Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chất béo và acid béo (Hóa học Lớp 12)

Axit X có 2 liên kết đôi nên cộng 2H₂ (Ni) thành axit no Y.
Axit linoleic: C${}_{17}$H${}_{31}$COOH
Axit stearic: C${}_{17}$H${}_{35}$COOH
(Lưu ý: tài liệu gốc trang 52 in nhầm công thức của triglixerit (C${}_{17}$H${}_{31}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ và (C${}_{17}$H${}_{35}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ thay vì công thức của hai axit béo; đáp án B vẫn đúng.)

Đáp án A

Các tính chất đúng với mọi loại lipit là: (3); (5); (6)

Dầu luyn là hidrocacbon

Phân tích: trước hết chúng ta phải biết được CT của triolein là $(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5$.
Nó có đầy đủ tính chất của 1 este không no, đa chức.
A. Đúng vì este có phản ứng thủy phân.
B. Đúng vì este không no có phản ứng với H₂, xúc tác Ni.
C. Sai vì este không có khả năng phản ứng với Cu(OH)₂ ở điều kiện thường.
D. Đúng vì este có tác dụng với NaOH

Chọn D. Gọi công thức chung của chất béo là $(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5$: $$(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5+3NaOH\to 3RCOONa+C_3{H}_5(OH{)}_3$$ 0,02 → 0,06 → 0,06 → 0,02. → $n_{C_3{H}_5(OH{)}_3}=\frac{1}{3}{n}_{NaOH}=0,02$ mol. Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng ta có: $m_{Este}+m_{NaOH}=m_{x\grave{a}ph\grave{o}ng}+m_{C_3{H}_5(OH{)}_3}\to m_{x\grave{a}ph\grave{o}ng}=17,24+0,06\cdot 40-0,02\cdot 92=17,8g$

Chọn A. Ta nhận thấy ngay mạch C${}_{17}$H${}_{33}$ có chứa 1 liên kết pi, mạch C${}_{15}$H${}_{31}$ là mạch C no và mạch C${}_{17}$H${}_{29}$ chứa 3 liên kết pi. Mà H${}_2$ chỉ cộng vào mạch C chưa no của chất béo nên số mol H${}_2$ cần để hidrohóa 1 mol chất béo là 4 mol

Chọn C. $(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5+3H_2\to (C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5$ (X); $(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5+3NaOH\to 3C_{17}{H}_{35}COONa+C_3{H}_5(OH{)}_3$ (Y); $C_{17}{H}_{35}COONa+HCl\to C_{17}{H}_{35}COOH$ (Z) + NaCl. Từ đó ta có thể suy ra Z là axit stearic.

Chọn C. Các chất béo được tạo thành từ các gốc axít béo no thường ở trạng thái rắn còn các chất béo được tạo thành từ các gốc axit béo không no thường ở trạng thái lỏng.

Chọn D. Ta có: n${}_{NaOH(pư)}$ = 3n${}_{C_3{H}_5(OH{)}_3}$ = 1,5 mol. $\stackrel{BTKL}{\to }$ m${}_{x\grave{a}ph\grave{o}ng}$ = m${}_{mu\acute{\hat{o}}i}$ + 40n${}_{NaOH}$ − 92n${}_{C_3{H}_5(OH{)}_3}$ = 445 (g).

Chọn D. Gọi A là gốc $C_{17}{H}_{33}COO-$ (oleat) và B là gốc $C_{15}{H}_{31}COO-$ (panmitat). X có hai công thức cấu tạo thỏa mãn với các gốc sau: A – B – B và B – A – B.

A. Axit glutamic: $HOOC(C{H}_2{)}_{2}CH(N{H}_2)-COOH$. B. Axit stearic (đáp án được tô vàng trong nguồn): nguồn in kèm công thức $(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5$ — đây là lỗi đánh máy của nguồn (công thức đó là tristearin; axit stearic thực tế là $C_{17}{H}_{35}COOH$). C. Axit axetic: $C{H}_{3}COOH$. D. Axit adipic: $HOOC(C{H}_2{)}_{4}COOH$.

Triolein tạo bởi glycerol và 3 phân tử oleic acid:
- glycerol: $C_3{H}_8{O}_3$, $M=92$
- oleic acid: $C_{17}{H}_{33}COOH=C_{18}{H}_{34}{O}_2$, $M=282$

Phản ứng tạo triglyceride:
glycerol + 3 acid $\to$ triolein + 3 nước

Nên:
$M_{triolein}=92+3\times 282-3\times 18$
$=92+846-54=884$

Đáp số: 884

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo là trieste của glixerol với các axit béo. Tripanmitin (tristearin) là trieste của glixerol với axit panmitic/stearic, nên là chất béo. Glucozơ là carbohydrat, axit oleic là axit béo (không phải chất béo), glixerol là ancol đa chức. Đáp án khớp với nguồn: D.

