Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Acid–base theo Brønsted và sự điện li (Hóa học Lớp 11)

(AI giải đề cho tôi)
X phải là axit (quỳ hóa đỏ), Y phải là bazơ (quỳ hóa xanh), và trộn hai dung dịch phải tạo kết tủa. Xét A: H₂SO₄ làm quỳ hóa đỏ, Ba(OH)₂ làm quỳ hóa xanh; khi trộn: H₂SO₄ + Ba(OH)₂ → BaSO₄↓ + 2H₂O, xuất hiện kết tủa BaSO₄ màu trắng → thỏa mãn. B: H₂SO₄ + NaOH → Na₂SO₄ + H₂O, Na₂SO₄ tan tốt, không có kết tủa → loại. C: NaHSO₄ làm quỳ hóa đỏ nhưng BaCl₂ là muối trung tính, không làm quỳ hóa xanh → loại. D: HCl làm quỳ hóa đỏ nhưng Na₂CO₃ chỉ tạo phản ứng sủi bọt khí CO₂ (HCl + Na₂CO₃ → 2NaCl + CO₂↑ + H₂O), không có kết tủa → loại. Vậy đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng trao đổi ion là phản ứng giữa các chất điện li trong dung dịch, không có sự thay đổi số oxi hóa. A là phản ứng thế kim loại (Mg bị oxi hóa), B và D là phản ứng oxi hóa – khử (Fe³⁺→Fe²⁺, I⁻→I₂, Cu→Cu²⁺). Chỉ có C: Fe(NO₃)₃ + 3NaOH → Fe(OH)₃ + 3NaNO₃ là trao đổi ion giữa hai muối/kiềm trong dung dịch, tạo kết tủa Fe(OH)₃, không đổi số oxi hóa.

Nguồn (trang 79) tô đỏ đáp án D. Ca(OH)₂ là bazơ mạnh, điện li hoàn toàn: Ca(OH)₂ → Ca²⁺ + 2OH⁻. A sai vì NaCl điện li thành Na⁺ + Cl⁻ (không phải Na²⁺, Cl²⁻); B sai vì ancol không điện li; C sai vì CH₃COOH là axit yếu, điện li một phần (thường viết ⇌).

(AI giải đề cho tôi)
KCl rắn, khan là chất điện li rắn: các ion K⁺ và Cl⁻ bị liên kết cố định trong mạng tinh thể, không có ion tự do di chuyển nên không dẫn điện. NaCl nóng chảy và KOH nóng chảy có ion tự do nên dẫn điện; HCl tan trong nước phân li thành H⁺ và Cl⁻ nên dẫn điện.

(AI giải đề cho tôi)
Chất điện li mạnh là chất phân li hoàn toàn thành ion khi tan trong nước hoặc ở trạng thái nóng chảy. NaCl là muối tan, phân li hoàn toàn: NaCl → Na⁺ + Cl⁻. H₂O điện li rất yếu; CaCO₃ không tan trong nước; CH₃COOH là axit yếu, điện li một phần. Vậy đáp án B, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Trong phản ứng thuận NH${}_3$ + H${}_2$O ⇌ NH${}_4^{+}$ + OH${}^{-}$, theo thuyết Bronsted – Lowry, base là chất nhận proton (H${}^{+}$). Trong chiều thuận, NH${}_3$ nhận một proton từ H${}_2$O để tạo thành NH${}_4^{+}$, nên NH${}_3$ là base; H${}_2$O nhường proton nên là acid. Đáp án khớp với đáp án nguồn (8A).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 2 (PHẦN II) - thủy phân muối M2(SO4)3 của phèn sắt/phèn nhôm.

a) ĐÚNG. Sự thủy phân muối M2(SO4)3 là kết hợp quá trình (1) - điện li hoàn toàn tạo ion M3+ và SO4^2-, và quá trình (2) - ion M3+ (acid yếu, cation kim loại tích điện dương lớn) thủy phân tạo M(OH)3 và H3O+. Cộng hai quá trình: M2(SO4)3 + 6H2O → 2M(OH)3 + 6H3O+ + 3SO4^2-, giải thích được tính acid của dung dịch phèn.

b) ĐÚNG. Theo Brønsted-Lowry, acid là chất nhường proton (H+). Trong quá trình (2), mỗi ion M3+ được bao quanh bởi phân tử nước; thực chất các phân tử nước phối trí với M3+ nhường proton cho nước tạo H3O+, làm M3+ (thông qua cation aqua [M(H2O)6]3+) đóng vai trò acid theo Brønsted-Lowry. Đề bài và đáp án gốc xác nhận M3+ đóng vai trò acid (ý b là Đúng theo bảng đáp án trang 28).

