Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Cấu trúc di truyền tự phối và cận huyết (Sinh học Lớp 12)

Trong các phát biểu trên, D sai vì Thành phần kiểu gen của quần thể tự thụ phấn qua các thế hệ sẽ thay đổi theo hướng tăng dần tần số kiểu gen đồng hợp, giảm dần tần số kiểu gen dị hợp. Qua các thế hệ tự thụ phấn, quần thể dần phân hóa thành các dòng thuần

Đáp án C
Quần thể tự thụ phấn nghiêm ngặt:
P : 0,2AA : 0,4Aa : 0,4aa
F${}_1$: $\left(0,2+0,4.\frac{1-\frac{1}{2}}{2}\right)$AA : $\frac{0,4}{2}$Aa : $\left(0,4+0,4.\frac{1-\frac{1}{2}}{2}\right)$aa hay F${}_1$: $0,3$AA : $0,2$Aa : $0,5$aa
Xét các phát biểu của đề bài:
I – Đúng. Ở tuổi sau sinh sản của thế hệ F${}_1$, cấu trúc quần thể là: $0,3$AA : $0,2$Aa hay $0,6$AA : $0,4$Aa $(3/5\text{AA}:2/5\text{Aa})\to$ cây Aa chiếm tỉ lệ $2/5$.
II – Đúng. Giai đoạn mới nảy mầm của thế hệ F${}_2$ quần thể chưa có sự chọn lọc nên kiểu gen aa là: $0,4.\frac{1-\frac{1}{2}}{2}=0,1=1/10$
III – Sai. Cấu trúc di truyền ở giai đoạn mới nảy mầm F${}_2$: $0,7$AA : $0,2$Aa : $0,1$aa
Cấu trúc di truyền ở tuổi sau sinh sản F${}_2$: $0,7$AA : $0,2$Aa $\to$ $7/9$AA : $2/9$Aa
Cấu trúc di truyền ở giai đoạn mới nảy mầm F${}_3$: $(1-1/9-1/18)$AA : $1/9$Aa : $\frac{2}{9}.\frac{1-\frac{1}{2}}{2}$aa
hay $\frac{15}{18}$AA : $\frac{2}{18}$Aa : $\frac{1}{18}$aa
Tần số alen a ở giai đoạn mới nảy mầm F${}_3$: $\frac{1}{18}+\left(\frac{2}{18}:2\right)=\frac{1}{9}$
IV – Đúng. Cấu trúc di truyền ở tuổi sau sinh sản F${}_3$: $15/17$AA : $2/17$Aa $\to$ kiểu gen AA chiếm tỉ lệ $15/17$

Đáp án B
B: cao >> b : thấp
Tỉ lệ cây thân cao là 64% → tỉ lệ cây thân thấp là 100% - 64% = 36%
Gọi tỉ lệ kiểu gen Bb của quần thể ban đầu là x
Cấu trúc di truyền của quần thể ban đầu là: (0,64 – x)BB : xBb : 0,36bb = 1
Sau hai thế hệ tự thụ phân tỉ lệ kiểu gen thân thấp bb trong quần thể là:
$$0,36+\frac{1-{\left(\frac{1}{2}\right)}^2}{2}x=0,42$$
→ x = 0,16 → Cấu trúc di truyền của quần thể ở thế hệ P là: 0,48BB : 0,16Bb : 0,36bb

Đáp án D

Trong quần thể có cấu trúc di truyền là: xAA : yAa : z aa (x + y + z =1). Gọi p và q lần lượt là tần số alen A và a, ta có: p = x + y/2; q = z + y/2 (p + q =1)

Gọi n là số thế hệ tự thụ phấn thì tỉ lệ cây hoa đỏ thuần chủng (AA) sau n thế hệ tự thụ phấn là: x + [1 - (1/2)^n]/2 · y = x + [1 - (1/2)^2]/2 · y = 0,3 ⟺ x + 3/8 y = 0,3 (1)

Theo bài ra, ta có: z = 0,2 → x + y = 0,8 (2)

Từ (1) và (2) → x = 0, y = 0,8 → tần số alen A = p = x + y/2 = 0,4; tần số alen a = q = z + y/2 = 0,6.

