Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Aldehyde (Hóa học Lớp 11)

(AI giải đề cho tôi)
Từ etilen có thể điều chế trực tiếp anđehit axetic bằng phản ứng oxy hóa (phương pháp Wacker, xúc tác PdCl2/CuCl2): $C{H}_2=C{H}_2+\frac{1}{2}{O}_2\stackrel{PdC{l}_2,CuC{l}_2}{\to }C{H}_{3}CHO$. Các phương án khác không điều chế trực tiếp được từ etilen: axit axetic phải qua trung gian anđehit axetic; metan và propan không thể điều chế trực tiếp từ etilen bằng một phản ứng đơn giản. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 12: C).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (A) Sai. Trong phản ứng tráng bạc, anđehit bị oxi hóa thành axit (số oxi hóa của C trong nhóm -CHO tăng từ +1 thành +3), nên anđehit là chất khử, còn Ag⁺ là chất oxi hóa. (B) Sai. Axit fomic HCOOH có cấu trúc HCOOH chứa nhóm -CHO nên có tính khử, làm mất màu nước brom: HCOOH + Br₂ → CO₂ + 2HBr. (C) Đúng. Amoni fomat HCOONH₄ chứa nhóm -CHO (dạng muối của axit fomic) nên có tính khử và thực hiện được phản ứng tráng bạc với dung dịch AgNO₃/NH₃, tạo kết tủa bạc sáng. (D) Sai. Ancol bậc ba không có nguyên tử H trên nguyên tử C gắn nhóm -OH nên không bị oxi hóa bởi CuO/O₂ (không tạo xeton); chỉ ancol bậc hai bị oxi hóa thành xeton. Vậy phát biểu đúng là C, trùng với đáp án nguồn (Câu 15 - C).

Thuốc thử Tollens dùng để nhận biết nhóm aldehyde $-CHO$. Ethanal có công thức $C{H}_{3}CHO$ nên có nhóm $-CHO$.

(AI giải đề cho tôi)
Propanal (CH3CH2CHO) chứa nhóm chức andehit –CHO. Thuốc thử Tollens oxi hóa nhóm –CHO thành nhóm –COOH, đồng thời Ag+ bị khử thành Ag kim loại bám thành lớp bạc sáng trên thành ống nghiệm (phản ứng tráng bạc): $C{H}_{3}C{H}_{2}CHO+2[Ag(N{H}_3{)}_2]OH\stackrel{t^o}{\to }C{H}_{3}C{H}_{2}COON{H}_4+2Ag+3N{H}_3+H_{2}O$. Như vậy phản ứng tráng bạc thể hiện tính chất của nhóm chức –CHO, không phải –COOH, –C2H5 hay –OH. Đáp án khớp với đáp án nguồn (3A).

(AI giải đề cho tôi)
Dung dịch AgNO${}_3$ + NH${}_3$ tạo dung dịch phức [Ag(NH${}_3$)${}_2$]OH (thuốc thử Tollens). Thêm chất X rồi đun nóng nhẹ thấy thành ống nghiệm sáng bóng như gương là hiện tượng tráng gương, chứng tỏ X có nhóm chức andehit ($-CHO$) bị oxi hóa bởi Ag${}^{+}$: $RCHO+2[Ag(N{H}_3{)}_2]OHightarrowRCOON{H}_4+2Agext(bạc)+3N{H}_3+H_{2}O$. Trong các đáp án: axit axetic, metanol, etanol đều không có nhóm $-CHO$ nên không tráng gương; andehit fomic (HCHO) có nhóm andehit nên cho phản ứng tráng bạc. Vậy X là andehit fomic, khớp với đáp án nguồn (68.D).

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng tráng gương là đặc trưng của andehit (chứa nhóm -CHO). Trong các chất: CH${}_3$CHO (andehit axetic) có phản ứng tráng gương với dung dịch AgNO${}_3$/NH${}_3$: $C{H}_{3}CHO+2AgN{O}_3+N{H}_3+H_{2}OightarrowC{H}_{3}COON{H}_4+2Agdownarrow+2N{H}_{4}N{O}_3$. CH${}_3$OH (ancol), CH${}_3$COOH (axit) và CH${}_3$OCH${}_3$ (ete) đều không có phản ứng tráng gương. Đáp án khớp với đáp án nguồn (60A).

