_3$ hoặc $B_1{B}_2\times B_2{B}_3$).
Khi đó, cặp B cho tỉ lệ thuần chủng tối đa là 50\%, cặp A cho 50\% thuần chủng.
→ Tỉ lệ thuần chủng tối đa là 50\% x 50\% = 25\%.

C sai, kiểu hình khác P xuất hiện khi xảy ra phép lai dạng (Aa x Aa) và ($B_1{B}_2\times B_1{B}_2$) hoặc ($B_1{B}_3\times B_1{B}_3$) hoặc ($B_2{B}_3\times B_2{B}_3$). Ví dụ: KH $aa{B}_3{B}_3$.
→ Tỉ lệ loại KH ấy chiếm 1/4 x 1/4 = 1/16 = 6,25\%.

D đúng, gen A có 2 loại kiểu hình, gen B có 3 loại kiểu hình, do vậy $F_1$ có 6 loại kiểu hình chỉ khi P có phép lai $Aa{B}_1{B}_3\times Aa{B}_2{B}_3$ → Kiểu hình có tỉ lệ lớn nhất là $A-\times B_1-=0,75\times 0,5=0,375$.

Chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
Gen A trên X (không có alen trên Y): ở giới XX, kiểu gen đồng hợp về A là X^A1X^A1, ..., X^A7X^A7 → 7 loại. Gen B trên NST thường có 5 alen, kiểu gen dị hợp về B: tổ hợp 2 alen khác nhau trong 5 alen = C(5,2) = 10 loại. Tổng: 7 × 10 = 70 kiểu gen. Khớp đáp án C (70 kiểu gen).

Đáp án D
Các cặp vợ chồng có thể có con nhóm máu O là : (1), (2), (3),(4),(5)

Xét cơ thể XX có :
$$\frac{3.3(3.3+1)}{2}\times \frac{2.2\times (2.2+1)}{2}=450$$

Xét cơ thể XY có : $$\frac{3.3(3.3+1)}{2}\times 2.2=180$$
Số kiểu gen: 450 + 180 = 630
Số kiểu giao phối = số kiểu gen của XX x số gen kiểu
XY - 450 × 180 = 81000

Mắt đỏ X mắt đỏ → 3 đỏ : 1 nâu: Mắt đỏ là trội hoàn toàn so với mắt nâu.
Vàng X trắng → 100% vàng: Suy ra vàng là trội hoàn toàn so với trắng.
Nâu X vàng → 1 trắng : 2 nâu : 1 vàng: Suy ra nâu là trội hoàn toàn so với vàng (do alen quy định nâu lấn át alen quy định vàng nên nâu mới có 2 tổ hợp).
Vậy thứ tự trội lặn: đỏ → nâu → vàng → trắng.

(AI giải đề cho tôi)
Gọi các alen theo thứ tự trội. Từ phép lai 2 (vàng × vàng cho 75% vàng : 25% trắng) suy ra cả hai cá thể vàng đều có kiểu gen $A^v{A}^t$ với $A^v$ trội hoàn toàn so với $A^t$ (trắng là alen lặn cuối). Từ phép lai 1 (đỏ × nâu cho 25% đỏ : 25% vàng : 50% nâu : 0% trắng): cá thể nâu phải là $A^n{A}^t$; cá thể đỏ phải là $A^d{A}^v$. Khi đó đời con: $A^n{A}^d$ (nâu), $A^n{A}^v$ (nâu), $A^t{A}^d$ (đỏ), $A^t{A}^v$ (vàng) → 50% nâu : 25% đỏ : 25% vàng : 0% trắng, khớp bảng. Vậy thứ tự trội là: nâu > đỏ > vàng > trắng. Giao phối cá thể nâu $A^n{A}^t$ (P của phép lai 1) với cá thể vàng $A^v{A}^t$ (P của phép lai 2): $A^n{A}^v$ (nâu) : $A^n{A}^t$ (nâu) : $A^v{A}^t$ (vàng) : $A^t{A}^t$ (trắng) = 50% nâu : 25% vàng : 25% trắng. Kết quả trùng với đáp án A của đề.