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể tự phối, dị hợp tử giảm một nửa mỗi thế hệ. F1: AA = 0,3 + 0,6/4 = 0,45; Aa = 0,6/2 = 0,3; aa = 0,1 + 0,6/4 = 0,25. F2: AA = 0,45 + 0,3/4 = 0,525 = 52,5%. Kết quả khớp đáp án nguồn (B).

Phương pháp:
Quần thể tự thụ phấn có cấu trúc di truyền: xAA:yAa:zaa sau n thế hệ tự thụ phấn có cấu trúc di truyền
$$x+\frac{y\left(1-1/2^n\right)}{2}AA:\frac{y}{2^n}Aa:z+\frac{y\left(1-1/2^n\right)}{2}aa$$
Cách giải:
I đúng, tần số alen A = 0,4 + (0,4+0,2)/2 = 0,7 (tần số alen không đổi qua các thế hệ)
II đúng, số kiểu gen ở F₄: $\left(\frac{AB}{AB};\frac{AB}{Ab};\frac{Ab}{ab};\frac{ab}{ab}\right)$ (DD; Dd; dd)
III đúng, kiểu gen đồng hợp lặn về 3 cặp gen được tạo từ sự tự thụ của $0,4\frac{AB}{ab}Dd:0,2\frac{AB}{ab}dd$
$$0,4\frac{AB}{ab}Dd\to F_3:\frac{ab}{ab}dd=0,4\times \frac{1-1/2^3}{2}\times \frac{1-1/2^3}{2}=\frac{49}{640}$$
$$0,2\frac{AB}{ab}dd\to F_3:\frac{ab}{ab}dd=0,2\times \frac{1-1/2^3}{2}\times 1=\frac{7}{80}$$
$$\to \frac{ab}{ab}dd=\frac{49}{640}+\frac{7}{80}=\frac{21}{128}$$
IV đúng. Ở F₄, kiểu hình trội về cả 3 tính trạng được tạo bởi sự tự thụ của $0,4\frac{AB}{Ab}Dd$
$$0,4\frac{AB}{Ab}Dd\to F_4:\frac{Ab}{Ab}D-=0,4\times \left(\frac{1-1/2^4}{2}\right)\times \left(1-\frac{1-1/2^4}{2}\right)=\frac{51}{512}$$
Chọn D.

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể tự thụ phấn, P có 2Aa = 0,9 nên AA + aa = 0,1. Tự thụ phấn không làm đổi tần số alen (chỉ đổi cấu trúc kiểu gen): dị hợp tử giảm đôi mỗi thế hệ, H_n = 0,9/2^n; hai loại đồng hợp tăng thêm mỗi thế hệ một lượng bằng nhau H_n/4. Xét từng dự đoán: (1) Sai. Tỉ lệ hoa trắng (aa) ở F5 là aa_0 + H_0(1 − 2^{-5})/2 = aa_0 + 0,45·31/32 ≈ aa_0 + 43,59%, tức tỉ lệ trắng tăng 43,59% (đơn vị phần trăm) chứ không phải 38,75%. (2) Đúng. Tự thụ phấn là giao phối không ngẫu nhiên nhưng không làm thay đổi tần số alen A và a qua các thế hệ. (3) Đúng. Hoa đỏ ở P chiếm 1 − aa_0 ≥ 90%, còn ở F5 chỉ còn 1 − (aa_0 + 0,4359) ≈ 51,4% (với aa_0 = 0,05), và tỉ lệ đỏ giảm dần qua các thế hệ nên luôn nhỏ hơn ở P. (4) Đúng. Vì AA và aa cùng tăng thêm H_0(1 − 2^{-n})/2 mỗi n thế hệ nên hiệu AA − aa = AA_0 − aa_0 không đổi qua các thế hệ. Vậy có 3 dự đoán đúng (2), (3), (4) → chọn A, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể tự thụ phấn: dị hợp tử Hh tự thụ cho tỉ lệ 1 HH : 2 Hh : 1 hh, nên tần số kiểu gene dị hợp giảm một nửa qua mỗi thế hệ (Hh → 50% Hh → 25% Hh → ...), do đó các cấu trúc có chứa Hh (A: 50% HH : 50% Hh; B: 25% Hh : 75% hh; C: 100% Hh) đều thay đổi qua các thế hệ. Chỉ khi quần thể đồng hợp thuần chủng thì tần số kiểu gene mới không đổi: 100% HH tự thụ cho 100% HH, và 100% hh tự thụ cho 100% hh. Trong các phương án, chỉ có D (100% hh) thỏa mãn. Khớp với đáp án nguồn (Câu 14 = D).

