Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Ester (Hóa học Lớp 12)

a) Đúng
b) Sai
c) Đúng. $n_{EthylAlcohol}=\frac{10.0,78}{46}=\frac{39}{230}$ ; $n_{AceticAcid}=\frac{10.1,05}{60}=0,175$. Ta thấy $n_{EthylAlcohol}-n_{AceticAcid}<0$; Ethyl Alcohol đủ; Acetic Acid dư. $m_{Ester}=\frac{39}{230}.0,4.88=5,7\approx 6g$
d) Đúng
a) Đúng
b) Sai
c) Đúng. $n_{EthylAlcohol}=\frac{10.0,78}{46}=\frac{39}{230}$ ; $n_{AceticAcid}=\frac{10.1,05}{60}=0,175$. Ta thấy $n_{EthylAlcohol}-n_{AceticAcid}<0$; Ethyl Alcohol đủ; Acetic Acid dư. $m_{Ester}=\frac{39}{230}.0,4.88=5,7\approx 6g$
d) Đúng

(AI giải đề cho tôi)
X có cấu tạo $C{H}_{3}C{H}_{2}COOC{H}_3$, là ester tạo từ acid propionic ($C{H}_{3}C{H}_{2}COOH$) và methanol ($C{H}_{3}OH$). Phần acid có 3 carbon (propionate), phần alcohol là methyl. Vậy tên gọi của X là methyl propionate (methyl propanoate), khớp với đáp án A. Các phương án khác sai: ethyl acetate là $C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5$, methyl acetate là $C{H}_{3}COOC{H}_3$, propyl acetate là $C{H}_{3}COO{C}_3{H}_7$.

(AI giải đề cho tôi)
Y có công thức phân tử $C_4{H}_8{O}_2$ và tác dụng với dung dịch NaOH sinh ra muối $Z$ có công thức $C_3{H}_5{O}_{2}Na$, nên Y là este đơn chức. Muối $C_3{H}_5{O}_{2}Na$ tương ứng với acid $C_3{H}_6{O}_2$ là acid propionic $C{H}_{3}C{H}_{2}COOH$. Vậy Y là methyl propionate: $C_2{H}_{5}COOC{H}_3$ (đúng công thức phân tử $C_4{H}_8{O}_2$). Phương trình: $C_2{H}_{5}COOC{H}_3+NaOH\to C_2{H}_{5}COONa+C{H}_{3}OH$. Kiểm tra các phương án: A ($HCOO{C}_3{H}_7$) cho muối $HCOONa$; B ($C_2{H}_{5}COO{C}_2{H}_5$) có công thức $C_5{H}_{10}{O}_2$ (sai CTPT); C ($C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5$) cho muối $C{H}_{3}COONa$ ($C_2{H}_3{O}_{2}Na$). Chỉ D thỏa mãn, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Ester có nhóm chức $-COO-$. $C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5$ (ethyl acetate) chứa nhóm ester, còn HCOOH là acid carboxylic, $C{H}_{3}OH$ là alcohol, $C{H}_{3}CHO$ là aldehyde. Đáp án A khớp với đáp án nguồn.

Theo đáp án của tài liệu nguồn (trang 10, phương án B được tô sáng), nhận định không đúng là B. Thêm dung dịch NaCl bão hoà vào bình hứng giúp muối hoá lớp nước, làm giảm độ tan của ethyl acetate trong nước và tách lớp hữu cơ rõ hơn — đây là biện pháp đúng, không phải nhận định sai. Nhận định sai thực chất là D: ở 80°C, ngoài ethyl acetate (sôi 77°C) và nước, hơi còn mang theo ethanol (sôi 78,3°C) vì nhiệt độ sôi của ethanol rất gần với nhiệt độ phản ứng, nên phần hơi tách ra không chỉ gồm ethyl acetate và nước.