Chọn đáp án D. Cả 4 phát biểu đúng.
I đúng. Gen A có 10 alen → số kiểu gen về gen A là $\frac{10\times (10+1)}{2}=55$
→ Vậy, quần thể có tối đa 55 kiểu gen → đúng.
II đúng. Gen A có 10 alen nhưng mỗi giao tử đực chỉ có 1 alen về gen A.
→ Có 10 loại giao tử đực về gen A → đúng.
III đúng. Gen A có 10 alen nhưng mỗi kiểu gen đồng hợp chỉ có 1 loại alen.
→ Cho nên sẽ có 10 kiểu gen đồng hợp về gen A.
→ Vậy, quần thể có tối đa 10 kiểu gen thuần chủng về gen A.
IV đúng. Gen A có 10 alen. Kiểu gen dị hợp mang 2 alen trong số 10 alen.
→ Số kiểu gen dị hợp về gen A $=C_{10}^2=\frac{10\times (10-1)}{2}=45$
→ Vậy, quần thể có tối đa 45 kiểu gen dị hợp về gen A → đúng.

(AI giải đề cho tôi)
Xét gen 4 alen với trội hoàn toàn theo thứ tự A1 > A2 > A3 > A4. Kiểu hình: đen = A1A1, A1A2, A1A3, A1A4; xám = A2A2, A2A3, A2A4; vàng = A3A3, A3A4; trắng = A4A4.
I. Xám × vàng: chọn A2A4 × A3A4 cho F1 có 4 kiểu gen (A2A3, A2A4, A3A3, A3A4... thực tế A2A3, A2A4, A3A4, A4A4) và 3 kiểu hình (xám, vàng, trắng). Đúng.
II. Đen × trắng (A4A4): A1A3 × A4A4 → 1 A1A4 (đen) : 1 A3A4 (vàng). Đúng.
III. Đen × trắng: A1A2 × A4A4 → 1 A1A4 (đen) : 1 A2A4 (xám). Đúng.
IV. Vàng × vàng: A3A4 × A3A4 → 3 vàng : 1 trắng. Đúng.
Cả 4 phát biểu đúng → chọn D.

Đáp án D

Gen 3 có 4 alen nằm trên NST thường → Số kiểu gen tối đa về gen 3 là: $\frac{4.(4+1)}{2}$ = 10 kiểu gen
Gen 1 có 2 alen nằm trên NST X
Gen 2 có 3 alen nằm trên NST X
Gen bốn có 5 alen nằm trên cả X và Y
→ Số alen trên NST X là: 2.3.5 = 30 alen
Số alen trên NST Y là: 5 alen
Số kiểu gen tối đa trên XX là: $\frac{30.(30+1)}{2}$ = 465 kiểu gen
Số kiểu gen tối đa trên XY là: 30.5 = 150 kiểu gen
Vậy Số loại kiểu gen tối đa có thể có trong quần thể là: 10.(465 + 150) = 6150 kiểu gen

Đáp án C
Ba alen a₁, a₂, a₃ tạo được số kiểu gen là: 3(3+1)/2 = 6
→ Số phép lai tạo ra là 6.(6+1)/2 = 21
* Lưu ý: Giả sử quần thể có n kiểu gen khác nhau, thì số kiểu giao phối hay số phép lai tính bằng công thức: $\frac{n.(n+1)}{2}$

