Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Thủy phân và bài toán ester (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Este $C_4{H}_6{O}_2$ thủy phân thu được axetandehit ($C{H}_{3}CHO$). Xét phương án C: $C{H}_{3}COOCH=C{H}_2$ (vinyl axetat) thủy phân trong môi trường axit: $C{H}_{3}COOCH=C{H}_2+H_{2}OightarrowC{H}_{3}COOH+C{H}_2=CHOH$. Enol $C{H}_2=CHOH$ không bền, chuyển thành axetandehit $C{H}_{3}CHO$. Các phương án khác: A và D thủy phân cho HCOOH và ancol không chuyển thành axetandehit; B thủy phân cho $C{H}_2=CHCOOH$ và $C{H}_{3}OH$. Vậy đáp án là C.

(AI giải đề cho tôi)
Khối lượng chất tham gia: m + 26 = 24,72 + 10,08 = 34,8 → m = 8,8 gam este. Dung dịch MOH 28% chứa 7,28 gam MOH và 18,72 gam nước; sau phản ứng nước chuyển vào phần lỏng X. Vậy X = nước + ancol, Y = muối + MOH dư.
Cho X tác dụng với Na: n(H2) = 12,768/22,4 = 0,57 mol → tổng số mol nhóm OH (ancol + nước) = 1,14 mol. n(H2O) = 18,72/18 = 1,04 mol → n(ancol) = 0,1 mol → n(este) = n(muối) = 0,1 mol. Khối lượng ancol = 24,72 − 18,72 = 6 gam → M_ancol = 60 (C3H7OH, propanol). Este có khối lượng phân tử = 8,8/0,1 = 88 → este là HCOOC3H7 (propyl format).
Xét Y: nếu M = K (MOH = 56): n(KOH) ban đầu = 7,28/56 = 0,13 mol; KOH phản ứng 0,1 mol, dư 0,03 mol (1,68 gam). Muối HCOOK: 0,1 mol = 8,4 gam → Y = 8,4 + 1,68 = 10,08 gam ✓.
Đốt cháy Y: toàn bộ K chuyển thành K2CO3: n(K2CO3) = 0,13/2 = 0,065 mol → khối lượng = 0,065 × 138 = 8,97 gam ✓ (khớp đề bài).
Phần trăm khối lượng muối trong Y = 8,4/10,08 × 100% ≈ 83,33% → gần nhất với 85,0.

CH${}_3$COOC${}_2$H${}_5$ + KOH → CH${}_3$COOK + C${}_2$H${}_5$OH

Chọn đáp án C. Theo giả thiết: $\{O_X=4$; $n_X:n_{NaOH}=1:3\}$ ⇒ X có dạng -COOC${}_6$H${}_4$COO- (*). X ($C_X=10$) — NaOH → $\{C_n{H}_{2n+1}CHO$; RCOONa (M < 100)\} (**). Từ (*) và (**), suy ra: $n=1$; R là H; X là HCOOC${}_6$H${}_4$COOCH=CH${}_2$. $$X+3NaOH\to HCOONa+NaO{C}_6{H}_{4}COONa+C{H}_{3}CHO$$ (1 mol X, 3 mol NaOH, 1 mol HCOONa, 1 mol CH${}_3$CHO). $n_{Ag}=2n_{HCOONa}+2n_{C{H}_{3}CHO}=4$ ⇒ $m_{Ag}=432$ gam. Lưu ý: hai phương án A và B của câu này đều ghi '162 gam.' trong bản gốc (lỗi in nguồn).

(AI giải đề cho tôi)
Este X có CTPT $C_4{H}_6{O}_2$ (độ không bão hòa = 2: một liên kết C=O của este và một liên kết C=C). Khi đun nóng với dung dịch NaOH thu được andehit axetic ($C{H}_{3}CHO$), nghĩa là phần ancol của este phải sinh ra ancol vinyl $C{H}_2=CHOH$, sau đó chuyển vị thành $C{H}_{3}CHO$. Xét các phương án: A là $C_5{H}_8{O}_2$ (sai CTPT); B thủy phân cho ancol metylic và axit acrylic (không có andehit); C là $C_4{H}_6{O}_2$ nhưng thủy phân cho HCOONa và propan-1-ol (không có andehit); D là $C{H}_{3}COOCH=C{H}_2$ (vinyl axetat, đúng $C_4{H}_6{O}_2$): $C{H}_{3}COOCH=C{H}_2+NaOH\stackrel{t^o}{\to }C{H}_{3}COONa+C{H}_2=CHOH\to C{H}_{3}CHO$. Vậy X là $C{H}_{3}COOCH=C{H}_2$, khớp đáp án nguồn D.

