Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chất béo và acid béo (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (a) Sai — chất béo (C17H33COO)3C3H5 (triolein) có gốc axit không no (C17H33COOH), ở điều kiện thường ở trạng thái lỏng (dầu); chất béo có gốc no (C17H35COO)3C3H5 mới ở thể rắn. (b) Sai — mật ong chứa cả glucozo và fructozo (cùng một số monosaccarit khác), nên fructozo không phải monosaccarit duy nhất. (c) Đúng — thành phần chính của giấy là xenlulozo. (d) Đúng — trong công nghiệp dược phẩm, saccarozo được dùng để pha chế thuốc (làm chất ngọt, chất bảo quản). (e) Sai — amiloza có cấu trúc mạch không phân nhánh, chỉ amilopectin có mạch phân nhánh. (f) Đúng — dầu chuối (isoamyl axetat, CH3COOCH2CH2CH(CH3)2) là chất tạo hương chuối chín. Vậy có 3 phát biểu đúng (c, d, f), tương ứng đáp án A, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
X là hỗn hợp triglixerit chỉ chứa gốc stearat (C17H35COO–) và oleat (C17H33COO–), tức hỗn hợp tristearin (C57H110O6) và triolein (C57H104O6).

Số mol: n(H2O) = 38,16/18 = 2,12 mol → n(H) = 4,24 mol. n(O2) = 72,128/22,4 = 3,22 mol.

Gọi a, b lần lượt là mol triolein, tristearin (a + b = n(X)).
O2 phản ứng: triolein cần 57 + 104/4 − 3 = 80 mol O2/mol; tristearin cần 57 + 110/4 − 3 = 81,5 mol O2/mol.
→ 80a + 81,5b = 3,22 và 104a + 110b = 4,24.
Giải hệ: a = 0,02666...; b = 0,01333...; n(X) = 0,04 mol (kiểm tra: 80·0,02667 + 81,5·0,01333 = 3,22 ✓; 104·0,02667 + 110·0,01333 = 4,24 ✓).

Chỉ triolein (2 nối đôi C=C trong gốc oleat) phản ứng với Br2:
a = 2 × 0,02667 = 0,0533...

Chờ đã, kiểm tra lại: mỗi phân tử triolein có 3 gốc oleat → 3 nối đôi. a = 3 × 0,02667 = 0,08 mol.

Vậy a = 0,08 → đáp án A, khớp đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Axit béo là axit monocacboxylic có mạch carbon dài, thường có số carbon chẵn (từ 12 đến 26), được tìm thấy trong chất béo tự nhiên. Trong các đáp án: axit axetic (CH3COOH), axit fomic (HCOOH) và axit propionic (C2H5COOH) đều là axit cacboxylic có mạch carbon ngắn, không phải axit béo. Axit panmitic (C15H31COOH) có 16 nguyên tử carbon, là axit béo no có trong dầu mỡ tự nhiên. Đáp án trùng với bảng đáp án của đề (câu 14 là A).

(AI giải đề cho tôi)
Gọi số mol các muối sau xà phòng hóa: $C_{17}{H}_{x}COONa=3a$, $C_{15}{H}_{31}COONa=4a$, $C_{17}{H}_{y}COONa=5a$ (tổng 12a gốc axit, tương ứng $4a$ mol triglixerit vì mỗi phân tử có 3 gốc axit).

Hiđro hóa hoàn toàn: mọi gốc $C_{17}{H}_{x}COO$ và $C_{17}{H}_{y}COO$ đều chuyển thành gốc stearoyl $C_{17}{H}_{35}COO$ (M = 283), gốc palmitoyl $C_{15}{H}_{31}COO$ (M = 255) giữ nguyên. Khối lượng Y:
$$m_Y=4a(41)+8a(283)+4a(255)=3448a=68,96\Rightarrow a=0,02$$

Gọi $d$ = tổng số mol liên kết C=C trong E (= số mol $H_2$ phản ứng). Vì mỗi liên kết đôi làm giảm 2 nguyên tử H so với dạng bão hòa:
$$3(35-x)+5(35-y)=2d/a$$

