Chào mừng bạn • Luyện thi trắc nghiệm trực tuyến
Hóa học • Lớp 12Ester – Lipid56 câu hỏi có lời giải
Tất cả chuyên đề →

Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Xà phòng và chất giặt rửa (Hóa học Lớp 12)

Tuyển tập 56 câu hỏi thuộc chuyên đề Xà phòng và chất giặt rửa (Ester – Lipid – Hóa học Lớp 12) trích từ ngân hàng đề thi chính thức và đề thi thử các trường THPT trên toàn quốc. Chọn trực tiếp đáp án A, B, C, D bên dưới để kiểm tra kết quả và xem hướng dẫn giải chi tiết từng bước.

Dấu hiệu & kiến thức trọng tâm:xà phòng hóamicellenước cứngchất giặt tổng hợp
Chất nào sau đây được sử dụng làm chất giặt rửa tổng hợp
Đáp án đúng: C
(AI giải đề cho tôi)
Chất giặt rửa tổng hợp là các chất hoạt động bề mặt tổng hợp, thường là muối natri của ankyl sunfat như (natri dodecyl sunfat). A là xà phòng (muối natri của axit béo ), không phải chất giặt tổng hợp; B là este (metyl palmitat); D là muối của axit yếu, không có tính giặt rửa. Vậy đáp án là C, trùng với đáp án nguồn.
Chất giặt rửa tổng hợp và xà phòng có điểm chung là
Đáp án đúng: A
(AI giải đề cho tôi)
Cả xà phòng (muối natri của acid béo) và chất giặt rửa tổng hợp đều là các chất hoạt động bề mặt, gồm phần đầu ưa nước (–COO⁻Na⁺ hoặc nhóm –SO₃⁻Na⁺...) và đuôi kị nước (chuỗi hydrocarbon dài) → A đúng. B sai vì chất giặt tổng hợp khó phân hủy sinh học hơn xà phòng; C sai vì xà phòng mất tác dụng trong nước cứng do tạo kết tủa với Ca²⁺, Mg²⁺; D sai vì chất giặt tổng hợp được sản xuất từ nguyên liệu dầu mỏ, không phải bằng phản ứng xà phòng hóa chất béo. Khớp với đáp án nguồn: A.
Phát biểu nào sai?
Đáp án đúng: A
(AI giải đề cho tôi)
Bồ kết là chất giặt rửa thiên nhiên (chứa saponin), không phải chất giặt rửa tổng hợp, nên phát biểu A sai. B đúng vì hai chất đó là ankylbenzen sulfonat và ankyl sulfat – chất giặt rửa tổng hợp. C đúng vì xà phòng tạo kết tủa (RCOO)2Ca, (RCOO)2Mg với Ca2+, Mg2+ trong nước cứng nên mất tác dụng. D đúng vì xà phòng dễ bị vi sinh vật phân hủy, thân thiện môi trường.
Cho hai chất sau:

Hình từ đề gốc

Phát biểu nào sau đây sai?
Đáp án đúng: A
(AI giải đề cho tôi)
Chất X có đuôi kị nước dài và đầu ưa nước -OSO3Na (alkyl sulfate), là thành phần chính của chất giặt rửa tổng hợp; chất Y có đầu ưa nước -COONa là muối natri của acid béo, tức xà phòng. Xét phát biểu A: gốc hydrocarbon no phải có công thức C_nH_{2n+1}-, nên gốc của X phải là C12H25- (không phải C12H21-, vốn là gốc không no) và gốc của Y là C15H31- (dây carbon của Y dài hơn X). Do đó phát biểu A sai. B đúng vì X (alkyl sulfate) không tạo kết tủa với ion Ca2+, Mg2+ nên giặt rửa được cả trong nước cứng. C đúng vì đầu ưa nước của X, Y lần lượt là -OSO3Na và -COONa. D đúng vì X là thành phần chính của chất giặt rửa tổng hợp, Y là thành phần chính của xà phòng.
Xà phòng, chất giặt rửa được dùng để loại bỏ các vết bẩn bám trên quần áo, bề mặt các vật dụng. Cho công thức của muối (X) sau:

[Hình cần kiểm tra lại: p5_f1]

Cho các phát biểu sau:
(1) Muối X có trong thành phần chính của xà phòng và có tên là sodium palmitate.
(2) Khối lượng của 1 phân tử X là 306.
(3) Phân tử X gồm phần phân cực (đuôi dài kị nước là gốc hydrocarbon) và phần không phân cực (đầu ưa nước là nhóm carboxylate).
(4) Trong quá trình sản xuất xà phòng, có thể thêm vào muối X một số chất phụ gia như chất độn, chất tạo màu, chất tạo hương, chất dưỡng da, chất diệt khuẩn,...