(Nguồn: lời giải chính thức trang 80–81, đối chiếu với giải AI)
- T + NaHCO₃ → n(COOH) = n(CO₂) = 6,72/22,4 = 0,3 mol.
- T + Na → n(COOH) + n(CHOH) = 2n(H₂) = 2·(0,6/2) = 0,6 → n(CHOH) = 0,3 mol.
- T + AgNO₃/NH₃ → n(CHO) = n(Ag)/2 = 43,2/108/2 = 0,2 mol.
- Đốt cháy: n(CO₂) = 17,92/22,4 = 0,8 = n(COOH) + n(CHOH) + n(CHO) → X, Y, Z chỉ tạo bởi các nhóm này, không còn C nào khác.
- 50 < M_X < M_Y → X là (CHO)₂ (0,1 mol); Y là (COOH)₂ (0,15 mol).
- n(Z) = n(X) = 0,1 mol → Z có 0,3/0,1 = 3 nhóm OH → Z là C₃H₅(OH)₃ (0,1 mol).
- m(T) = 0,1·58 + 0,15·90 + 0,1·92 = 5,8 + 13,5 + 9,2 = 28,5 gam.

Đáp án là C. $T+NaHC{O}_3\to nCOOH=nC{O}_2=0,3$. $T+Na\to nCOOH+nCHOH=2n{H}_2=0,6\to nCHOH=0,3$. $$T+\frac{AgN{O}_3}{N{H}_3}\to nCHO=\frac{nAg}{2}=0,2$$ Dễ thấy $nC{O}_2=nCOOH+nCHOH+nCHO=0,8$ nên $X,Y,Z$ chỉ tạo bởi các nhóm này, không còn C nào khác. $50<MX<MY\to X$ là $(CHO{)}_2(0,1mol);Y$ là $(COOH{)}_2(0,15mol)$. $nZ=nX=0,1\to Z$ có $\frac{0,3}{0,1}=3$ nhóm OH. $\Rightarrow Z$ là $C_3{H}_5(OH{)}_3(0,1mol)$. $\Rightarrow mT=28,5gam$

(AI giải đề cho tôi)
Fomanđêhit (andehit fomic) có công thức HCHO, dung dịch 37-40% trong nước gọi là fomalin dùng để ngâm xác, tẩy uế. Đáp án trùng với bảng đáp án (51C).

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng tráng bạc (AgNO3/NH3, đun nóng) chỉ xảy ra với andehit. CH3CHO (etanal) có nhóm -CHO nên cho kết tủa Ag theo phản ứng: CH3CHO + 2AgNO3 + 3NH3 + H2O → CH3COONH4 + 2Ag↓ + 2NH4NO3. C2H5OH (ancol), CH3COOH (axit) và C2H6 (ankan) đều không có nhóm chức andehit nên không tráng bạc được. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 59: A).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng thí nghiệm: A tráng gương với AgNO3/NH3 đun nóng → chất có nhóm -CHO (andehit, fomat, glucozơ...). B làm Cu(OH)2 tan ở nhiệt độ thường tạo dung dịch xanh lam → chất có tính axit (axit fomic). C làm nhạt màu nước brom → chất khử (glucozơ khử Br2 thành HBr). D làm quỳ tím hóa xanh → amin (metylamin). Kiểm tra đáp án B: metyl fomat HCOOCH3 có nhóm fomat -CHO nên tráng bạc được; axit fomic HCOOH có tính axit nên hòa tan Cu(OH)2 ở nhiệt độ thường: 2HCOOH + Cu(OH)2 → (HCOO)2Cu (xanh lam) + 2H2O; glucozơ có nhóm -CHO khử nước brom: CH2OH(CHOH)4CHO + Br2 + H2O → CH2OH(CHOH)4COOH + 2HBr (nhạt màu); metylamin CH3NH2 là amin làm quỳ tím hóa xanh. Các phương án khác sai: A sai vì metyl axetat không làm Cu(OH)2 tan ở nhiệt độ thường và phenol không làm quỳ hóa xanh (chỉ hóa đỏ nhạt); C sai vì fructozơ tuy có -C=O nhưng không tráng bạc được trong điều kiện thường như metanal... và glucozơ không làm quỳ hóa xanh; D sai vì metylamin không làm nhạt màu nước brom và glucozơ không làm quỳ hóa xanh. Vậy đáp án B khớp hoàn toàn, trùng với đáp án nguồn (Câu 64: B).

