Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Xà phòng và chất giặt rửa (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng là muối natri (hoặc kali) của axit béo mạch dài (thường từ C12 trở lên). CH3[CH2]12COONa (muối natri của axit miristic/tetradecanoic) là muối của axit béo mạch dài nên được dùng làm xà phòng. CH3COONa là muối của axit axetic (axit béo mạch ngắn), không phải xà phòng; CH3[CH2]12COOCH3 là este (chất béo/este của axit béo), không phải muối; CH3[CH2]5O[CH2]5CH3 là ete, không liên quan. Đáp án A khớp với đáp án nguồn.

Xà phòng chủ yếu là hỗn hợp muối sodium hoặc potassium của acid béo.

(AI giải đề cho tôi)
Chất giặt rửa tổng hợp (như alkyl benzen sulfonate) được sản xuất chủ yếu từ các sản phẩm của dầu mỏ, khác với xà phòng tự nhiên làm từ mỡ động vật hoặc dầu thực vật. Quả bồ kết, bồ hòn chỉ chứa chất giặt rửa tự nhiên (saponin). Do đó đáp án đúng là B, phù hợp với đáp án được đánh dấu trong tài liệu nguồn (trang 11).

(AI giải đề cho tôi)
Thành phần chính của chất giặt rửa tổng hợp là alkylbenzen sulfonat, ví dụ $\mathrm{C}{\mathrm{H}}_3(\mathrm{C}{\mathrm{H}}_2{)}_{11}{\mathrm{C}}_6{\mathrm{H}}_4\mathrm{S}{\mathrm{O}}_3\mathrm{Na}$ (muối natri của alkylbenzen sulfonic acid). A là muối natri của acid stearic (thành phần xà phòng), C là glycerol, D là muối natri của acid pentanoic (không phải chất giặt rửa tổng hợp). Đáp án khớp với đáp án nguồn: B.

(AI giải đề cho tôi)
Định nghĩa hóa học: chất giặt rửa tổng hợp là các chất được tổng hợp hóa học, có tác dụng giặt rửa như xà phòng nhưng không phải là muối sodium hoặc potassium của các acid béo. Xà phòng (C) chính là muối Na/K của acid béo nên không phù hợp; ester (B) và chất béo (D) không có tính chất mô tả. Đáp án đúng là A, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Chất giặt rửa tự nhiên (như xà phòng từ dầu mỡ, saponin, các chất chiết xuất thực vật) lành tính với da và dễ phân hủy sinh học, ít gây ô nhiễm môi trường. A sai vì tan tốt vẫn có thể tạo bọt; B sai vì xà phòng vẫn dùng được trong nước cứng (dù giảm hiệu quả do tạo kết tủa) và nhiều chất giặt tự nhiên không bị; C sai vì chiết xuất tự nhiên thường khó sản xuất quy mô công nghiệp và giá thành cao hơn chất tổng hợp.

(AI giải đề cho tôi)
Sodium stearate là muối natri của acid stearic (C17H35COOH), công thức C17H35COONa. Các phương án chứa K (A, C) là muối kali, còn C2H5COONa (D) là sodium propionate. Vậy đáp án là B.

(AI giải đề cho tôi)
Phân tử xà phòng (muối natri của axit béo) gồm hai phần: đuôi hydrocarbon kị nước và nhóm -COONa (được khoanh tròn) phân cực, tan được trong nước nên là nhóm ưa nước. Vậy đáp án B, khớp với đáp án nguồn.

Đáp án A (được đánh dấu highlight trong bản gốc).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 4: Xét trạng thái tồn tại ở điều kiện thường của từng chất:
- Triolein (A): chất lỏng vì chứa các gốc acid oleic không no (C17H33), nhiệt độ nóng chảy thấp.
- Sodium stearate (B): muối natri của acid stearic (C17H35COONa), là xà phòng, tồn tại ở trạng thái rắn ở điều kiện thường.
- Linoleic acid (C): acid béo không no (C17H31COOH), chất lỏng.
- Vinyl acetate (D): CH2=CH-OCOCH3, monomer chất lỏng.
Vậy chất tồn tại ở trạng thái rắn là sodium stearate, khớp với đáp án nguồn B.