Liệt kê phát biểu đúng theo thứ tự tăng dần. (123; 134...)
Đáp án đúng: 24
Đáp án: 24
Để tiến hành thí nghiệm xà phòng hóa chất béo, người ta thực hiện các bước sau (không theo thứ tự):

(1) Thêm 10 mL dung dịch NaCl bão hòa, khuấy đều.

(2) Cho khoảng 2 mL dầu ăn vào bát sứ.

(3) Thêm khoảng 4 – 5 mL dung dịch NaOH 40\%.

(4) Đun nóng hỗn hợp, khuấy đều bằng đũa thủy tinh, thỉnh thoảng cho vài giọt nước cất. Sau khoảng 10 phút thì dừng đun.

Hãy sắp xếp các bước trên theo đúng trình tự thực hiện thí nghiệm. (ví dụ 1234, 4321,...)
Đáp án đúng: 2341
Đáp án: 2341
Xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp có cấu tạo gồm hai phần: Phần phân cực (“đầu” ưa nước) và phần không phân cực (“đuôi” kị nước).
Hình từ đề gốc
Phát biểu nào sau đây không đúng?
Đáp án đúng: D
(AI giải đề cho tôi)
Phân tử xà phòng (a) có đuôi kị nước là gốc hydrocarbon dài và đầu ưa nước là -COO⁻Na⁺; đuôi kị nước (không phân cực) mới có khả năng xâm nhập vào vết bẩn dầu mỡ, còn đầu ưa nước (-COO⁻) hướng ra ngoài tiếp xúc với nước. Do đó phát biểu D (cho rằng xà phòng xâm nhập vào dầu mỡ nhờ gốc ưa nước -COO-) là sai. Các phát biểu A, B, C đều đúng: xà phòng có công thức CH₃[CH₂]₁₆COONa, chất giặt tổng hợp có đầu ưa nước -SO₃Na và đuôi kị nước là gốc hydrocarbon (kèm vòng benzene).
Hỗn hợp các muối sodium của acid béo sinh ra ở trạng thái keo. Để tách muối này ra khỏi hỗn hợp, người ta thêm chất gì vào hỗn hợp?
Đáp án đúng: C
(AI giải đề cho tôi)
Muối sodium của acid béo (xà phòng) ở trạng thái keo do các hạt keo mang điện tích âm và có lớp vỏ hydrate. Thêm muối ăn (NaCl) vào hệ keo sẽ làm mất điện tích của các hạt keo (hiện tượng kết tủa muối - salting out), khiến muối acid béo bị tách ra khỏi hỗn hợp. Đây chính là quá trình 'kết tủa xà phòng' trong công nghiệp xà phòng hóa: thêm NaCl đậm đặc để muối sodium của acid béo nổi lên trên. Nước, acid hay tinh bột không có tác dụng phá keo để tách muối này. Vậy đáp án là C, trùng với đáp án nguồn.
Hợp chất hữu cơ X có công thức cấu tạo như sau:
Hình từ đề gốc
Phát biểu nào sau đây không đúng?
Đáp án đúng: D
(AI giải đề cho tôi)
X có cấu tạo gồm mạch alkyl dài (C12H25–) gắn với vòng benzene mang nhóm –OSO3Na, tức là muối sodium alkylbenzenesulfonate (A đúng). Đếm nguyên tử: mạch alkyl C12H25 + vòng benzene C6H4 + nhóm SO3Na → công thức phân tử C18H29SO3Na (B đúng). X là chất hoạt động bề mặt: nhóm –OSO3Na (mũ ưa nước) ở đầu, mạch hydrocarbon dài (đuôi kị nước) ở cuối (C đúng). X được dùng làm chất giặt rửa (thành phần bột giặt/sữa rửa), không phải để sản xuất xà phòng (xà phòng là muối sodium của acid béo từ thủy phân chất béo). Vậy phát biểu không đúng là D, trùng với đáp án nguồn.
Enzyme là một thành phần thiết yếu của các chất giặt rửa cao cấp và việc sử dụng chúng mang lại cho người tiêu dùng những lợi ích rõ rệt. Những lợi ích này bao gồm khả năng làm việc ở nhiệt độ thấp, tiết kiệm nước, đồng thời loại bỏ nhu cầu sử dụng các hoá chất khác nghiệt, gây tác động tiêu cực đến môi trường. Ngoài ra, enzyme có thể phân hủy sinh học nên không để lại dư lượng độc hại. Protease là loại enzyme không thể thiếu trong tất cả các loại hoá chất giặt rửa, nhất là trong bột giặt, do protease thích hợp để dễ loại bỏ các vết bẩn do thức ăn, máu và các dịch do cơ thể con người tiết ra. Để khảo sát độ hoạt động của protease theo nhiệt độ, người ta tiến hành thí nghiệm nghiên cứu tốc độ phân hủy chất bẩn bởi protease. Kết quả cho bởi biểu đồ bên.
[Hình cần kiểm tra lại: p6_f1]
a)
Chất giặt rửa chứa enzyme protease phân hủy chất bẩn tốt hơn nhưng gây ô nhiễm môi trường, để lại dư lượng chất độc hại.
b)
Chất giặt rửa chứa enzyme protease hoạt động tối ưu ở nhiệt độ 40°C.
c)
Khi tăng nhiệt độ, tốc độ phân hủy của các vết bẩn trên trong quần, áo sẽ nhanh hơn vì hoạt động của enzyme protease tăng dần.
d)
Do có tính chọn lọc cao, phải sử dụng ở một nhiệt độ nghiêm ngặt nên người ta đang dần thay thế chất giặt rửa chứa enzyme bằng chất giặt có chứa các chất tẩy rửa mạnh.
Đáp án đúng: a:S,b:Đ,c:S,d:S
a) Sai
b) Đúng
c) Sai
d) Sai
a) Sai
b) Đúng
c) Sai
d) Sai
Đặc điểm nào sau đây không phải là điểm chung của muối dùng làm xà phòng?
Đáp án đúng: C
(AI giải đề cho tôi)
Muối dùng làm xà phòng (như sodium stearate ) có các đặc điểm chung: phân tử gồm đầu ưa nước (nhóm -COONa) và đuôi kị nước (mạch hydrocarbon dài), dung dịch của chúng hòa tan được dầu mỡ nhờ khả năng tạo micelle, và bị kết tủa trong nước cứng do tạo muối canxi/magie không tan (ví dụ ). Điểm KHÔNG chung là 'có mạch carbon phân nhánh' vì các muối xà phòng thường có mạch carbon thẳng, không phân nhánh. Vậy đáp án là C, trùng với đáp án nguồn.
Cho các chất giặt rửa ở cột (I) và các ưu điểm và nhược điểm ở cột (II) sau