(AI giải đề cho tôi)
Thủy phân este trong dung dịch NaOH: $C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5+NaOH\stackrel{t^o}{\to }C{H}_{3}COONa+C_2{H}_{5}OH$. Phần axit của este là $C{H}_{3}CO{O}^{-}$ tạo muối $C{H}_{3}COONa$, phần ancol là $C_2{H}_{5}OH$. Vậy đáp án B, khớp với bảng đáp án (câu 80: B).

(AI giải đề cho tôi)
Đốt cháy X cho CO2 và H2O bằng nhau nên X có tỉ lệ C:H = 1:2 (no). Thủy phân cho Y tráng gương nên Y là HCOOH; Z có số C bằng nửa số C của X. Gọi Z có n C thì X có 1 + n C (do phần HCOO-), nên 1 + n = 2n → n = 1, Z là CH3OH, X là HCOOCH3 (C2H4O2, thỏa mãn đốt cháy). Xét các phát biểu: (1) X là este no, đơn chức - đúng. (2) Y = HCOOH tan vô hạn trong nước - đúng. (3) Z = CH3OH chỉ có 1 nguyên tử C, không thể tạo anken khi đun với H2SO4 đặc ở 170°C - sai. (4) CH3OH ở điều kiện thường là chất lỏng - đúng. (5) Este HCOOCH3 không hòa tan Cu(OH)2 (chỉ ancol đa chức hoặc axit mới tạo dung dịch xanh) - sai. Vậy có 3 phát biểu đúng, đáp án A, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Este CH${}_3$CH${}_2$COOC${}_2$H${}_5$ (etyl propionat) thủy phân: CH${}_3$CH${}_2$COOC${}_2$H${}_5$ + H${}_2$O → CH${}_3$CH${}_2$COOH + C${}_2$H${}_5$OH. Phần ancol trong este là nhóm C${}_2$H${}_5$–, nên ancol thu được là C${}_2$H${}_5$OH (etanol). Khớp đáp án B trong bảng đáp án.

(AI giải đề cho tôi)
Phenyl axetat thủy phân trong dung dịch NaOH dư, đun nóng: $C{H}_{3}COO{C}_6{H}_5+NaOH\to C{H}_{3}COONa+C_6{H}_{5}ONa$. Vì NaOH dư, cả axit axetic lẫn phenol đều bị trung hòa thành muối natri axetat và natri phenolat. Đáp án trùng với đáp án nguồn (C).

Chọn D

Y đa chức, không nhánh → Y hai chức

Đốt T → n${}_{C{O}_2}$ = 0,045 và n${}_{H_{2}O}$ = 0,06

→ n${}_T$ = n${}_{H_{2}O}$ – n${}_{C{O}_2}$ = 0,015

→ Số C = n${}_{C{O}_2}$ / n${}_T$ = 3

Từ T tạo ra este thuần chức với 1 axit đơn và 1 axit đôi → T là ancol 3 chức

→ T là C${}_3$H${}_5$(OH)${}_3$ (0,015 mol)

Quy đổi E thành HCOOH (a), C${}_2$H${}_2$(COOH)${}_2$ (b), CH${}_2$ (c), C${}_3$H${}_5$(OH)${}_3$ (0,015) và H${}_2$O (-0,045)

n${}_{NaOH}$ = a + 2b = 0,26

m${}_E$ = 46a + 116b + 14c + 0,015.92 – 0,045.18 = 14,93

n${}_{O_2}$ = 0,5a + 3b + 1,5c + 0,015.3,5 = 0,3825

→ a = 0,06; b = 0,1; c = 0

Z là C${}_2$H${}_2$(COO)${}_2$(HCOO)C${}_3$H${}_5$ → Z có 8H → D sai

B đúng:

X tạo khí CO${}_2$: HCOOH + Br${}_2$ → CO${}_2$ + HBr

Y làm mất màu Br${}_2$: C${}_2$H${}_2$(COOH)${}_2$ + Br${}_2$ → C${}_2$H${}_2$Br${}_2$(COOH)${}_2$

T không làm mất màu Br${}_2$.

C đúng.

A đúng: Z có 2 đồng phân cấu tạo, ứng với HCOO- nằm giữa và nằm ngoài rìa.