(AI giải đề cho tôi)
Tự thụ phấn làm tần số kiểu gen dị hợp giảm một nửa sau mỗi thế hệ: sau n thế hệ, tỉ lệ Aa = (1/2)^n. Sau 3 thế hệ: (1/2)^3 = 1/8 = 12,5%. Vậy chọn D, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Sau n lần tự thụ phấn, tỉ lệ dị hợp tử giảm theo công thức H_n = H_0 · (1/2)^n. Với n = 3 và H_3 = 8%: H_0 = 8% × 2^3 = 64%. Ở thế hệ xuất phát, tỉ lệ đồng hợp tử trội (AA) là 20%, nên đồng hợp tử lặn (aa) = 100% − 64% − 20% = 16%. Hoa đỏ là tính trạng trội hoàn toàn nên kiểu hình hoa đỏ gồm AA + Aa = 20% + 64% = 84%; hoa trắng (aa) = 16%. Vậy trước khi tự thụ phấn, quần thể ban đầu có 84% cây hoa đỏ : 16% cây hoa trắng, tương ứng phương án B.

Hướng dẫn giải:
Cấu trúc di truyền quần thể ban đầu có dạng: x(AA) : 0,8(Aa) : y(aa).
1, đúng: Ti lệ cây hoa trắng ở $F_5$ tăng lên so với P là: $\frac{\left(1-\frac{1}{2^5}\right).0,8}{2}=38,75\%$.
2, đúng: Tự thụ phấn chỉ làm giảm kiểu gen dị hợp (Aa) và tăng kiểu gen đồng hợp (AA và aa) chứ không làm thay đổi tần số alen.
3, đúng: Vì thế hệ $F_5$ kiểu hình hoa trắng (aa) tăng → hoa đỏ phải giảm → Hoa đỏ $F_5$ luôn nhỏ hơn hoa đỏ ở P.
4, đúng: Kiểu gen AA và aa qua các thế hệ tăng như nhau.
→ Kí hiệu giữa chúng luôn bằng 0 và bằng hiệu của thế hệ P.

(AI giải đề cho tôi) Tự thụ phân: AA và aa cho kiểu gen không đổi; 0,50Aa tự thụ cho 0,125AA : 0,25Aa : 0,125aa. Vậy thế hệ sau: AA = 0,25 + 0,125 = 0,375; Aa = 0,25; aa = 0,25 + 0,125 = 0,375 → 0,375AA : 0,250Aa : 0,375aa.

