Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Di truyền ngoài nhân theo dòng mẹ (Sinh học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Hội chứng MERRF do gene nằm trong ti thể, di truyền theo dòng mẹ (di truyền qua tế bào chất): con chỉ nhận ti thể từ mẹ, bố không truyền ti thể cho con. Do đó chỉ cần mẹ bị bệnh thì con có khả năng bị bệnh, bất kể bố bị bệnh hay bình thường. Xét các cặp: (1) mẹ bị bệnh → con có khả năng bị bệnh (đúng); (2) mẹ bình thường → con không nhận đột biến từ mẹ, bố không truyền ti thể → con không bị bệnh (loại); (3) mẹ bị bệnh → con có khả năng bị bệnh (đúng). Vậy các cặp (1) và (3) thỏa mãn, tương ứng đáp án D. Khớp với đáp án nguồn (Câu 2: D).

Điều không đúng đối với di truyền ngoài nhiễm sắc thể: Mọi hiện tượng di truyền theo dòng mẹ đều là di truyền tế bào chất. (sai, vì không phải mọi hiện tượng di truyền theo dòng mẹ đều là di truyền tế bào chất)

Khi cho cây lá xanh thụ phấn cho cây lá đốm, đời con sẽ thu được kết quả là cây con có lá đốm. Điều này là do tính trạng màu sắc lá do gene nằm ngoài nhân quy định, và gene này chỉ được truyền từ mẹ sang con. Do đó, cây mẹ có lá xanh sẽ cho cây con có lá xanh, cây mẹ có lá đốm sẽ cho cây con có lá đốm.

(AI giải đề cho tôi)
Gen nằm trong ti thể là gen ngoài nhân, di truyền qua tế bào chất của giao tử cái nên di truyền theo dòng mẹ (B đúng), kết quả lai thuận khác lai nghịch (C đúng), mẹ truyền cho con qua tế bào chất giao tử cái (D đúng). Tính trạng do gen ti thể biểu hiện ở cả hai giới, không chỉ một giới (đó là đặc điểm của gen nằm trên NST giới tính, di truyền liên kết giới tính). Vậy phát biểu A là sai, phù hợp đáp án nguồn (Câu 106: A).

Ta thấy đời con có kiểu hình giống nhau và giống mẹ. Phép lai thuận và phép lai nghịch có kiểu hình khác nhau → Gen quy định tính trạng nằm trong ti thể.

Đáp án A. Kết quả lai thuận và lai nghịch luôn cho đời con có kiểu hình 100% giống mẹ ⇒ di truyền theo dòng mẹ. Vì số lượng F₁ ở 2 phép lai bằng nhau và tỷ lệ đực:cái = 1:1 nên tỉ lệ cái không râu : cái có râu ở F₁ là 1:1 ⇒ đời F₂ có tỉ lệ 1 không râu : 1 có râu.

(AI giải đề cho tôi)
Gen ngoài nhân nằm trong tế bào chất và di truyền theo kiểu qua mẹ (maternal inheritance) vì khi thụ tinh, giao tử đực (tinh trùng) hầu như chỉ đưa nhân vào trứng, còn tế bào chất của hợp tử gần như toàn bộ do trứng (giao tử cái) cung cấp. Do đó gen ngoài nhân chỉ được truyền từ mẹ sang con. Xét các phát biểu: A sai vì đời con mang kiểu hình do gen ngoài nhân của mẹ quy định, không phải 'luôn có kiểu hình của mẹ' (các tính trạng thái do gen trong nhân quy định vẫn theo quy luật di truyền thông thường). B sai vì gen ngoài nhân biểu hiện không phụ thuộc trạng thái đồng hợp/lại hợp như gen trong nhân. C đúng: khi thụ tinh, giao tử đực hầu như không truyền tế bào chất cho trứng (đáp án có nhầm 'nhân'/'tế bào chất' về mặt câu chữ nhưng đây là phương án đúng duy nhất phản ánh bản chất di truyền qua mẹ của gen ngoài nhân). D sai vì gen ngoài nhân biểu hiện ở cả con đực lẫn con cái, chỉ là không truyền qua con đực.