a) Đúng: C:H:O = 1,33:2:1 → CTDG: $C_4{H}_6{O}_3$, $M=102$; mà $M_E=204\Rightarrow$ CTPT: $C_8{H}_{12}{O}_6$; CTCT E: HCOO-CH₂-COO–CH₂-COO-C₃H₇; Z: HO-CH₂-COONa → T: HO-CH₂-COOH; X: C₃H₇OH; Y: HCOONa; HO-CH₂-COOH + 2Na → NaO-CH₂-COONa + H₂.
b) Sai: X: C₃H₇OH không phản ứng với Cu(OH)₂.
c) Đúng: F: C₃H₆ ở thể khí trong điều kiện thường.
d) Sai: E có 2 đồng phân: HCOO-CH₂-COO–CH₂-COO-CH₂-CH₂-CH₃ và HCOO-CH₂-COO–CH₂-COO-CH(CH₃)₂.
a) C:H:O = 1,33:2:1
→ CTDG: $C_4{H}_6{O}_3$, $M=102$
Mà $M_E=204\Rightarrow$ CTPT: $C_8{H}_{12}{O}_6$
CTCT E: HCOO-CH₂-COO–CH₂-COO-C₃H₇
Z: HO-CH₂-COONa → T: HO-CH₂-COOH
X: C₃H₇OH
Y: HCOONa
HO-CH₂-COOH + 2Na → NaO-CH₂-COONa + H₂
b) X: C₃H₇OH không phản ứng với Cu(OH)₂
c) F: C₃H₆ ở thể khí trong điều kiện thường
d) E có 2 đồng phân:
HCOO-CH₂-COO–CH₂-COO-CH₂-CH₂-CH₃ và
HCOO-CH₂-COO–CH₂-COO-CH(CH₃)₂

(AI giải đề cho tôi)
Acetic acid là CH${}_3$COOH, methanol là CH${}_3$OH. Phản ứng este hóa: CH${}_3$COOH + CH${}_3$OH $ightleftharpoons$ CH${}_3$COOCH${}_3$ + H${}_2$O (xúc tác H${}_2$SO${}_4$ đặc, đun nóng). Phần gốc acid (CH${}_3$CO–) kết hợp với phần gốc alcohol (–OCH${}_3$) tạo methyl acetate có công thức cấu tạo CH${}_3$COOCH${}_3$. Kiểm tra: A là ethyl acetate (từ ethanol), C là methyl formiate (từ formic acid), D là ethyl formiate — đều không đúng. Đáp án khớp với đáp án nguồn (B).

a) Đúng. CTCT của E là HO-C${}_6$H${}_4$-COOCH${}_3$; X: CH${}_3$OH; Y: HO-C${}_6$H${}_4$-COOH.
b) Sai. E là HO-C${}_6$H${}_4$-COOCH${}_3$ → Tổng số nguyên tử là 19.
c) Đúng.
d) Đúng. Y (HO-C${}_6$H${}_4$-COOH) có 1 nhóm OH phenol và 1 nhóm COOH nên phản ứng với NaOH theo tỉ lệ 1:2.
a) Đúng. CTCT của E là HO-C${}_6$H${}_4$-COOCH${}_3$; X: CH${}_3$OH; Y: HO-C${}_6$H${}_4$-COOH.
b) Sai. E là HO-C${}_6$H${}_4$-COOCH${}_3$ → Tổng số nguyên tử là 19.
c) Đúng.
d) Đúng. Y (HO-C${}_6$H${}_4$-COOH) có 1 nhóm OH phenol và 1 nhóm COOH nên phản ứng với NaOH theo tỉ lệ 1:2.