Đốt cháy: gốc $C_{17}{H}_{x}COO$ ($C_{18}{H}_x{O}_2$) cần $17+x/4$ mol $O_2$; gốc $C_{15}{H}_{31}COO$ cần $22,75$ mol $O_2$; phần glixerol ($C_3{H}_5$ trong este) cần $4,25$ mol $O_2$ mỗi triglixerit.
$$n_{O_2}=a\left[3\left(17+\frac{x}{4}\right)+4(22,75)+5\left(17+\frac{y}{4}\right)\right]+17a=244a+\frac{a(3x+5y)}{4}$$
Thay $3x+5y=280-2d/a$:
$$n_{O_2}=314a-\frac{d}{2}=6,28-\frac{d}{2}=6,09\Rightarrow d=0,38\text{ mol }{H}_2$$

Kiểm tra tính hợp lệ: chọn $x=29$ (axit linolenic, 3 liên kết đôi) và $y=31$ (axit linoleic, 2 liên kết đôi): số liên kết đôi $=0,02(3\cdot 3+5\cdot 2)=0,38$ ✓; $n_{O_2}=244(0,02)+\frac{0,02(3\cdot 29+5\cdot 31)}{4}=4,88+1,21=6,09$ ✓.

Khối lượng E:
$$m=m_Y-m_{H_2}=68,96-0,38\cdot 2=68,20\text{ gam}$$
Vậy đáp án C.

(AI giải đề cho tôi)
Tristearin là trieste của glixerol với axit stearic C17H35COOH. Thủy phân trong dung dịch NaOH đun nóng: (C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH → C3H5(OH)3 + 3C17H35COONa. Sản phẩm là muối natri stearat C17H35COONa, khớp đáp án D (đáp án nguồn cũng là D).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (1) Đúng — chất béo là trieste của glixerol với các axit béo. (2) Đúng — chất béo nhẹ hơn nước (d < 1) và không tan trong nước. (3) Đúng — glucozơ (C6H12O6) là monosaccarit, không thủy phân được. (4) Sai — nếu este tạo từ phenol (ví dụ phenyl axetat) thủy phân trong môi trường kiềm thì tạo muối của axit và muối phenolat (phenol có tính axit), không tạo ancol tự do. (5) Sai — chỉ peptit có từ 2 liên kết peptit trở lên (tripeptit trở lên) mới phản ứng với Cu(OH)2 cho hợp chất màu tím; đipeptit không có phản ứng này. (6) Đúng — saccarozơ không có nhóm chức aldehyde tự do nên không tráng bạc được. Vậy có 4 phát biểu đúng: (1), (2), (3), (6).

(AI giải đề cho tôi)
X là triglixerit tạo bởi glixerol, axit oleic (C17H33COO-, gốc C18H34O2) và axit stearic (gốc C18H36O2). Gọi X = C57H(8+n1·34+n2·36−6)O6 với n1 oleic, n2 stearic, n1+n2=3. Đốt cháy: số C = 57 nên x = 57; số H = 8 + 34n1 + 36n2 − 6 nên y = (số H)/2. Với n1 = 2, n2 = 1: H = 8+68+36−6 = 106, y = 53, x − y = 57 − 53 = 4 = 4a → a = 1 (tương ứng 2 liên kết C=C của hai gốc oleic). Với n1 = 1, n2 = 2: H = 108, x − y = 3 ≠ 4a (a = 0,75 không nguyên, không phù hợp vì a phải là số nguyên ứng số liên kết đôi/2). Vậy X có 2 gốc oleic, 1 gốc stearic, công thức C57H106O6, số nguyên tử H là 106. Đáp án B, khớp đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Axit béo X có công thức phân tử $C_{18}{H}_{34}{O}_2$. So sánh với axit béo no cùng số cacbon là axit stearic $C_{17}{H}_{35}COOH$ (tức $C_{18}{H}_{36}{O}_2$), X ít hơn 2 nguyên tử H nên X có một liên kết đôi C=C: $C_{17}{H}_{33}COOH$. Đây chính là axit oleic (axit cis-9-octadecenoic). Các axit fomic (HCOOH) và axetic (CH${}_3$COOH) không phải axit béo; axit stearic có công thức $C_{18}{H}_{36}{O}_2$. Vậy X là axit oleic, khớp với đáp án D trong bảng đáp án.

