(4.a– HH1.1– B; 4.b– HH1.1– H; 4.c– HH1.2– H; 4.d– HH1.2– VD)
Nội dung: Sơ lược về phức chất và sự hình thành phức chất của ion kim loại chuyển tiếp trong dung dịch.
Cho các quá trình tạo phức chất sau:

$$\mathrm{F}{\mathrm{e}}^{3+}(\mathrm{aq})+6{\mathrm{H}}_2\mathrm{O}(\mathrm{l})⟶[\mathrm{Fe}(\mathrm{O}{\mathrm{H}}_2{)}_6{]}^{3+}(\mathrm{aq})\text{(I)}$$

$$[\mathrm{Fe}(\mathrm{O}{\mathrm{H}}_2{)}_6{]}^{3+}(\mathrm{aq})+\mathrm{SC}{\mathrm{N}}^{-}(\mathrm{aq})\rightleftharpoons [\mathrm{Fe}(\mathrm{O}{\mathrm{H}}_2{)}_5(\mathrm{SCN}){]}^{2+}(\mathrm{aq})+{\mathrm{H}}_2\mathrm{O}(\mathrm{l});\text{(II)}$$

$$[\mathrm{Fe}(\mathrm{O}{\mathrm{H}}_2{)}_6{]}^{3+}(\mathrm{aq})+{\mathrm{F}}^{-}(\mathrm{l})\rightleftharpoons [\mathrm{Fe}(\mathrm{O}{\mathrm{H}}_2{)}_5\mathrm{F}{]}^{2+}(\mathrm{aq})+{\mathrm{H}}_2\mathrm{O}(\mathrm{l});\text{(III)}$$

Biết dung dịch $[\mathrm{Fe}(\mathrm{O}{\mathrm{H}}_2{)}_6{]}^{3+}$ màu vàng nâu, dung dịch $[\mathrm{Fe}(\mathrm{O}{\mathrm{H}}_2{)}_5(\mathrm{SCN}){]}^{2+}$ có màu đỏ, dung dịch $[\mathrm{Fe}(\mathrm{O}{\mathrm{H}}_2{)}_5\mathrm{F}{]}^{2+}$ và các anion $\mathrm{SC}{\mathrm{N}}^{-}$, ${\mathrm{F}}^{-}$ đều không có màu.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 4 về phức chất của Fe³⁺.

a) SAI. Trong quá trình (I), Fe³⁺ là ion trung tâm nhận cặp electron, còn phối tử là 6 phân tử H₂O (aqua) cho cặp electron vào orbital trống của Fe³⁺. Phức chất aqua tạo thành là [Fe(OH₂)₆]³⁺ với phối tử H₂O, không phải Fe³⁺.

b) ĐÚNG. Cả ba phức chất [Fe(OH₂)₆]³⁺, [Fe(OH₂)₅(SCN)]²⁺ và [Fe(OH₂)₅F]²⁺ đều có ion trung tâm Fe³⁺ với số phối trí bằng 6 (6 phối tử xếp quanh ion trung tâm), nên đều có cấu hình hình bát diện.

c) ĐÚNG. Dung dịch ở quá trình (III) chứa [Fe(OH₂)₅F]²⁺ (không màu). Khi thêm từ từ dung dịch KSCN, do phản ứng (II) tạo phức [Fe(OH₂)₅(SCN)]²⁺ có màu đỏ (các anion SCN⁻, F⁻ không màu), nên dung dịch sẽ xuất hiện màu đỏ.

d) SAI. Số cặp electron hoá trị riêng của các phối tử không như nhau: H₂O có 2 cặp electron hoá trị riêng, F⁻ có 4 cặp, còn SCN⁻ có 3 cặp. Mỗi phối tử chỉ dùng 1 cặp để tạo liên kết phối trí với Fe³⁺, nhưng số cặp electron hoá trị riêng của chúng khác nhau nên phát biểu là sai.
a) (AI giải đề cho tôi)
Fe³⁺ là ion trung tâm; phối tử là H₂O, không phải Fe³⁺.
b) (AI giải đề cho tôi)
Cả ba phức đều có số phối trí 6 nên đều có cấu hình bát diện.
c) (AI giải đề cho tôi)
SCN⁻ thay thế F⁻ tạo phức [Fe(OH₂)₅(SCN)]²⁺ màu đỏ nên dung dịch có màu.
d) (AI giải đề cho tôi)
Số cặp electron hoá trị riêng khác nhau: H₂O có 2, F⁻ có 4, SCN⁻ có 3 cặp; mỗi phối tử chỉ dùng 1 cặp để cho vào orbital trống của Fe³⁺.