Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chất béo và acid béo (Hóa học Lớp 12)

$n_{C_3{H}_5(OH{)}_3}=0,07$
$n_{C_{15}{H}_{31}COONa}=2,5e$; $n_{C_{17}{H}_{33}COONa}=1,75e$; $n_{C_{17}{H}_{35}COONa}=e$
$\to n_{NaOH}=2,5e+1,75e+e=0,07.3$
$\to e=0,04$
Quy đổi E thành
$C_3{H}_5(OH{)}_3(0,07)$, $HCOOH(0,21)$, $C{H}_2(2,5e.15+1,75e.17+17e=3,37)$, $H_2(-1,75e=-0,7)$ và $H_{2}O(-0,21)$
$\to m_E=59,36$ và $n_{O_2}=0,07.3,5+0,21.0,5+3,37.1,5-0,07.0,5=5,37$
$\to$ Đốt 47,488 gam E cần $n_{O_2}=\frac{5,37.47,488}{59,36}=4,296$

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (a) Đúng — (C17H33COO)3C3H5 (triolein) chứa gốc axit không no, ở điều kiện thường ở trạng thái lỏng. (b) Sai — mật ong chứa cả glucozơ và fructozơ, nên fructozơ không phải monosaccarit duy nhất. (c) Sai — dầu mỡ bôi trơn xe máy có thành phần chính là các hiđrocacbon (dầu khoáng), không phải chất béo (este của glixerol). (d) Đúng — thành phần chính của giấy là xenlulozơ. (e) Sai — amilozơ có cấu trúc mạch không phân nhánh, chỉ amylopectin mới mạch phân nhánh. (f) Đúng — dầu chuối (isoamyl axetat) tạo hương chuối chín. Vậy có 3 phát biểu đúng (a, d, f), chọn A, khớp đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Axit béo là axit monocacboxylic có mạch cacbon dài, thường có số nguyên tử cacbon chẵn (từ C12 đến C24), được tìm thấy trong chất béo tự nhiên. - Axit stearic (C17H35COOH) là axit béo no. - Axit oleic (C17H33COOH) là axit béo không no. - Axit panmitic (C15H31COOH) là axit béo no. - Axit glutamic (HOOC-CH2-CH2-CH(NH2)-COOH) là một axit amin (có nhóm amino -NH2 và hai nhóm carboxyl), không phải axit béo. Vậy axit glutamic không phải là axit béo, đáp án C, trùng với đáp án nguồn (53C).

(a) Sai, chất béo nhẹ hơn nước.
(b) Đúng, nước ép nho chín chứa glucozơ, có tráng gương.
(c) Đúng:
$Ca+H_{2}O⟶Ca(OH{)}_2+H_2$
$Ca(OH{)}_2+NaHC{O}_3⟶CaC{O}_3+N{a}_{2}C{O}_3+H_{2}O$
(d) Sai, anilin có tính bazơ nhưng rất yếu, không làm đổi màu quỳ tím.
(e) Đúng, do tạo HgS thể rắn, ít độc hơn và dễ thu gom.

$(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5:x$ mol $\stackrel{+O_2:2,31mol}{\to }\{\begin{array}{l}C{O}_2:1,65mol\\ H_{2}O:ymol\end{array}\stackrel{BT:O}{\to }6x+2,31.2=1,65.2(1)$
$\to mX=mC+mH+mO=1,65.12+2y+6x.16=96x+2y+19,8$
$(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5:x$ mol $\stackrel{+NaOH:3xmol}{\to }\{\begin{array}{l}{C}_3{H}_5(OH{)}_3:xmol\\ RCOONa:3xmol\end{array}$
$\stackrel{BTKL}{\to }96x+2y+19,8+40.3x=92.3x+25,62(2)$
$\to \{\begin{array}{l}x=0,03\\ y=1,5\end{array}\to \{\begin{array}{l}\overline{C}=55\\ \overline{H}=100\end{array}\to k=6$
Số $\pi$ trong gốc hidrocacbon là $6-3=3\to a=0,03.3=0,09$ mol

$(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5:xmol\stackrel{+O_2:2,31mol}{\to }\{\begin{array}{l}C{O}_2:1,65mol\\ H_{2}O:ymol\end{array}\stackrel{BT:O}{\to }6x+2,31.2=1,65.2(1)$
$\to mX=mC+mH+mO=1,65.12+2y+6x.16=96x+2y+19,8$
$(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5:xmol\stackrel{+NaOH:3xmol}{\to }\{\begin{array}{l}{C}_3{H}_5(OH{)}_3:xmol\\ RCOONa:3xmol\end{array}$
$\stackrel{BTKL}{\to }96x+2y+19,8+40.3x=92.3x+25,62(2)$
$\to \{\begin{array}{l}x=0,03\\ y=1,5\end{array}\to \{\begin{array}{l}\overline{C}=55\\ \overline{H}=100\end{array}\to k=6$
Số $\pi$ trong gốc hidrocacbon là $6-3=3\to a=0,03.3=0,09mol$

Công thức hóa học của triolein là (C${}_{17}$H${}_{33}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$.