Phản ứng tráng gương là phản ứng đặc trưng cho hợp chất có nhóm –CHO hoặc trong môi trường kiềm chuyển thành nhóm –CHO như andehit $(R(CHO{)}_n)$, axit fomic (HCOOH), muối của axit fomic, este của axit fomic, glucozơ, fructozơ, …
$C{H}_{3}CHO$ (etanal), $C{H}_{3}COOH$ (axit axetic), $C_6{H}_{12}{O}_6$ (fructozơ), HCOOH (axit fomic)
Các chất có phản ứng tráng gương là $C{H}_{3}CHO$, $C_6{H}_{12}{O}_6$, HCOOH:
$C{H}_{3}CHO\stackrel{+AgN{O}_3/N{H}_3}{\to }C{H}_{3}COON{H}_4+2Ag\downarrow$
$C_5{H}_{11}{O}_{5}CHO\stackrel{+AgN{O}_3/N{H}_3}{\to }{C}_5{H}_{11}{O}_{5}COON{H}_4+2Ag\downarrow$ (Fructozơ)
$HCOOH\stackrel{+AgN{O}_3/N{H}_3}{\to }(N{H}_4{)}_{2}C{O}_3+2Ag\downarrow$
$C{H}_{3}COOH$ không có phản ứng tráng bạc nhưng vẫn tác dụng với $N{H}_3$ trong dung dịch $AgN{O}_3/N{H}_3$:
$C{H}_{3}COOH+N{H}_3\to C{H}_{3}COON{H}_4$
Đáp án B.

Y + Na → CH${}_3$-CH${}_2$-CH${}_2$-ONa + H${}_2$ ⇒ Y: CH${}_3$-CH${}_2$-CH${}_2$-OH
CH${}_2$=CH-CH${}_2$OH
CH≡C-CH${}_2$OH
CH${}_3$-CH${}_2$-CHO
CH${}_2$=CH-CHO
Các chất X thỏa mãn là: CH≡C-CHO
Đáp án B.

Xét giai đoạn đốt cháy Z:
$$\{\begin{array}{l}Z(C_x{H}_{y}O)+O_2\to \dots \\ (k_Z-1).n_Z=n_{C{O}_2}-n_{H_{2}O}\\ b=a+c\Rightarrow n_{C{O}_2}=n_Z+n_{H_{2}O}\Rightarrow n_Z=n_{C{O}_2}-n_{H_{2}O}\end{array}\Rightarrow k_Z=2(\ast )$$
X no, mạch hở ⇒ Z no, mạch hở

${(}^{\ast }),{(}^{\ast \ast })$ → Z có 2C=O
Do khối lượng của X không phụ thuộc vào bậc ancol nên ta giả sử X là ancol bậc I:
⇒ Z có 2CHO ⇒ Z: R(CHO)${}_2$ ; X: R(CH${}_2$OH)${}_2$
Sơ đồ phản ứng: CH${}_2$OH + CuO $\stackrel{t^0}{\to }$ CHO + Cu + H${}_2$O (I)
- m${}_{O(oxitpư)}$ = m${}_{r\acute{\stackrel{˘}{a}}n}$ giảm ⇒ m${}_{O(oxitpư)}$ = 9,6 gam ⇒ n${}_{O(oxitpư)}$ = 9,6/16 = 0,6 mol
- Theo (I) → n${}_{CHO}$ = n${}_{H_{2}O}$ = n${}_{O(oxitpư)}$ = 0,6 mol
- BT CHO → 2.n${}_{R(CHO{)}_2}$ = n${}_{CHO}$ ⇒ 2.n${}_{R(CHO{)}_2}$ = 0,6 ⇒ n${}_{R(CHO{)}_2}$ = 0,3 mol
n${}_Y$ = n${}_{R(CHO{)}_2}$ + n${}_{H_{2}O}$ = 0,3 + 0,6 = 0,9 mol
${\overline{M}}_Y=\frac{47}{3}.M_{H_2}=\frac{47}{3}.2=\frac{94}{3}$
⇒ m${}_Y$ = n${}_Y$. ${\overline{M}}_Y$ = 0,9. $\frac{94}{3}$ = 28,2 gam
Sơ đồ phản ứng:
R(CH${}_2$OH)${}_2$ + O(oxit) → {R(CHO)${}_2$ ; H${}_2$O}
m gam X 9,6 gam pư 28,2 gam Y
- BTKL → m${}_X$ + m${}_{Opư(oxit)}$ = m${}_Y$ ⇒ m + 9,6 = 28,2 ⇒ m = 18,6 gam.