(AI giải đề cho tôi)
Etyl axetat $C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5$ thủy phân trong dung dịch $NaOH$ (thủy phân kiềm/xà hóa): $C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5+NaOH\stackrel{t^o}{\to }C{H}_{3}COONa+C_2{H}_{5}OH$. Phần axit tạo muối $C{H}_{3}COONa$, phần ancol của etyl axetat là etanol $C_2{H}_{5}OH$. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 17: C).

(AI giải đề cho tôi)
Chất tác dụng với dung dịch AgNO3/NH3 (phản ứng tráng gương) phải có nhóm chức có tính khử: -CHO, hoặc este của axit fomic (nhóm HCOO-), hoặc đường khử. Xét từng chất: (1) Glucozơ có nhóm -CHO → phản ứng được. (2) Phenyl fomat HCOOC6H5 chứa nhóm fomat → phản ứng được. (3) Tripanmitin (trieste của axit panmitic) không có nhóm fomat hay -CHO → không phản ứng. (4) Etyl acrylat CH2=CH-COOC2H5 không có nhóm fomat → không phản ứng. (5) Fructozơ tuy không có -CHO nhưng trong dung dịch có thể chuyển hóa thành glucozơ/mannozơ (đồng phân hóa trong môi trường kiềm của NH3), là đường khử → phản ứng được. (6) Saccarozơ không có nhóm khử → không phản ứng. (7) Etyl fomat HCOOC2H5 chứa nhóm fomat → phản ứng được. Vậy có 4 chất: glucozơ, phenyl fomat, fructozơ, etyl fomat. Kết quả khớp đáp án nguồn D.

Chọn D.

Hướng dẫn giải:
Sơ đồ phản ứng:
hhE {Este X 2 chức; Este Y ($M_Y>M_X$)}
- $\stackrel{+KOH/0,36mol}{\to }$ : hh 2 ancol no, hở T $\stackrel{+Na}{\to }$ $H_2$ : 0,08 mol; hh 3 muối Z {muối A ($\%m_K=39\%$); 2 muối}; $H_{2}O$
- $\stackrel{+O_2/1,21mol}{\to }$ $C{O}_2+H_{2}O$
muối A $\stackrel{+O_2}{\to }$ : $K_{2}C{O}_3$ : 0,18 (BT K); $C{O}_2$ : 0,43 mol; $H_{2}O$
- $\underset{\text{chứa nguyeˆn toˆˊ K}}{\overset{\text{muoˆˊi A: }R(K{)}_a}{\to }}$ $M_A=\frac{39a}{0,39}=100a$: với $a=1\Rightarrow M_A=100\Rightarrow M_R=61$; $a=2\Rightarrow M_A=200\Rightarrow M_R=122\Rightarrow A:C{H}_3{C}_6{H}_3(OK{)}_2$
- $n_{OH}=2n_{H_2}=0,16mol\stackrel{BT(H)}{\to }{n}_{KOH}=n_{OH}+2n_{H_{2}O}\Rightarrow n_{H_{2}O}=0,1mol=n_{OK}\stackrel{BT(K)}{\to }{n}_{COOK}=0,26mol$
$\stackrel{BT(K)}{\to }{n}_{K_{2}C{O}_3}=0,18mol\stackrel{BT(C)}{\to }{n}_{C(Z)}=0,18+0,43=0,61mol$
$n_{C{H}_3{C}_6{H}_3(OK{)}_2}=\frac{n_{OK}}{2}=0,05mol\Rightarrow n_{C(A)}=0,35mol\Rightarrow n_{C(A)}+n_{COOK}=0,35+0,26=0,61mol=n_{C(Z)}$
$\Rightarrow$ Gốc R của 2 muối còn lại trong Z không chứa C $\Rightarrow$ \{HCOOK; (COOK)${}_2$\} $\Rightarrow$ E no: $X:(COO{R}^{\prime }{)}_2:C_n{H}_{2n-2}{O}_4$ : 0,08 mol; $Y:(HCOO{)}_2{C}_6{H}_{3}C{H}_3$ : 0,05 mol
- $\stackrel{BTe}{\to }$ $(6n-10).0,08+36.0,05=4.1,21\Rightarrow n=8\Rightarrow X:C_8{H}_{14}{O}_4\Rightarrow \%m_X=\frac{0,08.174}{0,08.174+0,05.180}.100\%=60,73\%$.