Đáp án: 124

(AI giải đề cho tôi)
Ester CH${}_3$COOCH=CH${}_2$ gồm phần acid là CH${}_3$COO- (từ acetic acid, nhóm acetate) và phần alcohol là -OCH=CH${}_2$ (nhóm vinyl). Vậy tên gọi là vinyl acetate. Đáp án khớp với đáp án nguồn (B).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 21 (đúng/sai):
a) Đúng. Vùng 1750 - 1680 cm${}^{-1}$ là vùng hấp thụ của nhóm C=O (ester và carboxyl), nên tín hiệu ở 1700 cm${}^{-1}$ đặc trưng cho liên kết C=O.
b) Đúng. Trong phản ứng, nhóm -OH của salicylic acid bị acetyl hóa bởi acetic anhydride (xúc tác H${}_2$SO${}_4$, nhiệt độ) tạo nhóm ester -OCOCH${}_3$ trong aspirin, nên acetic anhydride là tác nhân acetyl hóa.
c) Sai. Acetic acid không đủ khả năng acetyl hóa trực tiếp phenol trong điều kiện này (phản ứng ester hóa với acid yếu, thuận nghịch, hiệu suất thấp); thực tế phải dùng acetic anhydride (hoặc acetyl chloride) làm tác nhân acetyl hóa.
d) Đúng. $n_{\text{salicylic acid}}=\frac{13,8}{138}=0,1$ mol; $n_{(C{H}_{3}CO{)}_{2}O}=\frac{15,2}{102}\approx 0,149$ mol. Phản ứng 1:1 nên salicylic acid hết, anhydride dư. Khối lượng aspirin thu được (hiệu suất 80%): $m=0,1\times 0,8\times 180=14,4$ g. Khớp với đề bài.
a) (AI giải đề cho tôi)
1700 cm${}^{-1}$ nằm trong vùng 1750 - 1680 cm${}^{-1}$ đặc trưng cho nhóm C=O của ester và carboxyl.
b) (AI giải đề cho tôi)
Acetic anhydride cung cấp nhóm acetyl (CH${}_3$CO-) để acetyl hóa nhóm -OH của salicylic acid, tạo aspirin.
c) (AI giải đề cho tôi)
Acetic acid là acid yếu, phản ứng ester hóa với phenol thuận nghịch và hiệu suất rất thấp, không thể thay thế acetic anhydride trong thí nghiệm này.
d) $n_{OH{C}_6{H}_{4}COOH}=0,1$; $n_{(C{H}_{3}CO{)}_{2}O}=0,15$; $m_{C{H}_{3}COO{C}_6{H}_{4}COOH}=0,1.0,8.180=14,4g$

Đáp án được tô sáng trên trang hướng dẫn giải (không kèm lời giải chi tiết trong tài liệu gốc).

(AI giải đề cho tôi)
Ester X có M = 88. Xét các lựa chọn: A. C5H11OH là ancol, không phải ester (M = 88 nhưng sai loại chất). B. CH3COOC2H5: M = 12·4 + 8·1 + 32 = 88, là ester, thỏa mãn. C. C3H7COOH là axit cacboxylic (M = 88) nhưng không phải ester. D. HCOOC2H5: M = 12·3 + 6·1 + 32 = 74 ≠ 88. Vậy chỉ có CH3COOC2H5 vừa là ester vừa có khối lượng phân tử 88.

Đáp án: 2,93
$$C{H}_{3}COOH+C_2{H}_{5}OH\rightleftharpoons C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5+H_{2}O$$
Bđ: 1mol — 1mol
CB: 1/3 mol — 1/3 — 2/3 — 2/3
$\Rightarrow K_C=4$
$\Rightarrow \frac{0,9.0,9}{0,1.(x-0,9)}=4\Rightarrow x=2,93$

(AI giải đề cho tôi)
CH${}_3$COOC${}_2$H${}_5$ là este tạo bởi axit axetic (CH${}_3$COOH) và ancol etylic (C${}_2$H${}_5$OH), nên tên tiếng Anh là ethyl acetate (etyl axetat). Đáp án A khớp với đáp án nguồn trang 7.

a) Sai. $n_{\text{salicylic acid}}=0,1$ mol; $n_{C{H}_{3}OH}=0,494$ mol; $n_{\text{methyl salicylate}}=0,075$ mol; hiệu suất $H=\frac{0,075}{0,1}.100=75\%$.
b) Đúng. Ester này là ester của phenol nên phản ứng theo tỉ lệ 1:2 với NaOH.
c) Đúng. Các muối khan có tác dụng hút nước để làm khan sản phẩm.
d) Đúng.
a) Sai.
$n_{\text{salicylic acid}}=\frac{13,8}{138}=0,1(\text{mol})$
$m_{C{H}_{3}OH}=20.0,79=15,8(\text{gam})$ ; $n_{C{H}_{3}OH}=\frac{15,8}{32}=0,494(\text{mol})$
$n_{\text{methyl salicylate}}=\frac{11,4}{152}=0,075(\text{mol})$
$$HO-C_6{H}_4-COOH+C{H}_{3}OH\underset{H_{2}S{O}_4,t^o}{\rightleftharpoons }HO-C_6{H}_4-COOC{H}_3+H_{2}O$$
Hiệu suất phản ứng: $H=\frac{0,075}{0,1}.100=75\%$
b) Đúng. Ester này là ester của phenol nên phản ứng theo tỉ lệ 1:2 với NaOH.
c) Đúng. Các muối khan có tác dụng hút nước để làm khan sản phẩm.
d) Đúng.