(AI giải đề cho tôi)
Thành phần chính của chất giặt rửa tổng hợp là alkylbenzen sulfonate như $C{H}_3[C{H}_2{]}_{11}{C}_6{H}_{4}S{O}_{3}Na$ (LAS). Các phương án A, D là xà phòng (muối kali/natri của axit béo), C là xà phòng canxi không tan. Đáp án khớp với đáp án nguồn: B.

Đáp án: 304. Nguồn ghi 'Đáp án: 3,04' (lỗi đánh máy) nhưng đồng thời ghi rõ 'PTK Sodium Oleate: 304'. Kiểm tra: $M_{C_{17}{H}_{33}COONa}=18\cdot 12+33\cdot 1+2\cdot 16+23=216+33+32+23=304$.

Đáp án: C.

(AI giải đề cho tôi)
Chất giặt rửa tổng hợp là các chất được tổng hợp hóa học, có tác dụng giặt rửa như xà phòng nhưng không phải là muối sodium hoặc potassium của các acid béo. Xà phòng (B) chính là muối Na/K của acid béo nên không phù hợp; chất béo (C) và ester (D) không phải chất giặt rửa tổng hợp. Đáp án đúng là A, trùng với đáp án nguồn ở trang 11.

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng (muối natri của acid béo) được điều chế trong thực tế bằng cách đun nóng acid béo hoặc chất béo (triglyceride) với dung dịch kiềm (NaOH hoặc KOH). Phản ứng với chất béo là phản ứng xà phòng hóa: chất béo + NaOH → muối acid béo (xà phòng) + glycerol; phản ứng với acid béo: RCOOH + NaOH → RCOONa + H2O. Do đó đáp án A đúng. B và D chỉ nêu một trong hai nguyên liệu (thiếu trường hợp còn lại), C không tạo xà phòng.

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng là muối sodium hoặc potassium của các acid béo (acid carboxylic mạch dài, thường từ 12–18 carbon như acid stearic C17H35COOH, acid palmitic C15H31COOH). Trong các phương án: A là sodium acrylate (acid không béo, mạch ngắn có nối đôi); B là sodium pentanoate (mạch quá ngắn, 5C); D là sodium acetate (acid acetic không phải acid béo). Chỉ có CH3[CH2]16COONa (sodium stearate, C17H35COONa) là muối của acid béo mạch dài, là thành phần chính của xà phòng. Kết quả trùng với đáp án nguồn: C.

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng là muối natri (hoặc kali) của các axit béo mạch cacbon dài (thường C12–C18).
- A: CH${}_3$[CH${}_2$]SO[CH${}_2$]${}_5$CH${}_3$ không phải muối của axit béo, không phải xà phòng.
- B: CH${}_3$[CH${}_2$]${}_{12}$COOCH${}_3$ là metyl este của axit miristic, không phải muối, không phải xà phòng.
- C: CH${}_3$[CH${}_2$]${}_{14}$COONa là natri palmitate, muối natri của axit palmitic (axit béo C16), đây chính là xà phòng.
- D: CH${}_3$COONa là natri acetate, muối của axit mạch ngắn, không phải axit béo, không dùng làm xà phòng.
Vậy đáp án là C, khớp với đáp án nguồn (đáp án C được tô sáng ở trang 10).

(AI giải đề cho tôi)
Chất giặt rửa tổng hợp là ankylbenzen sulfonat, ví dụ $C{H}_3[C{H}_2{]}_{11}–C_6{H}_4–S{O}_{3}Na$ (dạng muối natri của acid sulfonic, có nhóm ưa nước $-S{O}_{3}Na$ và chuỗi kị nước dài). Các đáp án A và D là muối natri của acid béo (xà phòng, không phải chất giặt tổng hợp), B là phenolat natri không có tác dụng giặt rửa. Đáp án đúng: C, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng được điều chế bằng phản ứng xà phòng hóa: chất béo (trieste của glycerol và acid béo) thủy phân trong dung dịch base (NaOH hoặc KOH) đun nóng, tạo glycerol và muối của acid béo (xà phòng). Ví dụ: (C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH → C3H5(OH)3 + 3C17H35COONa. Ammonia, muối hay acid không tạo xà phòng theo cách này. Đáp án đúng là D, trùng với đáp án nguồn.

Nước bồ kết có chứa saponin, là chất giặt rửa tự nhiên.