(AI giải đề cho tôi)
KOH ban đầu: 0,1 L × 2M = 0,2 mol. KOH dư trung hòa bởi HCl: 0,04 L × 1M = 0,04 mol → KOH đã phản ứng = 0,16 mol (cũng là số mol nhóm este trong X).

Hai muối khan gồm: KCl (từ trung hòa KOH dư) và muối của axit T. Khối lượng KCl = 0,04 × 74,5 = 2,98 g → khối lượng muối hữu cơ của T = 18,34 − 2,98 = 15,36 g.

X chỉ chứa một loại nhóm chức, thủy phân cho hai ancol đơn chức Y, Z và một muối của axit T → X là một dieste mạch hở: R–OOC–R'–OOC–R” (este của axit dicarboxylic T với hai ancol khác nhau), nên mol X = mol muối T = 0,16 : 2 = 0,08 mol.

M_muối T = 15,36 : 0,08 = 192 → M_T = 192 − 76 = 116. Axit dicarboxylic mạch hở có M = 116 là axit maleic (hoặc fumaric) HOOC–CH=CH–COOH (C4H4O4), chứa 1 liên kết đôi C=C → phát biểu C sai (T chỉ có 1 liên kết đôi, không phải 2).

Hai ancol: tổng khối lượng 7,36 g với mỗi ancol 0,08 mol → M_Y + M_Z = 7,36 : 0,08 = 92. Hai ancol đơn chức mạch hở thỏa mãn: CH3OH (32) và C3H7OH (60) → Y, Z không là đồng đẳng kế tiếp nhau → A sai.

M_X = 116 + 32 + 60 − 2×18 = 172 < 250 (thỏa mãn). Công thức X: CH3OOC–CH=CH–COOC3H7 = C8H12O4 (M = 172, khối lượng X = 0,08 × 172 = 13,76 g; kiểm tra bảo toàn khối lượng: 13,76 + 0,16×56 = 13,76 + 8,96 = 22,72 = 15,36 + 7,36 ✓).

Số nguyên tử C trong X = 8 = 2 × 4 = gấp đôi số C trong T (4) → phát biểu B đúng. Số nguyên tử H trong X là 12 (C8H12O4), không phải 14 → D sai.

Kết luận: chỉ phát biểu B đúng, phù hợp với đáp án nguồn (74 B).

(AI giải đề cho tôi)
Từ $Z+HCl\to C{H}_2{O}_2+NaCl$ suy ra $Z$ là natri fomat $HCOONa$ ($M=68$).

Phương trình $T+4AgN{O}_3+6N{H}_3+2H_{2}O\to (N{H}_4{)}_{2}C{O}_3+4Ag+4N{H}_{4}N{O}_3$: mỗi mol $T$ khử 4 mol $A{g}^{+}$ (nhường 4 electron) và 1 nguyên tử C của $T$ bị oxi hóa lên mức +4 (carbonate). Nguyên tử C trong $T$ phải có số oxi hóa 0 → $T$ là fomanđehit $HCHO$ ($M=30$), không phải axit fomic (axit fomic chỉ khử được 2 mol $A{g}^{+}$ mỗi mol) → A sai.

Cân đối khối lượng phương trình thứ nhất: $M(X)+2M(NaOH)=M(Y)+M(Z)+M(T)+M(H_{2}O)$
$\Rightarrow 118+80=M(Y)+68+30+18\Rightarrow M(Y)=82$.
Vậy $Y$ là $C{H}_{3}COONa$ ($M=82$, không phải 68) → C sai.

Từ các sản phẩm $HCOONa$, $C{H}_{3}COONa$, $HCHO$ suy ra $X$ có cấu tạo $HCOO-C{H}_2-O-CO-C{H}_3$ (este của ancol metanđiol với axit fomic và axit axetic), thỏa mãn công thức $C_4{H}_6{O}_4$:
$$HCOOC{H}_{2}OCOC{H}_3+2NaOH\to HCOONa+C{H}_{3}COONa+HCHO+H_{2}O$$
Kiểm tra bảo toàn nguyên tử: C: $4=1+2+1$; H: $6+2=1+3+2+2$; O: $4+2=2+2+1+1$; Na: $2=1+1$ — đều thỏa mãn.

$X$ chứa 2 nhóm este (trong đó có nhóm fomat $HCOO-$), không chứa nhóm axit → D sai.