(AI giải đề cho tôi)
Kiểm tra từng phát biểu: (a) Sai — chất béo lỏng (dầu) chứa chủ yếu các gốc axit béo KHÔNG no (có liên kết đôi C=C); chất béo đặc mới chứa chủ yếu gốc axit béo no. (b) Đúng — poli(vinyl clorua) PVC là polime nhiệt dẻo, có tính dẻo. (c) Đúng — Gly-Val-Ala là tripeptit tạo từ Gly (C2H5NO2), Val (C5H11NO2), Ala (C3H7NO2), mất 2 H2O khi tạo 2 liên kết peptit: số O = 2+2+2 − 2 = 4 nguyên tử oxi. (d) Đúng — lên men rượu: C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2 (men zymase), quả nho chín chứa glucozơ. (e) Đúng — amino axit có nhóm -COOH (tính axit) và -NH2 (tính bazơ) nên đều có tính lưỡng tính. Vậy có 4 phát biểu đúng: (b), (c), (d), (e) → đáp án D, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Gọi số mol: tristearin (C57H110O6) là x, tripalmitin (C51H98O6) là y, axit stearic (C18H36O2) là z (axit béo no tách ra từ chính tristearin/tripalmitin).

Từ dữ liệu đốt cháy: n_C = 2,27 mol; n_H = 2×2,19 = 4,38 mol; nguyên tố O trong E: n_O = 2×2,27 + 2,19 − 2×3,235 = 0,26 mol.

Hệ phương trình:
- C: 57x + 51y + 18z = 2,27
- H: 110x + 98y + 36z = 4,38
- O: 6x + 6y + 2z = 0,26 → 3x + 3y + z = 0,13

Từ phương trình O: z = 0,13 − 3x − 3y. Thay vào phương trình C: 3x − 3y = −0,07 → y = x + 0,023333. Thay vào phương trình H: 2x − 10y = −0,30 → x − 5y = −0,15. Giải ra: x = 1/120 ≈ 0,008333 mol; y ≈ 0,031667 mol; z = 0,13 − 3(0,04) = 0,01 mol.

Kiểm tra O2: 81,5x + 72,5y + 26z = 0,6792 + 2,2958 + 0,26 = 3,235 mol ✓ (khớp đề bài).

Khối lượng E: m = 890x + 806y + 284z = 7,4167 + 25,5233 + 2,84 = 35,78 g.

Xà phòng hóa hoàn toàn (NaOH dư):
- Muối từ tristearin: 3x mol C17H35COONa (M = 306): 3×306×0,008333 = 7,65 g
- Muối từ tripalmitin: 3y mol C15H31COONa (M = 278): 3×278×0,031667 = 26,41 g
- Muối từ axit stearic tự do: z mol C17H35COONa: 306×0,01 = 3,06 g (phản ứng trung hòa RCOOH + NaOH → RCOONa + H2O)

a = 7,65 + 26,41 + 3,06 = 37,12 g.

Kiểm tra bảo toàn khối lượng: m + m_NaOH = 35,78 + 0,13×40 = 40,98 g; sản phẩm = muối 37,12 + glixerol 0,04×92 = 3,68 + H2O trung hòa 0,01×18 = 0,18 → 40,98 g ✓.

Vậy a = 37,12 → chọn B, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Công thức CH${}_3$[CH${}_2$]${}_{14}$COOH có tổng 16 nguyên tử cacbon (C${}_{15}$H${}_{31}$COOH), là axit hexadecanoic, tên thường gọi là axit panmitic. Axit stearic có 18 cacbon (C${}_{17}$H${}_{35}$COOH), axit oleic là C${}_{17}$H${}_{33}$COOH (không no), axit axetic chỉ có 2 cacbon. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 65: B).