Phương pháp: Gen ngoài nhân ở ĐV (trong ti thể), ở thực vật (trong ti thể, lạp thể). Cách giải: Ở đại mạch, gen quy định màu xanh của lá di truyền theo dòng mẹ. Gen quy định tính trạng này nằm ở lục lạp. Chọn B.

Chọn C.
A. Trên một nhiễm sắc thể, các gen nằm càng xa nhau thì tần số hoán vị gen càng thấp. → sai, các gen càng xa nhau thì tần số hoán vị gen càng cao.
B. Số nhóm gen liên kết bằng số nhiễm sắc thể đơn của loài. → sai, số nhóm gen liên kết bằng số NST đơn bội của loài.
C. Một gen trong tế bào chất có thể có nhiều hơn hai alen. → đúng.
D. Tính trạng số lượng thường do nhiều gen quy định và ít chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường. → sai, tính trạng số lượng thường chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường.

Phân tích quy luật di truyền chi phối:
- Gene nằm ở lục lạp: Đây là trường hợp di truyền ngoài nhân (di truyền tế bào chất).
Đặc điểm di truyền tế bào chất:
- Thường do giao tử cái (trứng) truyền lại.
- Con lai F1 sẽ mang kiểu hình của mẹ (cây hoa đỏ), vì lục lạp (mang gene) hầu hết được truyền qua tế bào chất của trứng
- Gene không tồn tại thành cặp allele: Đặc điểm của gene trong lục lạp và ty thể (tế bào chất).
Phép lai: P: ♂ e (trắng) x ♀ E (đỏ) → E (đỏ)
=> Sơ đồ 1 mô tả đúng phép lai trên
Đáp án 1.

Đáp án B

(AI giải đề cho tôi)
Câu 89 (đề Quảng Nam 2023, KHTN – Sinh học) hỏi về đặc điểm di truyền của gen nằm ngoài nhân (gen trong lục lạp, ti thể – di truyền qua tế bào chất). Xét từng phương án: A sai vì gen ngoài nhân tồn tại trong tế bào chất, không tạo thành từng cặp alen như gen trên nhiễm sắc thể thường. B sai vì trong phân bào, các gen ngoài nhân phân chia về các tế bào con một cách KHÔNG đồng đều (không có cơ chế phân chia đều như NST). D sai vì tính trạng do gen ngoài nhân quy định thường biểu hiện như nhau ở cả hai giới (không liên quan giới tính). C đúng: do gen ngoài nhân nằm trong tế bào chất của trứng (gần như không nằm trong tinh trùng), nên con lai nhận gen ngoài nhân chủ yếu từ mẹ, kiểu hình do các gen này quy định giống mẹ (di truyền qua tế bào chất theo dòng mẹ). Kết quả khớp với đáp án được tô đỏ trong đề gốc: C.

(AI giải đề cho tôi)
Trong thí nghiệm của Correns trên cây hoa phân (Mirabilis jalapa), gene ngoài nhân nằm trong lục lạp di truyền qua tế bào chất của tế bào trứng. Trong giảm phân, lục lạp được phân chia KHÔNG đồng đều (phân chia bất định, ngẫu nhiên) về các tế bào trứng, nên tế bào trứng có thể chứa lục lạp mang gene không đột biến, gene đột biến hoặc cả hai loại — điều này giải thích tại sao cây lá đốm cho hợp tử cho ra cây lá xanh, lá đốm hoặc lá trắng với tỉ lệ không xác định. Do đó nhận định A là không đúng. Nhận định B đúng: gene lục lạp ở tế bào chất hợp tử chủ yếu nhận từ tế bào trứng (hạt phấn hầu như không góp tế bào chất). Nhận định C đúng: lá đốm/trắng do đột biến gene quy định tổng hợp diệp lục trong lục lạp. Nhận định D đúng như phân tích trên.

