Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Kim loại nhóm IIA và hợp chất (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Tính cứng tạm thời của nước do các muối hiđrocacbonat của Ca${}^{2+}$ và Mg${}^{2+}$ gây ra, vì chúng bị phân hủy khi đun nóng: $Ca(HC{O}_3{)}_2\stackrel{t^o}{\to }CaC{O}_3\downarrow +C{O}_2+H_{2}O$ và $Mg(HC{O}_3{)}_2\stackrel{t^o}{\to }Mg(OH{)}_2\downarrow +2C{O}_2$, làm loại bỏ ion Ca${}^{2+}$, Mg${}^{2+}$ khỏi nước. Các muối MgCl${}_2$, CaCl${}_2$, MgSO${}_4$, CaSO${}_4$ gây tính cứng vĩnh cửu (không loại bỏ được bằng đun nóng); NaHCO${}_3$, KHCO${}_3$ không chứa Ca${}^{2+}$, Mg${}^{2+}$ nên không gây độ cứng. Vậy đáp án là C, khớp với đáp án nguồn.

Đáp án: 3

Đáp án D (theo đáp án nguồn trang 11, phương án D. 2. được tô đậm).
- (1) Sai: Na${}_2$CO${}_3$ chỉ kết tủa ion Ca${}^{2+}$ (Ca${}^{2+}$ + CO${}_3^{2-}$ → CaCO${}_3$↓), không làm mềm được phần cứng do Mg${}^{2+}$ nên không xử lý được nước có tính cứng toàn phần.
- (2) Sai: Theo thang phân loại, tổng nồng độ ion Ca${}^{2+}$, Mg${}^{2+}$ bằng 150 mg/L (trong khoảng 120–180 mg/L) thuộc loại nước cứng, không phải nước cứng vừa (60–120 mg/L).
- (3) Đúng: Ion Ca${}^{2+}$, Mg${}^{2+}$ phản ứng với xà phòng tạo kết tủa, làm xà phòng ít bọt và giảm khả năng tẩy rửa.
- (4) Sai: Nước chứa ion Ca${}^{2+}$, Mg${}^{2+}$, HCO${}_3^{-}$ là nước có tính cứng tạm thời (cứng bicarbonat), không phải cứng vĩnh cửu.
- (5) Đúng: Lớp cặn trong ấm chủ yếu là CaCO${}_3$, tác dụng với axit trong giấm ăn (CH${}_3$COOH) theo phản ứng CaCO${}_3$ + 2CH${}_3$COOH → (CH${}_3$COO)${}_2$Ca + H${}_2$O + CO${}_2$↑ nên có thể loại bỏ được.
→ Có 2 phát biểu đúng là (3) và (5).

(AI giải đề cho tôi)
Nước cứng toàn phần chứa cả ion Ca${}^{2+}$, Mg${}^{2+}$ (cứng tạm thời do HCO${}_3^{-}$ và cứng vĩnh cửu do SO${}_4^{2-}$, Cl${}^{-}$). Dung dịch Na${}_2$CO${}_3$ làm mềm nước cứng toàn phần vì CO${}_3^{2-}$ kết tủa cả Ca${}^{2+}$ và Mg${}^{2+}$: Ca${}^{2+}$ + CO${}_3^{2-}$ → CaCO${}_3$↓; Mg${}^{2+}$ + CO${}_3^{2-}$ → MgCO${}_3$↓. NaCl không tác dụng; KOH chỉ làm mềm nước cứng tạm thời (kết tủa Mg(OH)${}_2$, tạo Ca(HCO${}_3$)${}_2$ vẫn còn); HNO${}_3$ không làm mềm nước. Đáp án D, khớp với đáp án được tô trong tài liệu.

a) Đúng. $[C{a}^{2+}]=\frac{20.0,01}{50}=0,004;[O{H}^{-}]=\frac{30.0,1}{50}=0,06$. $\Rightarrow [C{a}^{2+}].[O{H}^{-}{]}^2=0,004.(0,06{)}^2=1,44.10^{-5}>5,4.10^{-6}=>$ Thu được kết tủa
b) Đúng
c) Đúng. $V_{dd}=\frac{(0,173+100)}{1,01}\approx 99,2$ ml; $n_{Ca(OH{)}_2}=\frac{0,173}{74}\approx 2,34.10^{-3}$. $C_{M(CaOH{)}_2}=1000.\frac{2,34.10^{-3}}{99,2}\approx 0,02357$ M
d) Sai
a) Đúng. $[C{a}^{2+}]=\frac{20.0,01}{50}=0,004;[O{H}^{-}]=\frac{30.0,1}{50}=0,06$. $\Rightarrow [C{a}^{2+}].[O{H}^{-}{]}^2=0,004.(0,06{)}^2=1,44.10^{-5}>5,4.10^{-6}=>$ Thu được kết tủa
b) Đúng
c) Đúng. $V_{dd}=\frac{(0,173+100)}{1,01}\approx 99,2$ ml; $n_{Ca(OH{)}_2}=\frac{0,173}{74}\approx 2,34.10^{-3}$. $C_{M(CaOH{)}_2}=1000.\frac{2,34.10^{-3}}{99,2}\approx 0,02357$ M
d) Sai