Quy đổi E thành HCOOH (x mol), CH₂ (y mol), H₂ (z mol), C₃H₅(OH)₃ (0,12 mol) và H₂O (-0,12.3 = -0,36 mol)
Muối gồm HCOONa, CH₂, H₂ ⇒ 68x + 14y + 2z = 133,38

$n_{O_2}$ = 0,5x + 1,5y + 0,5z + 3,5.0,12 = 11,625

m_O = 16.2x = 10,9777%.(46x + 14y + 2z + 0,12.92 − 0,36.18)

⇒ x = 0,44; y = 7,44; z = -0,35

⇒ a = -z = 0,35

Chọn A.
Quy đổi E thành C${}_{15}$H${}_{31}$COOH (2x mol), C${}_{17}$H${}_{33}$COOH (2x mol), C${}_{17}$H${}_{35}$COOH (x mol); C${}_3$H${}_5$(OH)${}_3$ (5x/3 mol), H${}_2$O (-5x mol)
Hidro hóa hoàn toàn G thu được: m${}_G$ = 256.2x + 284.3x + 92.5x/3 – 18.5x = 42,82 ⇒ x = 0,03
n${}_E$ = 5x/3 = 0,05 mol và số mol các axit béo lần lượt là 0,06 mol; 0,06 mol; 0,03 mol
Vì $M_Y>M_X>820$ nên không có (C${}_{15}$H${}_{31}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$.
Số mol C${}_{17}$H${}_{35}$COOH < số mol E ⇒ C${}_{17}$H${}_{35}$COOH không thể xuất hiện ở cả X và Y
Nếu C${}_{17}$H${}_{35}$COOH chỉ xuất hiện 1 lần ở 1 chất thì số mol các chất là 0,03 và 0,02:
→ X là (C${}_{17}$H${}_{35}$COO)(C${}_{15}$H${}_{31}$COO)${}_2$ (0,03 mol) và Y là (C${}_{17}$H${}_{33}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ (0,02 mol)
⇒ \%X = 58,59\%.
Nếu C${}_{17}$H${}_{35}$COOH xuất hiện 2 lần ở 1 chất thì số mol các chất là 0,015 và 0,035 → Loại vì không xếp góc axit vào chất béo 0,035 mol được.
Nếu C${}_{17}$H${}_{35}$COOH xuất hiện 3 lần ở 1 chất thì số mol các chất là 0,01 và 0,04 → Loại, giống như trên.

(AI giải đề cho tôi)
Tripanmitin là trieste của glycerol với axit panmitic (C15H31COOH), công thức phân tử: (C15H31COO)3C3H5, tức C51H98O6. Số nguyên tử oxi = 3 nhóm este × 2 oxi = 6. Đáp án D, khớp với đáp án nguồn (47-D).

(AI giải đề cho tôi)
Glixerol 18,4 g = 0,2 mol → X chứa 0,2 mol triglixerit (0,6 gốc axit) và x mol axit béo tự do. Đếm nguyên tử: C = 0,2·3 + 18(0,6 + x) = 11,4 + 18x; O = 0,2·6 + 2x = 1,2 + 2x (gốc axit trong este chỉ đóng góp 1 O của nhóm carboxyl, O của glixerol đã là O este). Tỉ lệ khối lượng: 12(11,4+18x)/[16(1,2+2x)] = 99/14 → 1915,2 + 3024x = 1900,8 + 3168x → x = 0,1 mol axit béo tự do. Tổng số muối = 0,6 + 0,1 = 0,7 mol. Khối lượng muối: m = 306n35 + 304n33 + 302n31 = 306·0,7 − 2n33 − 4n31 = 214,2 − 2(n33 + 2n31). Số mol H2 tối đa = n33 + 2n31 = 0,46 → m = 214,2 − 0,92 = 213,28 ≈ 213 gam. Đáp án D.

$n_C:n_O=\frac{99}{12}:\frac{14}{16}=66:7$
⇒ $n_C=66x$; $n_O=7x$; $n_{mu\acute{\hat{o}}i}=n_{NaOH}=n_{COO}=3,5x$
$n_{C_3{H}_5(OH{)}_3}=0,2$; ⇒ $66x=18.3,5x+0,2.3$ ⇒ $x=0,2$
m gam muối gồm $C_{17}{H}_{35}COONa$, $C_{17}{H}_{33}COONa$, $C_{17}{H}_{31}COONa$ ⇒ trung bình $C_{17}{H}_{32,5}COONa$ : $3,5x=0,7$ mol
⇒ $m+2.0,46=306.0,7$ ⇒ $m=213,28\approx 213$ gam

(AI giải đề cho tôi)
Omega-3 (acid béo không no nhiều nối đôi như EPA, DHA) có hàm lượng cao nhất trong các loại cá béo như cá trích, cá hồi. Thịt bò, thịt lợn, trứng gà chỉ chứa hàm lượng omega-3 rất thấp. Vậy đáp án là D, phù hợp với đáp án của đề (Câu 17: D).