Cột (I)Cột (II)
(1)Xà phòng.(a)Ưu điểm: lành tính với da, dễ phân hủy bởi vi sinh vật nên không gây ô nhiễm môi trường.
Nhược điểm: Giá thành cao, khó sản xuất ở quy mô công nghiệp.
(2)Chất giặt rửa tổng hợp(b)Ưu điểm: Dùng được với nước cứng. Giá thành thấp.
Nhược điểm: có gốc hydrocarbon phân nhánh hoặc chứa vòng benzene sẽ gây ô nhiễm môi trường do chúng rất khó bị vi sinh vật phân hủy.
(3)Chất giặt rửa tự nhiên(c)Ưu điểm: có thể bị phân hủy bởi vi sinh vật nên ít gây ô nhiễm môi trường.
Nhược điểm: khi dùng với nước cứng tạo ra kết tủa bám trên bề mặt vải, ảnh hưởng đến chất lượng vải, đồng thời làm giảm tác dụng giặt rửa.


Hãy ghép các ý của cột (II) tương ứng với các ý cột (I) theo thứ tự a), b), c) thành một dãy ba chữ số (ví dụ: 132, 213,...).
Đáp án đúng: 321
Đáp án: 321
Chất hữu cơ X có công thức cấu tạo như sau:
Hình từ đề gốc
X có trong thành phần chính của
Đáp án đúng: B
(AI giải đề cho tôi)
Chất X có cấu tạo mạch alkyl dài (C12) gắn nhóm (alkyl sulfate muối natri). Đây là cấu trúc điển hình của chất hoạt động bề mặt trong chất giặt rửa tổng hợp (ví dụ sodium dodecyl sulfate). Xà phòng là muối natri/kali của axit cacboxylic (nhóm ), chất béo là triester của glycerol, nên A, C, D sai. Đáp án: B, khớp với đáp án nguồn.
Sodium lauryl sulfate là một trong những chất giặt rửa tổng hợp phổ biến có công thức như sau:

Hình từ đề gốc

Đặc điểm của nhóm được khoanh tròn trong công thức trên là gì?
Đáp án đúng: D
(AI giải đề cho tôi)
Nhóm được khoanh tròn là nhóm –OSO3−Na+ (nhóm sulfate, đầu ion của sodium lauryl sulfate). Đây là nhóm phân cực, ion, nên hút nước và hòa tan trong nước, tức có tính ưa nước (hydrophilic). Nhờ đó phân tử chất giặt rửa có cấu trúc lưỡng tính: đuôi hydrocarbon kị nước và đầu sulfate ưa nước. Vậy đặc điểm của nhóm khoanh tròn là ưa nước → đáp án D. Loại A (kị nước) và C (không phân cực) vì nhóm này phân cực mạnh; loại B vì muối sulfate của natri tan tốt, không tạo kết tủa với nước cứng như xà phòng (muối canxi/magnesium sulfate đều tan).
Xà phòng, chất giặt rửa được dùng để loại bỏ các vết bẩn bám trên quần áo, bề mặt các vật dụng. Cho công thức của muối (X) sau:

[Hình cần kiểm tra lại: p4_f1]

Cho các phát biểu sau:
(1) Muối X có trong thành phần chính của xà phòng và có tên là sodium palmitate.
(2) Khối lượng của 1 phân tử X là 306.
(3) Phân tử X gồm phần phân cực (đuôi dài kị nước là gốc hydrocarbon) và phần không phân cực (đầu ưa nước là nhóm carboxylate).
(4) Trong quá trình sản xuất xà phòng, có thể thêm vào muối X một số chất phụ gia như chất độn, chất tạo màu, chất tạo hương, chất dưỡng da, chất diệt khuẩn,…
Liệt kê phát biểu đúng theo thứ tự tăng dần. (123; 134…)
Đáp án đúng: 24
(1). Sai vì muối trên có trong thành phần chính của xà phòng và có công thức là (sodium stearate)
(3). Sai vì phần không phân cực (đuôi dài kị nước) và phần phân cực (đầu ưa nước).
Cho các chất sau: (1) CH[CH]CH=CH[CH]COONa, (2) CH[CH]SONa, (3) CH[CH]COOK, (4) CH[CH]COOK và (5) CHCOONa. Trong các chất nêu trên, những chất có thể là thành phần chính của xà phòng?
Đáp án đúng: C
(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng là muối Na/K của các acid béo (mạch C12–C18, no hoặc không no). (1) CH3[CH2]7CH=CH[CH2]7COONa là muối natri của acid oleic (C17H33COONa) – thành phần xà phòng. (2) CH3[CH2]15SO3Na là muối alkyl sulfonate – chất hoạt động bề mặt tổng hợp (detergent), không phải xà phòng. (3) CH3[CH2]14COOK (C16H31COOK, muối kali của acid palmitic) – thành phần xà phòng. (4) CH3[CH2]10COOK (C11H23COOK, muối kali của acid lauric) – thành phần xà phòng. (5) CH3COONa là sodium acetate, acid yếu mạch ngắn, không phải acid béo – không phải xà phòng. Vậy các chất (1), (3), (4) là thành phần chính của xà phòng, khớp đáp án nguồn C.
Cho các chất sau: CHCOONa; CHCOOK; CH[CH]OSONa; CH[CH]CHSONa; CHCOOK; CHCOONa. Số chất là thành phần chính của xà phòng?
Đáp án đúng: 4
(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng là muối Na/K của các acid béo (mạch no hoặc không no, dài C12 trở lên). Xét từng chất: C15H31COONa (muối Na của palmitic acid) - là xà phòng; C15H31COOK (muối K của palmitic acid) - là xà phòng; CH3[CH2]11OSO3Na - este sulfuric, là chất hoạt động bề mặt tổng hợp (thành phần bột giặt), không phải xà phòng; CH3[CH2]11C6H4SO3Na - alkylbenzene sulfonate, chất giặt rửa tổng hợp, không phải xà phòng; C17H33COOK (muối K của oleic acid) - là xà phòng; C17H35COONa (muối Na của stearic acid) - là xà phòng. Vậy có 4 chất là thành phần chính của xà phòng, khớp với đáp án nguồn.
Chất ứng với công thức nào sau đây không có tác dụng giặt rửa?
Đáp án đúng: D
(AI giải đề cho tôi)
A, B, C lần lượt là sodium dodecyl sulfate, alkyl benzen sulfonate và sodium palmitate (muối của acid béo) — đều là chất giặt rửa có nhóm ưa nước (-OSO3Na, -SO3Na, -COONa) và đuôi hydrocarbon ưa dầu. D là tristearin (triester của glycerol), là chất béo trung tính, không tan trong nước và không có nhóm ưa nước ion, nên không có tác dụng giặt rửa. Khớp với đáp án nguồn: D.

Đề thi có nhiều câu hỏi chuyên đề Xà phòng và chất giặt rửa

Luyện tập trong bối cảnh đề thi thật hoặc tải bản in PDF chuẩn A4 kèm lời giải.

Kho đề thi →

Các chuyên đề Hóa học liên quan

Xem tất cả chuyên đề →