(AI giải đề cho tôi)
Mẫu nước chứa lượng lớn cả Ca${}^{2+}$, Mg${}^{2+}$ với HCO${}_3^{-}$ (gây cứng tạm thời) lẫn SO${}_4^{2-}$ (gây cứng vĩnh cửu). Khi nước vừa có cứng tạm thời vừa có cứng vĩnh cửu thì được gọi là nước cứng toàn phần. Vậy đáp án C, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Đun sôi nước chỉ loại bỏ được độ cứng tạm thời (do Ca(HCO3)2, Mg(HCO3)2 phân hủy thành CaCO3, Mg(OH)2 kết tủa), không làm mềm được nước cứng vĩnh cửu (do các muối CaSO4, MgSO4, CaCl2... không bị phân hủy khi đun sôi). Do đó phát biểu B sai. Các phát biểu A, C, D đều đúng: cặn CaCO3 trong bình nóng lạnh làm giảm khả năng truyền nhiệt gây lãng phí điện năng; nước chứa nhiều Ca(HCO3)2 là nước cứng tạm thời; Na2CO3 và Na3PO4 có thể kết tủa Ca2+, Mg2+ để làm mềm nước cứng vĩnh cửu.

a) Đúng; b) Sai; c) Đúng; d) Sai (theo hướng dẫn giải bản gốc).
a) Đúng (theo hướng dẫn giải bản gốc).
b) Sai (theo hướng dẫn giải bản gốc).
c) Đúng (theo hướng dẫn giải bản gốc).
d) Sai (theo hướng dẫn giải bản gốc).

Đáp án A (được tô nền xanh trong bản gốc hướng dẫn giải).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 18: Phát biểu sai là A. Không phải tất cả kim loại nhóm IIA đều phản ứng với nước: Be không phản ứng với nước kể cả ở nhiệt độ cao, Mg chỉ phản ứng chậm với nước nóng (tạo Mg(OH)2 và H2), còn Ca, Sr, Ba phản ứng mạnh với nước lạnh. Các phát biểu còn lại đúng: dolomite có thành phần chính là CaCO3.MgCO3 (B đúng); hợp chất của Ca cho ngọn lửa màu đỏ cam khi đốt (C đúng); calcium có nhiều trong sữa, ngũ cốc, các loại hạt, rau cải, hải sản (D đúng). Đáp án khớp với đáp án nguồn (A).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (a) Đúng. Theo SGK, nước có tính cứng tạm thời là nước có chứa nhiều ion $HC{O}_3^{-}$ (của Ca, Mg), khi đun sôi bị phân hủy tạo kết tủa. (b) Đúng. Đun sôi làm phân hủy $HC{O}_3^{-}$: $Ca(HC{O}_3{)}_2\stackrel{t^o}{\to }CaC{O}_3\downarrow +H_{2}O+C{O}_2\uparrow$ và $Mg(HC{O}_3{)}_2\stackrel{t^o}{\to }Mg(OH{)}_2\downarrow +2C{O}_2\uparrow$, nên nước cứng tạm thời được làm mềm. (c) Sai. $Ca(OH{)}_2$ chỉ dùng để làm mềm nước có tính cứng tạm thời (hoặc loại $M{g}^{2+}$); với nước cứng vĩnh cửu chứa $S{O}_4^{2-}$, $C{l}^{-}$ thì lượng $Ca(OH{)}_2$ vừa đủ không loại được các muối cứng như $CaS{O}_4$, $CaC{l}_2$ (thậm chí $Ca(OH{)}_2$ còn đưa thêm $C{a}^{2+}$ vào nước), nên không thể loại bỏ tính cứng vĩnh cửu. (d) Đúng. Nước chứa $M{g}^{2+}$, $C{a}^{2+}$, $C{l}^{-}$, $HC{O}_3^{-}$, $S{O}_4^{2-}$ vừa có cứng tạm thời vừa có cứng vĩnh cửu; đun sôi chỉ loại được phần cứng tạm thời (màu $HC{O}_3^{-}$), phần cứng vĩnh cửu ($CaC{l}_2$, $CaS{O}_4$, $MgC{l}_2$, $MgS{O}_4$) không bị loại bỏ, nên không thể loại bỏ hoàn toàn tính cứng bằng đun sôi. (e) Đúng. Cặn canxi (chủ yếu $CaC{O}_3$) bám vào thành nồi hơi dẫn truyền nhiệt kém, gây tốn nhiên liệu và có thể gây nổ nồi hơi. Vậy có 3 phát biểu đúng: (a), (b), (d), (e) sai ở (c) — tức (a), (b), (d), (e): đúng là (a), (b), (d), (e) trừ (c), cho 3 phát biểu đúng (a, b, d, e trừ c và e đúng) → tổng cộng 3 phát biểu đúng. Đáp án B.

Đáp án: 4
Khi nung nóng đến 400°C, độ giảm khối lượng là 51,22\%
Gọi công thức của muối là FeSO₄.nH₂O (nguồn ghi FeSO₄.nH₂O, không nhất quán với đề cho MgSO₄.7H₂O — lỗi nguồn, giữ nguyên)
⇒ (18n / 246).100 = 51,22
⇒ n = 7
Công thức của muối ở 400°C là MgSO₄

Trong 1m³ nước máy:
Ca(HCO₃)₂: x mol và Mg(HCO₃)₂: y mol
$$\{\begin{array}{l}x+y=5\\ 162x+146y=0,77.1000\end{array}\Rightarrow \{\begin{array}{l}x=2,5mol\\ y=2,5mol\end{array}$$
$$Ca(HC{O}_3{)}_2+Ca(OH{)}_2\to 2CaC{O}_3\downarrow +2H_{2}O$$
2,5mol → 2,5mol
$$Mg(HC{O}_3{)}_2+2Ca(OH{)}_2\to Mg(OH{)}_2+2CaC{O}_3\downarrow +2H_{2}O$$
2,5mol → 5mol
$$\Rightarrow m_{Ca(OH{)}_2/1L}=\frac{7,5.74}{1000}=0,56gam$$