Chọn D. Xét cặp NST số mang cặp gen Aa và Bb: sau 1 thế hệ tự thụ $1\frac{AB}{AB}:2\frac{AB}{aB}:1\frac{aB}{aB}$. Như vậy sau n thế hệ tự thụ phân thành phần kiểu gen trong quần thể là: $\frac{(1-1/2^n)}{2}\frac{AB}{AB}:\frac{1}{2^n}\frac{AB}{aB}:+\frac{(1-1/2^n)}{2}\frac{aB}{aB}$. Xét cặp NST số mang cặp gen Dd và Ee: sau 1 thế hệ tự thụ $$\left(1\frac{De}{De}:2\frac{De}{de}:1\frac{de}{de}\right)$$ Như vậy sau n thế hệ tự thụ phân thành phần kiểu gen trong quần thể là: $$\frac{(1-1/2^n)}{2}\frac{De}{De}:\frac{1}{2^n}\frac{De}{de}:+\frac{(1-1/2^n)}{2}\frac{de}{de}$$ Kiểu gen $\frac{AB}{aB}\frac{De}{De}$ khi tự thụ phân cho các kiểu gen $$\left(\frac{AB}{AB};\frac{AB}{aB};\frac{aB}{aB}\right)\frac{De}{De}$$ Kiểu gen $\frac{AB}{aB}\frac{De}{de}$ khi tự thụ phân cho các kiểu gen $$\left(\frac{AB}{AB};\frac{AB}{aB};\frac{aB}{aB}\right)\left(\frac{De}{De};\frac{De}{de};\frac{de}{de}\right)$$ (1) đúng, số kiểu gen tối đa là 9. (2) sai, cá thể dị hợp 2 cặp gen có kiểu gen là $\frac{AB}{aB}\frac{De}{de}=0,8\times \frac{1}{2^2}\times \frac{1}{2^2}=0,05$. (3) sai, Ở F₃, cây đồng hợp tử lặn về 2 cặp gen là (tổng từ 2 lớp kiểu gen ban đầu): $$\frac{aB}{aB}\frac{De}{De}+\frac{AB}{AB}\frac{de}{de}+\frac{aB}{aB}\frac{De}{De}=0,2\times \frac{1-1/2^3}{2}\times 1+0,8\times \left(\frac{1-1/2^3}{2}\times \frac{1-1/2^3}{2}+\frac{1-1/2^3}{2}\times \frac{1-1/2^3}{2}\right)=\frac{63}{160}$$ (trong đó $\frac{aB}{aB}\frac{De}{De}$ đầu tiên thuộc lớp 0,2 và hai kiểu gen sau thuộc lớp 0,8 — sự lặp lại ký hiệu là do cộng đóng góp của từng lớp kiểu gen ban đầu, đúng như bản gốc in). (4) đúng, trội về 3 tính trạng có: $$\left(\frac{AB}{AB};\frac{AB}{aB}\right)\frac{De}{De}+\left(\frac{AB}{AB};\frac{AB}{aB}\right)\left(\frac{De}{De};\frac{De}{de}\right)=0,2\times \left(1-\frac{(1-1/2^4)}{2}\frac{aB}{aB}\right)\times 1\frac{De}{De}+0,8\times \left(1-\frac{(1-1/2^4)}{2}\frac{aB}{aB}\right)\left(1-\frac{(1-1/2^4)}{2}\frac{de}{de}\right)=\frac{85}{256}$$ Tỷ lệ cây trội 3 tính trạng và đồng hợp tử là (tổng từ 2 lớp kiểu gen ban đầu): $$\frac{AB}{AB}\frac{De}{De}+\frac{AB}{AB}\frac{De}{De}=0,2\times \frac{(1-1/2^4)}{2}\frac{AB}{AB}\times 1\frac{De}{De}+0,8\times \frac{(1-1/2^4)}{2}\frac{AB}{AB}\times \frac{(1-1/2^4)}{2}\frac{De}{De}=\frac{69}{256}$$ (hai số hạng giống nhau ký hiệu tương ứng với đóng góp của lớp 0,2 và lớp 0,8, đúng như bản gốc in). Vậy tỷ lệ cần tính là : 69/85

Chọn C. Quần thể ban đầu có 100%Aa. Khi tự thụ phấn bắt buộc, tỉ lệ dị hợp sau $n$ thế hệ là $(1/2{)}^n$, còn tỉ lệ mỗi loại đồng hợp là $\frac{1-(1/2{)}^n}{2}$. Ở đề này là thế hệ $F_3$, nên tỉ lệ kiểu gene $AA$ là $\frac{1-(1/2{)}^3}{2}=\frac{1-1/8}{2}=\frac{7}{16}$. Vậy chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể tự thụ phấn, tính tần số kiểu gen từng locus qua các thế hệ.

P: 0,3 AABb : 0,4 AaBb : 0,2 Aabb : 0,1 aabb.

F1 (tự thụ):
- Locus A: AA = 0,3 + 0,4·(1/4) + 0,2·(1/4) = 0,45; Aa = 0,4·(1/2) + 0,2·(1/2) = 0,3; aa = 0,25.
- Locus B: BB = 0,175; Bb = 0,45; bb = 0,375.

Vì tự thụ, tỉ lệ dị hợp giảm một nửa mỗi thế hệ: ở Fn, Aa = 0,3/2^(n−1), Bb = 0,45/2^(n−1).

I. F2 thân cao, hoa đỏ (A_B_) gồm các kiểu gen: AABB, AABb, AaBB, AaBb → đúng 4 loại kiểu gen. ĐÚNG.

II. Quần thể tự thụ phấn thì tỉ lệ kiểu gen đồng hợp tăng dần, dị hợp giảm dần qua các thế hệ. SAI.

III. F3: Aa = 0,075; AA = 0,5625; aa = 0,3625; Bb = 0,1125; BB = 0,34375; bb = 0,54375. Tỉ lệ dị hợp về đúng 1 cặp gen = 0,075·(0,34375+0,54375) + (0,5625+0,3625)·0,1125 = 0,0665625 + 0,1040625 = 0,170625 ≠ 3/64 = 0,046875. SAI.

