Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Di truyền ngoài nhân theo dòng mẹ (Sinh học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Hội chứng MERRF do gene nằm trong ti thể, di truyền theo dòng mẹ (di truyền qua tế bào chất): con chỉ nhận ti thể từ mẹ, bố không truyền ti thể cho con. Do đó chỉ cần mẹ bị bệnh thì con có khả năng bị bệnh, bất kể bố bị bệnh hay bình thường. Xét các cặp: (1) mẹ bị bệnh → con có khả năng bị bệnh (đúng); (2) mẹ bình thường → con không nhận đột biến từ mẹ, bố không truyền ti thể → con không bị bệnh (loại); (3) mẹ bị bệnh → con có khả năng bị bệnh (đúng). Vậy các cặp (1) và (3) thỏa mãn, tương ứng đáp án D. Khớp với đáp án nguồn (Câu 2: D).

Điều không đúng đối với di truyền ngoài nhiễm sắc thể: Mọi hiện tượng di truyền theo dòng mẹ đều là di truyền tế bào chất. (sai, vì không phải mọi hiện tượng di truyền theo dòng mẹ đều là di truyền tế bào chất)

(AI giải đề cho tôi)
Correns phát hiện hiện tượng di truyền tế bào chất khi nghiên cứu cây hoa phân (Mirabilis jalapa) - kiểu di truyền qua lạp thể. Đáp án trùng với bảng đáp án (câu 17 = A).

Chọn A
+ F1 của phép lai thuận và phép lai nghịch đều giống mẹ. Suy ra đây là trường hợp di truyền ngoài nhân, tính trạng màu hoa do gen trong tế bào chất quy định.

+ Phép lai thuận: P₁: ♂ cây hoa đỏ x ♀ cây hoa trắng → F₁₋₁: 100% cây hoa trắng.

+ Phép lai nghịch: P₂: ♂ cây hoa trắng x ♀ cây hoa đỏ → F₁₋₂: 100% cây hoa đỏ.

+ F₁₋₁: ♂ cây hoa trắng x ♀ cây hoa đỏ → F₂: 100% cây hoa đỏ.
→ Chọn A

(Ghi chú: bản gốc in kèm một dòng thừa '→ Chọn B' ở đầu trang 7, mâu thuẫn với lập luận, với lời giải gốc trang 6 'Câu 104: Chọn A' và với bảng ĐÁP ÁN trang 5 (104.A); đây là lỗi in của tài liệu nguồn, đáp án đúng là A.)

(AI giải đề cho tôi)
Gen ngoài nhân (nằm trong ti thể, lục lạp) có đặc điểm: phân chia không đồng đều về các tế bào con trong phân bào (A sai); tồn tại nhiều bản sao, không phải luôn thành cặp alen (C sai); tính trạng biểu hiện đều ở cả hai giới (B sai); do gen ngoài nhân truyền qua tế bào chất của giao tử cái (noãn), con lai mang kiểu hình giống mẹ (di truyền qua dòng mẹ) → D đúng. Khớp đáp án nguồn: câu 107 là D.

Khi cho cây lá xanh thụ phấn cho cây lá đốm, đời con sẽ thu được kết quả là cây con có lá đốm. Điều này là do tính trạng màu sắc lá do gene nằm ngoài nhân quy định, và gene này chỉ được truyền từ mẹ sang con. Do đó, cây mẹ có lá xanh sẽ cho cây con có lá xanh, cây mẹ có lá đốm sẽ cho cây con có lá đốm.

(AI giải đề cho tôi)
Gen nằm trong ti thể là gen ngoài nhân, di truyền qua tế bào chất của giao tử cái nên di truyền theo dòng mẹ (B đúng), kết quả lai thuận khác lai nghịch (C đúng), mẹ truyền cho con qua tế bào chất giao tử cái (D đúng). Tính trạng do gen ti thể biểu hiện ở cả hai giới, không chỉ một giới (đó là đặc điểm của gen nằm trên NST giới tính, di truyền liên kết giới tính). Vậy phát biểu A là sai, phù hợp đáp án nguồn (Câu 106: A).

(AI giải đề cho tôi)
Đây là hiện tượng di truyền qua lục lạp (di truyền ngoài nhân) ở cây hoa mõm chó (Mirabilis jalapa). Trong hình 6: [1] là DNA nhân (nằm trong nhân, được bảo quan), [2] là DNA ti thể, [3] và [4] là các allele nằm trên DNA lục lạp (a). - A đúng: Lá trắng xảy ra khi các lục lạp chỉ mang allele đột biến [4] (không tạo enzyme tổng hợp diệp lục), do phân ly bất thường của lục lạp khi tế bào phân chia, một cây có thể chỉ nhận lục lạp mang [4] nên lá trắng. - B sai: Lá đốm là do lục lạp mang [3] và [4] phân ly bất thường tạo các nhánh tế bào khác nhau; gene [2] nằm ở ti thể, không liên quan màu lá. - C sai: Gene quy định màu lá nằm trên DNA lục lạp (ngoài nhân), không phải gene nằm trong nhân [1]. - D sai: Cây chỉ có lá xanh khi lục lạp chỉ mang allele [3]; nếu lục lạp chứa cả [3] và [4] thì cây có thể cho lá đốm. Vậy đáp án đúng là A, trùng với đáp án nguồn.

Ta thấy đời con có kiểu hình giống nhau và giống mẹ. Phép lai thuận và phép lai nghịch có kiểu hình khác nhau → Gen quy định tính trạng nằm trong ti thể.