c) SAI. Khi dùng phèn nhôm làm trong nước, tác nhân làm trong nước là kết tủa Al(OH)3 (keo kết tủa hấp phụ các hạt bụi, làm chúng lắng xuống), không phải H3O+. H3O+ chỉ là sản phẩm của quá trình thủy phân, làm pH giảm.

d) ĐÚNG. Quá trình (2) sinh ra H3O+ làm nồng độ H3O+ trong nước tăng, do đó pH của nước giảm so với ban đầu.

So sánh với đáp án gốc (trang 28, PHẦN II Câu 2): a Đ, b Đ, c S, d Đ - khớp hoàn toàn với kết quả giải độc lập.
a) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: thủy phân muối được giải thích bằng cách kết hợp quá trình điện li (1) và quá trình thủy phân cation M3+ (2), cho tổng: M2(SO4)3 + 6H2O → 2M(OH)3 + 6H3O+ + 3SO4^2-.
b) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: ion M3+ (cation acid yếu) nhường proton cho nước tạo H3O+, đóng vai trò acid theo Brønsted-Lowry (khớp đáp án gốc: b là Đ).
c) (AI giải đề cho tôi)
Sai: tác nhân làm trong nước là kết tủa keo Al(OH)3 hấp phụ cặn bẩn, không phải H3O+.
d) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: quá trình thủy phân sinh H3O+ làm nồng độ H3O+ tăng nên pH nước giảm.

Chọn C. Ca(OH)${}_2$ là bazơ nên có khả năng phản ứng, hấp thụ các khí thải trên.

Dung dịch trung hòa về điện, áp dụng bảo toàn điện tích: tổng số mol điện tích dương bằng tổng số mol điện tích âm.

$2n_{C{a}^{2+}}+2n_{M{g}^{2+}}=n_{C{l}^{-}}+n_{N{O}_3^{-}}$

$2(0,01)+2(0,01)=0,03+x$

$0,04=0,03+x\Rightarrow x=0,01$

Vậy chọn A (khớp với đáp án 16. A trong bảng đáp án của đề, trang 58).

(AI giải đề cho tôi)
KCl, NaOH là chất điện li mạnh (tan và phân li hoàn toàn); HNO₃ là axit mạnh, điện li mạnh. HF là axit yếu, chỉ phân li một phần trong nước: HF ⇌ H⁺ + F⁻, nên HF là chất điện li yếu. Đáp án D, khớp với đáp án nguồn (Câu 57 → D).

(AI giải đề cho tôi)
Phương trình ion thu gọn $H^{+}+O{H}^{-}\to H_{2}O$ đòi hỏi phản ứng giữa axit mạnh và bazơ mạnh, sản phẩm muối tan, không có chất khác tham gia ion. A: $H_{2}S{O}_4+2NaOH\to N{a}_{2}S{O}_4+2H_{2}O$, ion đầy đủ $2H^{+}+2O{H}^{-}\to 2H_{2}O$, thu gọn đúng là $H^{+}+O{H}^{-}\to H_{2}O$. B: tạo $BaS{O}_4$ kết tủa, ion thu gọn là $B{a}^{2+}+S{O}_4^{2-}\to BaS{O}_4$. C: $KHC{O}_3$ là muối axit yếu, ion thu gọn $HC{O}_3^{-}+O{H}^{-}\to C{O}_3^{2-}+H_{2}O$. D: $Zn(OH{)}_2$ không tan, ion thu gọn $Zn(OH{)}_2+2H^{+}\to Z{n}^{2+}+2H_{2}O$. Đáp án A, khớp đáp án nguồn (1.A).

(AI giải đề cho tôi)
H₃PO₄ là axit yếu, chỉ điện li một phần trong nước nên là chất điện li yếu. HNO₃ là axit mạnh, NH₄NO₃ và Na₂CO₃ là muối tan điện li mạnh. Đáp án A khớp với đáp án nguồn (trang 35).