Đáp án D được tô sáng trong nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
a) Đúng. Tỉ lệ nguyên tử: $x:y:z=\frac{54,55}{12}:\frac{9,09}{1}:\frac{36,36}{16}=2:4:1$ nên công thức đơn giản nhất là $(C_2{H}_{4}O{)}_n$ với $M_{đơn}=44$. Vì $M_E=88$ nên $44n=88\iff n=2$, vậy CTPT của E là $C_4{H}_8{O}_2$.
b) Đúng. Y có nhiệt độ sôi 64,7°C nhỏ hơn ethanol (78,3°C) nên Y là methanol $C{H}_{3}OH$ (sản phẩm thủy phân este của alcohol metylic). Từ methanol có thể điều chế trực tiếp acetic acid bằng phản ứng carbonyl hóa với CO (quá trình Monsanto/Cativa): $C{H}_{3}OH+CO\stackrel{xt}{\to }C{H}_{3}COOH$.
c) Sai. Xăng E5 là hỗn hợp 5% ethanol (không phải methanol) với 95% xăng khoáng theo thể tích. Methanol không được dùng để pha xăng E5.
d) Đúng. E là este có CTPT $C_4{H}_8{O}_2$, thủy phân trong NaOH cho muối của acid X và methanol, nên X có khối lượng phân tử $88-32+18=74$, tức $C{H}_{3}C{H}_{2}COOH$ (propanoic acid): $C{H}_{3}C{H}_{2}COOC{H}_3+NaOH\to C{H}_{3}C{H}_{2}COONa+C{H}_{3}OH$.
a) C${}_x$H${}_y$O${}_z$: ta có: $x:y:z=\frac{54,55}{12}:\frac{9,09}{1}:\frac{36,36}{16}=2:4:1$ => (C${}_2$H${}_4$O)${}_n$; M=88 => 44n=88 ⇔ n=2 => CTPT của E là C${}_4$H${}_8$O${}_2$
b) (AI giải đề cho tôi)
Y là methanol (t°sôi 64,7°C); từ methanol điều chế trực tiếp acetic acid bằng carbonyl hóa với CO: $C{H}_{3}OH+CO\stackrel{xt}{\to }C{H}_{3}COOH$.
c) (AI giải đề cho tôi)
Xăng E5 là 5% ethanol trộn với 95% xăng khoáng theo thể tích, không phải methanol.
d) (AI giải đề cho tôi)
E là methyl propanoate; thủy phân cho sodium propanoate và methanol, nên X là propanoic acid ($M=74$).

(AI giải đề cho tôi)
E có %C=63,16; %H=5,26; %O=31,58 nên $x:y:z=\frac{63,16}{12}:\frac{5,26}{1}:\frac{31,58}{16}=8:8:3$; với $M_E=152$ suy ra công thức phân tử $C_8{H}_8{O}_3$. Phổ IR có peak C=O, C-O và O-H; E là este từ alcohol X và acid Y chứa vòng benzene, dùng làm thuốc giảm đau, xoa bóp, cao dán trị căng cơ, bong gân => E là methyl salicylate: $HO{C}_6{H}_{4}COOC{H}_3$ (X là $C{H}_{3}OH$, Y là acid salicylic $HO{C}_6{H}_{4}COOH$).

a) Đúng. Y là $HO{C}_6{H}_{4}COOH$ (acid salicylic) chứa một nhóm -OH và một nhóm -COOH.

b) Sai. X là methanol ($C{H}_{3}OH$); hiện nay methanol được điều chế chủ yếu từ khí tổng hợp (CO + H${}_2$), không điều chế từ cellulose và tinh bột bằng lên men sinh học (lên men sinh học cellulose/tinh bột cho ethanol).

c) Đúng. $HO{C}_6{H}_{4}COOC{H}_3+2NaOH\to NaO{C}_6{H}_{4}COONa+C{H}_{3}OH+H_{2}O$. $n_E=\frac{3,8}{152}=0,025$ mol; $n_{NaOH}=0,06\cdot 1,0=0,06$ mol. Tỉ lệ 1:2 nên NaOH dư: $n_{NaOHdư}=0,06-0,05=0,01$ mol. Chất rắn gồm $NaO{C}_6{H}_{4}COONa$ và NaOH. Bảo toàn khối lượng: $3,8+40\cdot 0,06=m_{r\acute{\stackrel{˘}{a}}n}+32\cdot 0,025+18\cdot 0,025\Rightarrow m_{r\acute{\stackrel{˘}{a}}n}=6,2-0,8-0,45=4,95$ gam.