Đáp án B

- Dựa vào kết quả của 2 phép lai (lai thuần và lai nghịch), ta thấy đời con luôn có kiểu hình giống với kiểu hình của mẹ. –> Tính trạng di truyền theo dòng mẹ, gen nằm trong tế bào chất quy định.

- Vì tính trạng di truyền theo dòng mẹ, cho nên khi lấy cây F1 của phép lai thuần tự thụ phấn thì ở F2 sẽ có 100% lá xanh.

Nếu kết quả của phép lai thuận và nghịch khác nhau, con lai luôn có kiểu hình giống mẹ (di truyền theo dòng mẹ) thì gen quy định tính trạng này nằm ở tế bào chất. Chọn D.

(AI giải đề cho tôi)
Màu lá ở Mirabilis jalapa do gen nằm trong tế bào chất, di truyền theo mẹ (chỉ qua noãn, không qua hạt phấn). Phép lai: hạt phấn cây lá đốm (cây bố) × cây lá xanh (cây mẹ) → F₁ nhận tế bào chất từ mẹ lá xanh nên 100% cây lá xanh. Khi F₁ tự thụ, kiểu hình con vẫn do tế bào chất của cây mẹ F₁ (lá xanh) quyết định, nên F₂ cũng 100% cây lá xanh. Di truyền qua tế bào chất không phân li theo tỉ lệ Mendel nên các đáp án C, D (tỉ lệ 3:1) sai. Kết quả trùng với đáp án nguồn (câu 21 = B).

(AI giải đề cho tôi)
Ở cây hoa phân (Mirabilis jalapa), gene quy định màu lá nằm trong lục lạp (tế bào chất), nên tính trạng màu lá di truyền theo mẹ (di truyền qua tế bào chất). Hạt phấn (tế bào đực) hầu như không mang tế bào chất, con nhận tế bào chất gần như toàn bộ từ cây mẹ. Ở đây cây mẹ (nhận phấn) là cây lá xanh, do đó toàn bộ đời con đều là cây lá xanh, bất kể cây cha là cây lá khảm. Vậy đời con: 100% cây lá xanh. Khớp với đáp án nguồn (Câu 16 = A).

(AI giải đề cho tôi)
Kết quả lai thuận và lai nghịch cho F1 khác nhau và luôn giống mẹ → tính trạng màu lá (xanh lục/lục nhạt) ở đại mạch do gen nằm trong tế bào chất (di truyền qua tế bào chất, chỉ truyền theo dòng mẹ). Cây F1 của phép lai nghịch nhận tế bào chất từ mẹ lục nhạt nên mang kiểu hình lục nhạt. Khi tự thụ phấn, tế bào chất vẫn truyền đều từ cây mẹ cho toàn bộ con cháu, không phân ly theo kiểu Mendel, nên F2 vẫn 100% lục nhạt. Đáp án D, trùng với đáp án tô đỏ trong bản gốc.

(AI giải đề cho tôi)
Lai thuận và lai nghịch (lai phối hợp với đảo ngược giới tính bố mẹ) cho kết quả khác nhau ở đời con chứng tỏ tính trạng di truyền qua tế bào chất (lạp thể, ti thể), vì tế bào chất gần như chỉ truyền từ mẹ. Các hiện tượng như tương tác gen, trội lặn, phân ly độc lập đều do gen nhân trên nhiễm sắc thể, kết quả lai thuận và nghịch giống nhau. Do đó đáp án là A (Qua tế bào chất), khớp với đáp án nguồn.

Tính trạng này do gene nằm ngoài nhân quy định nên di truyền theo dòng mẹ.

Nếu cho hạt phấn của cây lá đốm thụ phấn cho cây lá xanh → đời F₂ sẽ có kiểu hình 100% lá xanh.