(AI giải đề cho tôi) I đúng: để F₁ có tối đa 3 loại kiểu gen thì P phải là heterozygote × heterozygote cùng cặp alen (ví dụ A₁A₂ × A₁A₂), khi đó chỉ xuất hiện 2 kiểu hình (đen : xám = 1 : 2 : 1 → 2 kiểu hình đen, xám).
II sai: cá thể lông đen có kiểu gen A₁A₁, A₁A₂, A₁A₃, A₁A₄; cá thể lông vàng có kiểu gen A₃A₃, A₃A₄. Các phép lai cho F₁ tỉ lệ kiểu hình 1 : 1 chỉ có 3 phép: A₁A₃ × A₃A₃; A₁A₄ × A₃A₄; A₁A₃ × A₃A₄ (cho 2 đen : 2 vàng) — không phải 5.
III đúng: phép lai A₁A₄ (đen) × A₂A₄ (xám) cho F₁: A₁A₂ (đen) : A₁A₄ (đen) : A₂A₄ (xám) : A₄A₄ (trắng) = 2 đen : 1 xám : 1 trắng.
IV đúng: các cá thể lông xám giao phối với nhau (A₂A₃ × A₂A₃ hoặc A₂A₄ × A₂A₄), trong số cá thể lông xám ở F₁, cá thể thuần chủng (A₂A₂) chiếm 1/2.
Vậy có 3 nhận định đúng → chọn A.

(AI giải đề cho tôi)
Xét tính trội - lặn của 4 alen (đỏ, nâu, vàng, trắng):
- Phép lai 2: vàng × trắng → F${}_1$ 100% vàng ⇒ vàng trội hoàn toàn so với trắng (vàng thuần chủng A${}_2$A${}_2$ × trắng A${}_4$A${}_4$ → A${}_2$A${}_4$ đều vàng). Vậy vàng > trắng.
- Phép lai 3: nâu × vàng → F${}_1$: 25% trắng : 50% nâu : 25% vàng. Trắng xuất hiện ở F${}_1$ ⇒ cả hai bố mẹ đều dị hợp và cùng mang alen trắng (lặn): nâu A${}_1$A${}_4$ × vàng A${}_2$A${}_4$ → 1/4 A${}_1$A${}_2$ nâu + 1/4 A${}_1$A${}_4$ nâu (tổng 50% nâu) : 1/4 A${}_2$A${}_4$ vàng : 1/4 A${}_4$A${}_4$ trắng. Vậy nâu > vàng > trắng.
- Phép lai 1: đỏ × đỏ → 75% đỏ : 25% nâu (tỉ lệ 3:1) ⇒ cả hai bố mẹ dị hợp A${}_1$A${}_2$, đỏ trội hoàn toàn so với nâu: đỏ > nâu.
Kết hợp: đỏ > nâu > vàng > trắng, khớp đáp án D (đáp án nguồn Câu 112: D).

(AI giải đề cho tôi)
Tần số kiểu gen trong quần thể cân bằng: I^A I^A = 0,25; I^A I^B = 0,3; I^A I^0 = 0,2; I^B I^B = 0,09; I^B I^0 = 0,12; I^0 I^0 = 0,04. Nhóm máu B gồm I^B I^B và I^B I^0, tổng = 0,21. Xác suất một người nhóm máu B mang kiểu gen I^B I^0 = 0,12/0,21 = 4/7. Con nhóm máu O chỉ xảy ra khi cả hai bố mẹ đều dị hợp I^B I^0 và mỗi bên truyền alen I^0: P = (4/7 × 1/2)^2 = (2/7)^2 = 4/49. Con trai đầu lòng: nhân thêm 1/2 → 4/49 × 1/2 = 2/49. Đáp án C.

Gọi p, q, r lần lượt là tần số alen IA, IB, IO. Vì QT CB nên cấu trúc DT là: p²IAIA + q²IBIB + r²IOIO + 2pqIAIB + 2qrIBIO + 2prIAIO. Từ gt → IA = 0,3 ; IB = 0,1 ; IO = 0,6. (♀ A) p²IAIA + 2prIAIO x (♂ B) q²IBIB + 2qrIBIO. Đứa con đầu máu O → KG của bố, mẹ: IAIO x IBIO. Xác suất để họ sinh con có kiểu hình nhóm máu O là: 2.0,3.0,6/(0,09+0,36) IAIO . 2.0,1.0,6/(0,01 + 0,12) IBIO . 1/4 = 18,46\%