(AI giải đề cho tôi)
Natri oleat là muối natri của axit oleic $C_{17}{H}_{33}COOH$ (axit không no có một liên kết đôi). Chất béo X thủy phân trong dung dịch NaOH cho natri oleat và glixerol nên X là triglixerit của axit oleic: $(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5$ (triolein). Phương trình: $(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5+3NaOH\to 3C_{17}{H}_{33}COONa+C_3{H}_5(OH{)}_3$. Các phương án khác: B chứa axit linoleic (hai liên kết đôi, cho natri linoleat), C cho natri axetat, D cho natri stearat (no). Đáp án A khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Thủy phân hoàn toàn triglixerit X trong NaOH: $n_{C_{17}{H}_{33}COONa}=15,2/304=0,05$ mol; $n_{C_{17}{H}_{35}COONa}=30,6/306=0,1$ mol. Tổng muối $=0,15$ mol, nên $n_X=0,15/3=0,05$ mol. Bảo toàn khối lượng: $m_X=m_{mu\acute{\hat{o}}i}+m_{glixerol}-m_{NaOH}=45,8+0,05\cdot 92-0,15\cdot 40=45,8+4,6-6=44,4$ gam. Vậy $M_X=44,4/0,05=888$ g/mol (X gồm 1 gốc oleoyl và 2 gốc stearoyl: $(C_{17}{H}_{33}COO)(C_{17}{H}_{35}COO{)}_2{C}_3{H}_5$, $M=884-2+2\cdot 2=888$). Đáp án B, trùng đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo là trieste của glixerol với các axit béo cao. (C17H35COO)3C3H5 (triolein/tristearin dạng trieste glixerol) là chất béo. B là este của axit yếu, mạch ngắn; C là glixerol; D là axit béo (axit oleic), không phải chất béo. Đáp án A khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Axit panmitic là axit béo no có 16 nguyên tử cacbon: C15H31COOH, viết dưới dạng CH3[CH2]14COOH. Kiểm tra: CH3 (1C) + 14 nhóm CH2 (14C) + COOH (1C) = 16C, tổng số H = 3 + 28 + 1 = 32, đúng công thức C16H32O2. Đáp án C.

Hướng dẫn:

+ Vì tạo 2 muối nên Y là triglixerit của hai axit béo no: axit panmitic và axit stearic

+

Bảo toàn khối lượng: m = m${}_C$ + m${}_H$ + m${}_O$ = 12a + 3,04.2 + 32x + 96y = 32x + 96y + 12a + 6,08

m + 0,18.40 = 92y + 18x + 51,72

nên 32x + 96y + 12a + 6,08 + 7,2 = 92y + 18x + 51,72

nên 14x + 4y + 12a = 38,44 (3)

Từ (1), (2) và (3) thì x = 0,06 y = 0,04 a = 3,12

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo là trieste của glycerol với các axit béo mạch dài no hoặc không no. A là etyl axetat (este đơn chức nhỏ); C là trieste của axit acrylic (không phải axit béo); D là este của etylen glycol (chỉ 2 nhóm este, không phải glyceride). B là triolein, $(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5$, trieste của glycerol với axit stearic $C_{17}{H}_{35}COOH$ — đúng công thức chất béo. Khớp đáp án nguồn: B.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (a) Dầu thực vật và mỡ động vật là triglixerit, không tan trong nước (chỉ tan trong dung môi hữu cơ) → đúng. (b) Mật ong chứa nhiều fructozơ (đường ngọt nhất trong các monosaccharid) nên có vị ngọt sắc → đúng. (c) Protein (albumin) trong lòng trắng trứng được cấu tạo chủ yếu từ các gốc $\alpha$-aminoaxit liên kết bằng liên kết peptit → đúng. (d) Lưu hoá cao su là đun nóng cao su với lưu huỳnh, tạo cầu nối disulfit giữa các mạch, làm tăng tính đàn hồi và độ bền → đúng. (e) Nhiều este có mùi thơm (như isoamyl axetat, etyl format...) được dùng làm chất tạo hương thực phẩm, mỹ phẩm → đúng. Cả 5 phát biểu đều đúng, số phát biểu đúng là 5 → đáp án A, khớp với đáp án nguồn (Câu 68: A).

(AI giải đề cho tôi)
Gọi số mol X là a (X là trieste của glixerol với axit oleic C17H33COOH và axit linoleic C17H31COOH, hai gốc axit có cùng 18C). Số mol CO2 = 275,88/44 = 6,27 mol. Bảo toàn C: 18(x+y) + 3a = 6,27, với x+y = 3a (3 gốc axit mỗi phân tử) nên 57a = 6,27 → a = 0,11 mol. Brom: n(Br2) = 88/160 = 0,55 mol = x + 2y = 3a + y → y = 0,22; x = 0,11 (thỏa mãn x+y = 0,33). Khối lượng phân tử X: M = 92 + 282 + 280 + 280 − 3·18 = 880 g/mol. Vậy m = 0,11 × 880 = 96,8 gam. Đáp án C, khớp với đáp án nguồn.

ARA có công thức phân tử $C_{20}{H}_{32}{O}_2$, tổng số nguyên tử trong phân tử: 54.