IV. F2: Aa = 0,15 = 3/20; AA = 21/40; Bb = 9/40; BB = 23/80. Thân cao hoa đỏ: (27/40)(41/80) = 1107/3200. Dị hợp đúng 1 cặp trong nhóm này: (3/20)(23/80) + (21/40)(9/40) = 258/1600. Tỉ lệ = (258/1600)/(1107/3200) = 172/369 ≈ 0,466 ≠ 24/55 ≈ 0,436. SAI.

Vậy chỉ có 1 phát biểu đúng (phát biểu I) → đáp án B, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Phép lai tự thụ là phép lai giữa hai cá thể cùng kiểu gen, cùng giới tính khác nhau của một loài (tự giao phối). Trong các đáp án, chỉ có Aa x Aa là hai cá thể cùng kiểu gen dị hợp lai với nhau, tức là tự thụ. Các phép lai còn lại (AAaa x AAa, AA x Aa, Aa x aa) là lai giữa các cá thể khác kiểu gen, thuộc phép lai khác (lai phân tích hoặc lai giữa các thể khác nhau). Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 20: A).

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể P tự thụ: 0,4 Aabb : 0,5 AaBb : 0,1 aaBb.

Xét từng nhóm tự thụ:
- Aabb (0,4) cho: 1/4 AAbb; 1/2 Aabb; 1/4 aabb.
- AaBb (0,5) cho 9 kiểu gen với tỉ lệ 1:2:1:2:4:2:1:2:1 (AABB, AABb, AAbb, AaBB, AaBb, Aabb, aaBB, aaBb, aabb).
- aaBb (0,1) cho: 1/4 aaBB; 1/2 aaBb; 1/4 aabb.

Phát biểu 1: Các loại kiểu gen xuất hiện ở F1: AAbb, Aabb, aabb, AABB, AABb, AaBB, AaBb, aaBB, aaBb → gộp lại chỉ có 9 loại kiểu gen (aabb trùng nhau), không phải 10 → sai.

Phát biểu 2: Dị hợp 2 cặp gen chỉ từ cây AaBb: 0,5 × 4/16 = 0,125 = 12,5% ≠ 25% → sai.

Phát biểu 3: Dị hợp 1 cặp gen:
- Từ Aabb: 0,4 × 1/2 (Aabb) = 0,2
- Từ AaBb: (AABb + AaBB + Aabb + aaBb) = 8/16 = 0,5 → 0,5 × 0,5 = 0,25
- Từ aaBb: 0,1 × 1/2 (aaBb) = 0,05
Tổng = 0,2 + 0,25 + 0,05 = 0,5 = 50% → đúng.

Phát biểu 4: Tỉ lệ đồng hợp lặn (aabb) ở F1 = 0,4 × 1/4 + 0,5 × 1/16 + 0,1 × 1/4 = 0,1 + 0,03125 + 0,025 = 0,15625 = 15,625% ≠ 37,5% → sai. (Tỉ lệ đồng hợp cả 2 cặp gen cũng chỉ là 0,1 + 0,125 + 0,025 + 0,025 = 27,5%.)

Vậy chỉ có 1 phát biểu đúng (phát biểu 3) → đáp án C, khớp với đáp án nguồn.

Quần thể tự thụ phấn có cấu trúc di truyền: xAA : yAa : zaa sau n thế hệ tự thụ phấn có cấu trúc di truyền $$x+\frac{y(1-1/2^n)}{2}AA:\frac{y}{2^n}Aa:z+\frac{y(1-1/2^n)}{2}aa$$ Cách giải: Sau hai thế hệ tự thụ phấn cấu trúc di truyền của quần thể là $$0,2+\frac{0,6(1-1/2^2)}{2}AA:\frac{0,6}{2^2}Aa:0,2+\frac{0,6(1-1/2^2)}{2}aa\to 0,425AA+0,15Aa+0,425aa=1$$

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể tự phối qua nhiều thế hệ: tỉ lệ dị hợp giảm dần (mỗi thế hệ còn 1/2), các đồng hợp tăng dần, quần thể phân hóa thành các dòng thuần với kiểu gen khác nhau; tần số alen không đổi nhưng đó không phải đặc điểm cấu trúc di truyền được nhấn mạnh ở đây. Đáp án B, khớp bảng đáp án (Câu 99 = B).