(AI giải đề cho tôi — nguồn không cung cấp lời giải. Đề không cho biết thứ hạng trội giữa các alen và mối tương ứng giữa alen với màu hoa, nên chỉ có thể phân tích với giả thiết phổ biến a₁ > a₂ > a₃ > a₄ tương ứng Đỏ > Vàng > Tím > Nâu, trội lặn hoàn toàn: Đỏ = a₁a₁, a₁a₂, a₁a₃, a₁a₄; Vàng = a₂a₂, a₂a₃, a₂a₄; Tím = a₃a₃, a₃a₄; Nâu = a₄a₄)

Phép lai 1 (nâu x vàng → F có Đỏ, Nâu): P nâu là a₄a₄. Con Đỏ phải mang a₁ từ bên vàng, tức vàng mang a₁ — nhưng khi đó vàng có kiểu hình Đỏ (vì a₁ trội mọi alen khác), mâu thuẫn. Nếu vàng = a₂a₄ thì F chỉ có Vàng (a₂a₄) và Nâu (a₄a₄), không có Đỏ. Theo giả thiết này, phép lai 1 không thể cho kết quả như bảng. ✗

Phép lai 2 (đỏ x tím → F có Đỏ, Vàng, không Tím, không Nâu): P tím phải là a₃a₃ (nếu a₃a₄ thì F xuất hiện Nâu). Con Vàng a₂a₃ → cây đỏ mang a₂; con Đỏ a₁a₃ → cây đỏ mang a₁; F không có Tím a₃a₃ nên đỏ không mang a₃; F không có Nâu nên đỏ không mang a₄. Vậy đỏ = a₁a₂ (duy nhất), F: a₁a₃ Đỏ, a₂a₃ Vàng. Kiểu gen của cây đỏ ở P xác định được duy nhất. ✓

Phép lai 3 (đỏ x nâu → F có Đỏ, Tím, Nâu): P nâu a₄a₄. Con Nâu a₄a₄ → đỏ mang a₄; con Tím a₃a₄ → đỏ mang a₃; con Đỏ a₁a₄ → đỏ mang a₁. Đỏ phải mang đồng thời a₁, a₃, a₄ — một thể lưỡng bội không thể mang 3 alen của 1 gen, mâu thuẫn. Theo giả thiết này, phép lai 3 không thể cho kết quả như bảng. ✗

Phép lai 4 (vàng x tím → F chỉ có Vàng): Nếu tím = a₃a₃: vàng = a₂a₂ (F: a₂a₃ Vàng) hoặc a₂a₄ (F: a₂a₃, a₂a₄ đều Vàng) thỏa; vàng = a₁a₁ hoặc a₁a₂ thì xuất hiện Đỏ (a₁a₃) — không thỏa. Nếu tím = a₃a₄: vàng = a₂a₂ hoặc a₂a₄ cũng thỏa. Có nhiều khả năng kiểu gen của P, không xác định chính xác được. ✗

Kết luận của phân tích theo giả thiết thứ hạng a₁ > a₂ > a₃ > a₄: nhiều nhất chỉ phép lai 2 xác định được kiểu gen của cây đỏ ở P (cây tím vẫn mơ hồ giữa a₃a₃ và a₃a₄), tức đáp án lí thuyết nhiều nhất là 1 (D). Tuy nhiên, đáp án chính thức của nguồn (bảng ĐÁP ÁN trang 6, câu 116) là B (3), và nguồn không cung cấp lời giải. Do đề không phát biểu thứ hạng trội cụ thể giữa 4 alen và alen nào quy định màu nào, các phép lai có thể được giải thích theo một tương ứng alen–màu khác sao cho 3 phép lai xác định được kiểu gen của P. Đáp án chính thức B được giữ nguyên theo nguồn; ghi nhận mâu thuẫn giữa phân tích theo giả thiết phổ biến và đáp án nguồn như một vấn đề của đề.