Đáp án A. Kết quả lai thuận và lai nghịch luôn cho đời con có kiểu hình 100% giống mẹ ⇒ di truyền theo dòng mẹ. Vì số lượng F₁ ở 2 phép lai bằng nhau và tỷ lệ đực:cái = 1:1 nên tỉ lệ cái không râu : cái có râu ở F₁ là 1:1 ⇒ đời F₂ có tỉ lệ 1 không râu : 1 có râu.

Đáp án D. Kết quả lai thuận và lai nghịch luôn giống mẹ → tính trạng di truyền ngoài nhân (theo dòng mẹ). Chỉ có nhận định (3) đúng.

(AI giải đề cho tôi)
Gen ngoài nhân nằm trong tế bào chất và di truyền theo kiểu qua mẹ (maternal inheritance) vì khi thụ tinh, giao tử đực (tinh trùng) hầu như chỉ đưa nhân vào trứng, còn tế bào chất của hợp tử gần như toàn bộ do trứng (giao tử cái) cung cấp. Do đó gen ngoài nhân chỉ được truyền từ mẹ sang con. Xét các phát biểu: A sai vì đời con mang kiểu hình do gen ngoài nhân của mẹ quy định, không phải 'luôn có kiểu hình của mẹ' (các tính trạng thái do gen trong nhân quy định vẫn theo quy luật di truyền thông thường). B sai vì gen ngoài nhân biểu hiện không phụ thuộc trạng thái đồng hợp/lại hợp như gen trong nhân. C đúng: khi thụ tinh, giao tử đực hầu như không truyền tế bào chất cho trứng (đáp án có nhầm 'nhân'/'tế bào chất' về mặt câu chữ nhưng đây là phương án đúng duy nhất phản ánh bản chất di truyền qua mẹ của gen ngoài nhân). D sai vì gen ngoài nhân biểu hiện ở cả con đực lẫn con cái, chỉ là không truyền qua con đực.

Phương pháp: Gen ngoài nhân ở ĐV (trong ti thể), ở thực vật (trong ti thể, lạp thể). Cách giải: Ở đại mạch, gen quy định màu xanh của lá di truyền theo dòng mẹ. Gen quy định tính trạng này nằm ở lục lạp. Chọn B.

Chọn C.
A. Trên một nhiễm sắc thể, các gen nằm càng xa nhau thì tần số hoán vị gen càng thấp. → sai, các gen càng xa nhau thì tần số hoán vị gen càng cao.
B. Số nhóm gen liên kết bằng số nhiễm sắc thể đơn của loài. → sai, số nhóm gen liên kết bằng số NST đơn bội của loài.
C. Một gen trong tế bào chất có thể có nhiều hơn hai alen. → đúng.
D. Tính trạng số lượng thường do nhiều gen quy định và ít chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường. → sai, tính trạng số lượng thường chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường.

Phân tích quy luật di truyền chi phối:
- Gene nằm ở lục lạp: Đây là trường hợp di truyền ngoài nhân (di truyền tế bào chất).
Đặc điểm di truyền tế bào chất:
- Thường do giao tử cái (trứng) truyền lại.
- Con lai F1 sẽ mang kiểu hình của mẹ (cây hoa đỏ), vì lục lạp (mang gene) hầu hết được truyền qua tế bào chất của trứng
- Gene không tồn tại thành cặp allele: Đặc điểm của gene trong lục lạp và ty thể (tế bào chất).
Phép lai: P: ♂ e (trắng) x ♀ E (đỏ) → E (đỏ)
=> Sơ đồ 1 mô tả đúng phép lai trên
Đáp án 1.

Đáp án B

(AI giải đề cho tôi)
Bệnh co cơ ti thể (Mitochondrial myopathy) do đột biến gene nằm trong DNA ti thể (bào quan ti thể), tức là gene ngoài nhân. Các gene ngoài nhân (trong ti thể và lục lạp) di truyền qua tế bào chất, chủ yếu theo dòng mẹ (di truyền qua mẹ), thuộc quy luật di truyền gene ngoài nhân, không phải liên kết giới tính (gene trên NST giới tính), liên kết gene (các gene trên cùng một NST trong nhân) hay phân li độc lập (các gene trên các cặp NST thường khác nhau). Đáp án đúng là C, trùng với đáp án trong hướng dẫn giải của đề.

(AI giải đề cho tôi)
Trong thí nghiệm của Correns trên cây hoa phân (Mirabilis jalapa), gene ngoài nhân nằm trong lục lạp di truyền qua tế bào chất của tế bào trứng. Trong giảm phân, lục lạp được phân chia KHÔNG đồng đều (phân chia bất định, ngẫu nhiên) về các tế bào trứng, nên tế bào trứng có thể chứa lục lạp mang gene không đột biến, gene đột biến hoặc cả hai loại — điều này giải thích tại sao cây lá đốm cho hợp tử cho ra cây lá xanh, lá đốm hoặc lá trắng với tỉ lệ không xác định. Do đó nhận định A là không đúng. Nhận định B đúng: gene lục lạp ở tế bào chất hợp tử chủ yếu nhận từ tế bào trứng (hạt phấn hầu như không góp tế bào chất). Nhận định C đúng: lá đốm/trắng do đột biến gene quy định tổng hợp diệp lục trong lục lạp. Nhận định D đúng như phân tích trên.

Đáp án B

- Dựa vào kết quả của 2 phép lai (lai thuần và lai nghịch), ta thấy đời con luôn có kiểu hình giống với kiểu hình của mẹ. –> Tính trạng di truyền theo dòng mẹ, gen nằm trong tế bào chất quy định.

- Vì tính trạng di truyền theo dòng mẹ, cho nên khi lấy cây F1 của phép lai thuần tự thụ phấn thì ở F2 sẽ có 100% lá xanh.