Xà phòng hóa tristearin thu được glixerol.
PTHH: $(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5+3NaOH\stackrel{t^0}{\to }3C_{17}{H}_{35}COONa+C_3{H}_5(OH{)}_3$.

Tristearin là chất béo, không tan trong nước

Các axit béo gọi chung là A. Các muối đều 18C nên X có 57C và A có 18C.
Số C $=\frac{n_{C{O}_2}}{n_E}=\frac{369}{14}\to n_X:n_A=3:11$
Trong phản ứng xà phòng hóa: $n_X=3e$ và $n_A=11e$
$\to n_{NaOH}=3.3e+11e=0,2\to e=0,01$
Quy đổi E thành $(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5$ (3e), $C_{17}{H}_{35}COOH$ (11e) và $H_2$ (- 0,1)
→ $m_E$ = 57,74

(AI giải đề cho tôi)
Tripanmitin (tripalmitin) là trieste của glycerol với axit palmitic C15H31COOH, nên công thức là (C15H31COO)3C3H5. Các phương án khác: (C17H33COO)3C3H5 là triolein, (C17H35COO)3C3H5 là tristearin. Đáp án D khớp với đáp án nguồn (câu 51: D).

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo là trieste của glycerol với các axit béo mạch dài. Tristearin, triolein, tripanmitin đều là trieste của glycerol với axit béo (stearic, oleic, panmitic) nên là chất béo. Axit axetic (CH3COOH) là axit cacboxylic đơn chức, không phải chất béo. Đáp án trùng với bảng đáp án (Câu 48: B).

Chọn B
Cách 1:
Ta có: $n_{(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5}=n_{C_3{H}_5(OH{)}_3}=0,03$ mol
PP 3T $-\stackrel{TchX}{\to }\{\begin{array}{l}COO:x\\ C{H}_2:y\\ H_2:z\end{array}\to \{\begin{array}{l}-\stackrel{BT.C}{\to }x+y=2,43\\ -\stackrel{BT.H}{\to }y+z=2,29\\ -\stackrel{BTE}{\to }6y+2z=4.3,445\end{array}\to \{\begin{array}{l}x=0,13\\ y=2,3\\ z=-0,1\end{array}$
$-\stackrel{BT.COO}{\to }{n}_Z=n_{COO}-3n_Y=0,13-3.0,03=0,04$ mol
$-\stackrel{BT.C\text{ (Goˆˊc axit trong Y vaˋ Z cuˋng C, đeˆˋn)}}{\to }0,03(3n+3)+0,04.n=2,43\to n=18$
Ta có: $n_{H_2\text{ (taˊch ra)}}=-0,1=(1-0).0,03+(1-2).0,04\to \{\begin{array}{l}Y:(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5\\ Z:C_{17}{H}_{31}COOH\end{array}$
→ $m_Y=890.0,03=26,7$ gam
Cách 2:
Ta có: $n_{(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5}=n_{C_3{H}_5(OH{)}_3}=0,03$ mol
$-\stackrel{BT.O}{\to }0,03.6+2n_Z+2.3,445=2.2,43+1.2,29\to n_Z=0,04$
$n_{\pi (C-C)}=n_X+n_{O_2}-1,5n_{H_{2}O}=0,07+3,455-1,5.2,29=0,08=n_Y+2n_Z\to \{\begin{array}{l}Z\text{ coˊ }2{\pi }_{C-C}\\ Y\text{ no}\end{array}$
$-\stackrel{BT.C\text{ (Goˆˊc axit trong Y vaˋ Z cuˋng C, đeˆˋn)}}{\to }0,03(3n+3)+0,04.n=2,43\to n=18$
→ Y là $(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5\to m_Y=890.0,03=26,7$ gam

(AI giải đề cho tôi)
Axit panmitic là axit béo no có 16 nguyên tử cacbon, công thức $C_{15}{H}_{31}COOH$ (tương đương $C_{16}{H}_{32}{O}_2$). Loại A ($C_3{H}_5(OH{)}_3$ là glixerol), B ($C{H}_{3}COOH$ là axit axetic), D ($C_{17}{H}_{35}COOH$ là axit stearic). Đáp án trùng với bảng đáp án đề thi (Câu 7: C).