d) Đúng. $HO{C}_6{H}_{4}COOH+(C{H}_{3}CO{)}_{2}O\to HOOC{C}_6{H}_{4}OOCC{H}_3$ (aspirin, $M_F=180$) $+C{H}_{3}COOH$. Khối lượng F cần sản xuất: $m_F=500\cdot 10\cdot 10\cdot 2000\cdot \frac{100}{90}\cdot 10^{-6}=111,1$ kg $\Rightarrow n_F=\frac{111,1}{180}=\frac{50}{81}$ kmol $\Rightarrow m_Y=\frac{50}{81}\cdot 138\approx 85,2$ kg. (Lưu ý: bản lời giải gốc in nhầm công thức F là HOOCC${}_6$H${}_4$OCH${}_3$ trước khi viết đúng phương trình với HOOCC6H4OOCCH${}_3$.)
a) C${}_x$H${}_y$O${}_z$: $x:y:z=63,16/12:5,26/1:31,58/16=8:8:3$; M${}_E$ = 152 => C${}_8$H${}_8$O${}_3$. Theo phổ IR của E có số sóng đặc trưng của các nhóm C=O, C-O và OH. E được tạo thành do alcohol X và acid Y chứa vòng benzene; E được dùng trong thành phần của một số thuốc giảm đau, thuốc xoa bóp, cao dán điều trị căng co, bong gân,... => E là este chứa vòng benzene => E là: HOC${}_6$H${}_4$COOCH${}_3$
b) (AI giải đề cho tôi)
X là methanol, hiện nay điều chế chủ yếu từ khí tổng hợp (CO + H${}_2$), không phải từ cellulose và tinh bột bằng lên men sinh học (phương pháp đó cho ethanol).
c) HOC${}_6$H${}_4$COOCH${}_3$ + 2NaOH -> NaOC${}_6$H${}_4$COONa + CH${}_3$OH + H${}_2$O
n${}_E$=$\frac{3,8}{152}$=0,025 (mol); n${}_{NaOH}$=60.10${}^{-3}$.1=0,06 (mol)
Tỉ lệ phản ứng theo phương trình là 1 este 2 base => NaOH dư => n${}_{NaOHdư}$=0,06-0,025.2=0,01 (mol)
Vậy chất rắn thu được gồm NaOC${}_6$H${}_4$COONa và NaOH
Theo định luật bảo toàn khối lượng:
$$m_{este}+m_{NaOH}=m_{ch\acute{\hat{a}}tr\acute{\stackrel{˘}{a}}n}+m_{CH3OH}+m_{H2O}$$
$$\iff 3,8+40.0,06=m_{ch\acute{\hat{a}}tr\acute{\stackrel{˘}{a}}n}+32.0,025+18.0,025$$
=> m${}_{ch\acute{\hat{a}}tr\acute{\stackrel{˘}{a}}n}$ = 4,95 (gam)
d) Y: HOC${}_6$H${}_4$COOH => F là aspirin: HOOCC${}_6$H${}_4$OOCCH${}_3$ (lưu ý: bản lời giải gốc in nhầm công thức F là HOOCC${}_6$H${}_4$OCH${}_3$ trước khi viết đúng phương trình với HOOCC6H4OOCCH${}_3$)
HOC${}_6$H${}_4$COOH + (CH${}_3$CO)${}_2$O → HOOCC${}_6$H${}_4$OOCCH${}_3$ + CH${}_3$COOH
Sản suất 2000 hộp thuốc, mỗi hộp 10 vỉ, mỗi vỉ 10 viên, mỗi viên chứa 500mg, H=90\% => m${}_F$=500.10.10.2000.$\frac{100}{90}$.10${}^{-6}$=111,1 (kg)
m${}_F$=$\frac{111,1}{180}$=$\frac{50}{81}$ (kmol) => m${}_Y$=$\frac{50}{81}$.138 ≈ 85,2 (kg)