Đáp án C.

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng tráng gương: $C{H}_{3}CHO+2AgN{O}_3+3N{H}_3+H_{2}O\to C{H}_{3}COON{H}_4+2Ag+2N{H}_{4}N{O}_3$. Theo phương trình, $n_{Ag}=2n_{C{H}_{3}CHO}=2\times 0,1=0,2$ mol. Khối lượng Ag: $m=0,2\times 108=21,6$ gam. Vậy đáp án B, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng tráng gương yêu cầu chất có nhóm chức andehit (-CHO) hoặc dễ tạo ra nhóm -CHO. Xét từng chất: (1) Andêhit axetic CH3CHO có nhóm -CHO → tráng gương được. (2) Axetylen C2H2 không có nhóm -CHO, không tráng gương. (3) Glucozơ C6H12O6 có nhóm -CHO → tráng gương được. (4) Mantozơ là đisaccarit có nhóm -CHO (không phải sacaroza) → tráng gương được. (5) Tinh bột không có nhóm -CHO → không tráng gương. (6) Metylaxetat CH3COOCH3 là este, không có nhóm -CHO → không tráng gương. Vậy có 3 chất: andêhit axetic, glucozơ, mantozơ.

(AI giải đề cho tôi)
Xác định chất theo nhiệt độ sôi: X = 21°C là axetandehit (CH3CHO, sôi ~20,8°C); Y = 78,3°C là etanol (C2H5OH); Z = -75°C là axetilen (C2H2); T = 118°C là axit axetic (CH3COOH).
(a) Sai: Z là axetilen, khi tác dụng với AgNO3/NH3 tạo kết tủa axetilua bạc Ag2C2 (C2H2 + 2AgNO3 + NH3 → Ag2C2↓ + NH4NO3), đây là phản ứng tạo kết tủa chứ không phải phản ứng tráng bạc (không tạo lớp bạc sáng bám thành ống nghiệm).
(b) Đúng: T là axit axetic, tác dụng với Cu(OH)2 ở nhiệt độ thường theo phản ứng trung hòa: 2CH3COOH + Cu(OH)2 → (CH3COO)2Cu + 2H2O, làm Cu(OH)2 tan tạo dung dịch xanh.
(c) Sai: X là axetandehit (C2H4O), đốt cháy: C2H4O + 5/2 O2 → 2CO2 + 2H2O, số mol CO2 = số mol H2O = 2, không lớn hơn.
(d) Đúng: Y (etanol) + T (axit axetic) với H2SO4 đặc là phản ứng este hóa tạo etyl axetat: CH3COOH + C2H5OH ⇌ CH3COOC2H5 + H2O.
Vậy có 2 phát biểu đúng → chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
Fomalin (fomon) là dung dịch fomandehit (HCHO) khoảng 37–40% trong nước, dùng để ngâm xác động vật, thuộc da, tẩy uế. Vậy đáp án D.

(AI giải đề cho tôi)
Formol là dung dịch formaldehyde (HCHO, andehit formic), thường dùng trước đây để tẩy trắng và tạo độ dai bánh phở, bún nhưng gây hại sức khoẻ nên đã bị cấm. Methanol là rượu metylic, phenol và acetone không phải formol. Vậy đáp án là C.