(AI giải đề cho tôi)
Gọi Y là chất béo no (sau hidro hóa hoàn toàn). Với triglixerit no công thức phân tử dạng $C_{3k+3}{H}_{6k+2}{O}_6$, nên với hỗn hợp Y: $n_H=2n_C-4n_Y$ và $n_O=6n_Y$ (n_Y là số mol triglixerit).

Đốt cháy Y: $n_{O_2}=n_C+\frac{n_H}{4}-\frac{n_O}{2}$
$$9,15=6,42+\frac{n_H}{4}-3n_Y\Rightarrow n_H=10,92+12n_Y$$
Kết hợp $n_H=2(6,42)-4n_Y=12,84-4n_Y$:
$$12,84-4n_Y=10,92+12n_Y\Rightarrow 16n_Y=1,92\Rightarrow n_Y=0,12\text{ mol}$$
Khi đó $n_H=12,36$ mol; $n_O=0,72$ mol.

Khối lượng Y: $m_Y=12(6,42)+12(12,36)+16(0,72)=77,04+148,32+11,52=100,92$ g.
Kiểm tra: $n_{H_{2}O}=6,18$ mol; bảo toàn khối lượng: $100,92+292,8=282,48+111,24$ ✓; kiểm tra $O_2$: $6,42+3,09-0,36=9,15$ ✓.

Hidro hóa: $m_X=m_Y-0,15\times 2=100,92-0,3=100,62$ g; số mol triglixerit không đổi: $n_X=0,12$ mol.

Thủy phân trong KOH dư: $m_{mu\acute{\hat{o}}i}=m_X+3n_X{M}_{KOH}-n_X{M}_{glycerol}=100,62+0,12(168-92)=100,62+9,12=109,74$ g.

Vậy $a=109,74$ → chọn D, trùng đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo là trieste của glixerol với các axit béo. Tristearin là trieste tạo bởi glixerol và axit stearic (C17H35COOH), nên là chất béo. Xenlulozo là polisacarit, axit stearic là axit béo, glixerol là ancol ba chức — không phải chất béo. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 54: D).

(AI giải đề cho tôi)
X chỉ gồm C, H, O nên %O = 100 − 77,25 − 11,75 = 11%. Xét 96 g X: n_O = (96 × 11%)/16 = 0,66 mol → n_triglixerit = 0,66/6 = 0,11 mol (mỗi triglixerit có 6 nguyên tử O). Mặt khác 0,1m = 9,6 g X phản ứng tối đa với 5,12 g Br2 = 0,032 mol → trong 96 g X có 0,32 mol liên kết C=C (số liên kết đôi trung bình mỗi phân tử là 0,32/0,11 ≈ 2,91, hợp lý vì X là hỗn hợp triglixerit). Xà phòng hóa hoàn toàn 96 g X: n_KOH = 3 × 0,11 = 0,33 mol → m_KOH = 0,33 × 56 = 18,48 g; m_glixerol = 0,11 × 92 = 10,12 g. Khối lượng muối (K axit béo): a = m + m_KOH − m_glixerol = 96 + 18,48 − 10,12 = 104,36 g. Kiểm tra lại bảo toàn khối lượng: 96 + 18,48 = 114,48 = 104,36 + 10,12 ✓. Vậy a = 104,36, đúng với đáp án B.

(AI giải đề cho tôi)
Triolein (trieste của axit oleic, có 3 liên kết C=C) cộng H2/Ni dư thành tristearin (X). X thủy phân trong NaOH dư tạo natri stearat (Y) và glycerol. Y tác dụng HCl tạo axit stearic C17H35COOH (Z). Vậy Z là axit stearic.

(AI giải đề cho tôi)
Axit oleic có công thức phân tử $C_{17}{H}_{33}COOH$ hay $C_{18}{H}_{34}{O}_2$ (một liên kết đôi C=C trong mạch 18 cacbon). Số nguyên tử hidro là 34. Vậy đáp án D.

(AI giải đề cho tôi)
Tristearin là trioleat của axit stearic (axit stearic có công thức C17H35COOH). Thủy phân trong dung dịch NaOH: (C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH → C3H5(OH)3 + 3C17H35COONa. Muối X là natri stearat C17H35COONa, tương ứng đáp án D. Khớp với đáp án nguồn (câu 19: D).