(AI giải đề cho tôi)
Xét khả năng đồng thời tồn tại của các ion trong cùng dung dịch:
- A: Na${}^{+}$, Cu${}^{2+}$, Fe${}^{2+}$, NO${}_3^{-}$, Cl${}^{-}$ không phản ứng với nhau (không tạo kết tủa, không có phản ứng oxi hóa - khử giữa các ion này) nên cùng tồn tại được.
- B: OH${}^{-}$ phản ứng với Fe${}^{2+}$ tạo kết tủa Fe(OH)${}_2$ và với NH${}_4^{+}$ tạo NH${}_3$ nên không cùng tồn tại.
- C: OH${}^{-}$ phản ứng với NH${}_4^{+}$, Al${}^{3+}$ và HCO${}_3^{-}$ nên không cùng tồn tại.
- D: Cu${}^{2+}$ phản ứng với OH${}^{-}$ tạo kết tủa Cu(OH)${}_2$ nên không cùng tồn tại.
Vậy đáp án là A, khớp với đáp án nguồn (57A).

(AI giải đề cho tôi)
A sai vì OH^- phản ứng với Fe^{2+} tạo kết tủa Fe(OH)_2. B sai vì OH^- phản ứng với Al^{3+} (và CH_3COO^- với Al^{3+} thuỷ phân). C sai vì NH_4^+ phản ứng với OH^- thoát khí NH_3. D đúng: K^+, Ba^{2+}, NH_4^+, NO_3^- không phản ứng với nhau (Ba(NO_3)_2, KNO_3, NH_4NO_3 đều tan) nên cùng tồn tại trong dung dịch.

(AI giải đề cho tôi)
Muối trung hòa là muối không chứa H (không phải muối axit). KHSO4, NaHCO3, KHS đều là muối axit (chứa H trong gốc axit). MgSO4 không chứa H, tạo từ axit H2SO4 và bazơ Mg(OH)2, nên là muối trung hòa. Đáp án D, khớp đáp án nguồn (51D).

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng NaOH + HCl → NaCl + H2O có phương trình ion thu gọn: $H^{+}+O{H}^{-}\to H_{2}O$ (axit mạnh + kiềm mạnh tạo muối tan). Xét các phương án: A) $O{H}^{-}+HC{O}_3^{-}\to C{O}_3^{2-}+H_{2}O$ (khác, vì HCO3^- là axit yếu). B) $F{e}^{2+}+2O{H}^{-}\to Fe(OH{)}_2$ (phản ứng tạo kết tủa, khác). C) KOH + HNO3 → KNO3 + H2O: cả KOH, HNO3, KNO3 đều tan mạnh, ion thu gọn là $H^{+}+O{H}^{-}\to H_{2}O$ — trùng với phản ứng trên. D) $N{H}_4^{+}+O{H}^{-}\to N{H}_3+H_{2}O$ (khác). Vậy đáp án C, khớp với đáp án nguồn (58C).

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng NaOH + HCl → NaCl + H2O có phương trình ion thu gọn: H+ + OH- → H2O. Kiểm tra các phương án: A. NaOH + NaHCO3: HCO3- là ion của axit yếu, ion thu gọn là HCO3- + OH- → CO3^2- + H2O, khác. B. 2KOH + FeCl2: tạo kết tủa Fe(OH)2, ion thu gọn là Fe^2+ + 2OH- → Fe(OH)2, khác. C. KOH + HNO3 → KNO3 + H2O: ion thu gọn là H+ + OH- → H2O, trùng với phản ứng gốc. D. NaOH + NH4Cl: NH4+ là ion của bazơ yếu, ion thu gọn là NH4+ + OH- → NH3 + H2O, khác. Vậy đáp án C, khớp với đáp án nguồn (đáp án C được gạch chân/đánh dấu trong tài liệu).

(AI giải đề cho tôi)
Muối axit là muối có nguyên tử H của axit chưa bị kim loại thay thế hoàn toàn. $NaHC{O}_3$ tạo từ axit $H_{2}C{O}_3$ (axit hai nửa) trong đó chỉ có một H bị Na thay thế, nên là muối axit. Các muối còn lại đều là muối trung hòa: $K_{2}C{O}_3$ (từ $H_{2}C{O}_3$, cả hai H đã bị thay), $N{H}_{4}Cl$ và KCl (từ axit HCl chỉ có một H). Đáp án khớp với đáp án nguồn 48D.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 55: Chất không điện li là chất không phân li thành ion trong dung dịch. HCl là axit mạnh điện li hoàn toàn; CH${}_3$COOH là axit yếu điện li một phần; NaOH là bazơ mạnh điện li hoàn toàn. C${}_{12}$H${}_{22}$O${}_{11}$ (saccarozơ) là hợp chất hữu cơ không phân li thành ion trong dung dịch, nên không điện li. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (55-B).