Nhóm fomat $HCOO-$ trong $X$ có cấu trúc tương tự nhóm andehit (nguyên tử H gắn trực tiếp với C của nhóm $-CO-O-$) nên $X$ vừa tráng gương được, vừa làm mất màu nước brom (nhóm fomat bị $B{r}_2/H_{2}O$ oxi hóa lên $C{O}_2$) → B đúng, phù hợp đáp án nguồn (Câu 75: B).

(AI giải đề cho tôi)
Ba este: vinyl axetat $C_4{H}_6{O}_2$ ($M=86$), metyl axetat $C_3{H}_6{O}_2$ ($M=74$), etyl fomat $C_3{H}_6{O}_2$ ($M=74$). Cả ba đều có 6 nguyên tử H mỗi phân tử. $n_{H_{2}O}=2,16/18=0,12$ mol → $n_H=0,24$ mol → tổng số mol hỗn hợp $n_X=0,24/6=0,04$ mol. Gọi $a$ mol vinyl axetat, $b$ mol hai este còn lại: $a+b=0,04$ và $86a+74b=3,08$ → $74(0,04)+12a=3,08$ → $a=0,01$ mol. Khối lượng vinyl axetat $=0,86$ gam → %$=0,86/3,08\cdot 100=27,92\%$. Khớp đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
E, F là este no mạch hở C${}_4$H${}_6$O${}_4$. Với sơ đồ E + 2NaOH → Y + 2Z: E là đimetyl oxalat (CH${}_3$OOC–COOCH${}_3$), thủy phân cho Y = Na${}_2$C${}_2$O${}_4$ (natri oxalat) và Z = CH${}_3$OH (2 mol). Với F + 2NaOH → Y + T + H${}_2$O: F là etyl hiđro oxalat (C${}_2$H${}_5$OOC–COOH), thủy phân cho Y = Na${}_2$C${}_2$O${}_4$, T = C${}_2$H${}_5$OH và H${}_2$O. Xét các phát biểu: (a) Đúng – từ metanol điều chế trực tiếp axit axetic bằng phản ứng cacbonyl hóa: CH${}_3$OH + CO → CH${}_3$COOH (xúc tác). (b) Đúng – T là etanol (t${}_s$ ≈ 78°C) có nhiệt độ sôi thấp hơn axit axetic (t${}_s$ ≈ 118°C) do axit axetic có liên kết hiđro mạnh hơn qua nhóm COOH. (c) Sai – Y là Na${}_2$C${}_2$O${}_4$ không chứa hiđro nên đốt cháy không sinh ra H${}_2$O; sản phẩm chủ yếu là Na${}_2$CO${}_3$ và CO. (d) Sai – E (đimetyl oxalat) không có nhóm chức andehit nên không tráng bạc được. (đ) Đúng – etanol (cồn) được dùng để sát trùng dụng cụ y tế. Vậy có 3 phát biểu đúng: (a), (b), (đ).

Este X (C${}_4$H${}_8$O${}_2$) thủy phân cho axit axetic (CH${}_3$COOH) và ancol Y. Theo bảo toàn nguyên tử: CH${}_3$COOC${}_2$H${}_5$ + H${}_2$O → CH${}_3$COOH + C${}_2$H${}_5$OH. Vậy Y là C${}_2$H${}_5$OH (etanol).

(AI giải đề cho tôi)
E, F có công thức C4H6O4, no mạch hở, tạo thành từ axit cacboxylic và ancol nên là este của axit oxalic: E = dimethyl oxalat (CH3OOC–COOCH3), F = ethyl hydrogen oxalat (HCOOCOOC2H5). Phản ứng: E + 2NaOH → (COONa)2 (Y) + 2CH3OH (Z); F + 2NaOH → (COONa)2 (Y) + C2H5OH (T) + H2O. Xét các phát biểu: (a) Từ Z (CH3OH) điều chế trực tiếp axit axetic bằng phản ứng carbonyl hóa: CH3OH + CO → CH3COOH (xúc tác), đúng. (b) T = C2H5OH có nhiệt độ sôi 78°C thấp hơn axit axetic (118°C), đúng. (c) Y = (COONa)2 không chứa hydro nên đốt cháy không sinh ra H2O; sản phẩm chỉ là Na2CO3 và CO2, sai. (d) E = dimethyl oxalat không chứa nhóm chức có khả năng tráng bạc (không phải andehit hay axit formic), sai. (đ) T = C2H5OH được dùng để sát trùng dụng cụ y tế, đúng. Vậy có 3 phát biểu đúng (a, b, đ), khớp đáp án D.