Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chất béo và acid béo (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Triolein là trieste của glycerol với axit oleic (C17H33COOH, có một liên kết đôi C=C). Do đó công thức của triolein là (C17H33COO)3C3H5. Các phương án khác: B là trilinolein (hai liên kết đôi), C là tristearin (no), D là tripalmitin (no).

(Nguồn: Đáp án và lời giải chi tiết, trang 43)
(a) Sai, chất béo trên có tên là trilinolein chứa gốc acid béo omega-6.
(b) Đúng, các nối đôi trong gốc acid béo dễ bị O₂ trong không khí oxi hóa thành các sản phẩm có mùi.
(c) Đúng, với 6C=C, a mol triglyceride trên cộng tối đa với 6a mol H₂ (xt, t°, p).
(d) Đúng, chất béo trên không no nên ở thể lỏng trong điều kiện thường.
a) (Nguồn: Đáp án và lời giải chi tiết, trang 43)
Sai, chất béo trên có tên là trilinolein chứa gốc acid béo omega-6.
b) (Nguồn: Đáp án và lời giải chi tiết, trang 43)
Đúng, các nối đôi trong gốc acid béo dễ bị O₂ trong không khí oxi hóa thành các sản phẩm có mùi.
c) (Nguồn: Đáp án và lời giải chi tiết, trang 43)
Đúng, với 6C=C, a mol triglyceride trên cộng tối đa với 6a mol H₂ (xt, t°, p).
d) (Nguồn: Đáp án và lời giải chi tiết, trang 43)
Đúng, chất béo trên không no nên ở thể lỏng trong điều kiện thường.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng nhận xét: (A) Đúng. Triolein có gốc axit oleic C17H33COOH (1 nối đôi), trilinolein có gốc axit linoleic C17H31COOH (2 nối đôi); hidro hóa hoàn toàn ($H_2/Ni$, đun nóng) đều chuyển các gốc này thành gốc axit stearic C17H35COOH, thu được tristearin. (B) Sai. Chất béo là trieste của glixerol với các axit béo (các monoeste hay dieste của glixerol với axit béo không được gọi là chất béo), nên phát biểu 'chất béo là este của glixerol và các axit béo' thiếu chính xác. (C) Đúng. Dầu mỡ ôi thiu do nối đôi C=C ở gốc axit không no bị oxi hóa chậm bởi oxi không khí tạo peoxit, peoxit phân hủy thành các sản phẩm có mùi khó chịu. (D) Đúng. Chất béo nhẹ hơn nước (khối lượng riêng nhỏ hơn 1 g/mL) và không tan trong nước. Vậy nhận xét sai là B.

Chọn đáp án B. $$\{\begin{array}{l}BTO\Rightarrow n_{H_{2}O}=0,05\cdot 6+3,75\cdot 2-2,7\cdot 2=2,4\\ BTKL:m_X=2,7\cdot 44+2,4\cdot 18-3,75\cdot 32=42\end{array}\Rightarrow \{\begin{array}{l}{M}_X=\frac{m_X}{n_X}=840\\ k=\frac{n_{C{O}_2}-n_{H_{2}O}}{n_X}+1=7\end{array}$$ $$\Rightarrow \{\begin{array}{l}{n}_{50,4\text{ gam }X}=0,06\\ n_{H_2}=n_{\pi \text{ trong hiđrocacbon}}=0,06(7-3)=0,24\end{array}\Rightarrow m_Y=50,4+0,24\cdot 2=50,88$$ $\Rightarrow m_{mu\acute{\hat{o}}i}=50,88+0,06\cdot 3\cdot 56-0,06\cdot 92=55,44$ gam.

(AI giải đề cho tôi)
X là triglixerit chỉ chứa gốc stearoyl (C17H35CO–) và oleoyl (C17H33CO–), nên công thức tổng quát C57HhO6 với 104 ≤ h ≤ 110 (h chẵn; stearoyl cho h = 110, oleoyl cho h = 104; hỗn hợp cho h chẵn từ 104 đến 110).

- n(H2O) = 38,16/18 = 2,12 mol.
- n(O2) = 72,128/22,4 = 3,22 mol.

Gọi n(X) = x. Đốt cháy C57HhO6:
$$C_{57}{H}_h{O}_6+\left(57+\frac{h}{4}-3\right)O_2\to 57C{O}_2+\frac{h}{2}{H}_{2}O$$

Suy ra: n(H2O) = (h/2)x = 2,12 và n(O2) = 54x + (h/4)x = 54x + n(H2O)/2 = 54x + 1,06.

→ 54x = 3,22 − 1,06 = 2,16 → x = 0,04 mol.
→ h = 2·2,12/0,04 = 106.

Vậy trung bình mỗi phân tử X có (110 − 106)/2 = 1 gốc stearoyl và 2 gốc oleoyl (tức X gồm các triglixerit dạng dioleostearin), tổng số gốc oleoyl = 2 × 0,04 = 0,08 mol.

Br2 chỉ cộng vào liên kết C=C của gốc oleoyl (mỗi gốc oleoyl có 1 liên kết C=C):
$$a=n(B{r}_2)=0,08\text{ mol}$$

Kiểm tra: n(O2) = 0,04·(57 + 106/4 − 3) = 0,04·80,5 = 3,22 mol ✓; n(H2O) = 0,04·53 = 2,12 mol ✓.

Đáp án A, khớp đáp án nguồn (bảng đáp án: câu 37 = A).

Chọn B

Bảo toàn O: $6n_X+2n_{O_2}=2n_{C{O}_2}+n_{H_{2}O}$

→ n_X = 0,014

Số C = n${}_{C{O}_2}$ / n${}_X$ = 57

Số H = 2n${}_{H_{2}O}$ / n${}_X$ = 100

→ X là C${}_{57}$H${}_{100}$O${}_6$

Trong phản ứng với Br${}_2$: n${}_X$ = 24,64/880 = 0,028

Chất béo này có k = (2C + 2 − H)/2 = 8

→ n${}_{B{r}_2}$ = 0,028(k − 3) = 0,14

Chọn B.

Bảo toàn O: 6n_X + 2n_O2 = 2n_CO2 + n_H2O

→ n_X = 0,014

Số C = n_CO2 / n_X = 57

Số H = 2n_H2O / n_X = 100

→ X là C57H100O6

Trong phản ứng với Br_2: n_X = 24,64 / 880 = 0,028

Chất béo này có k = (2C + 2 - H) / 2 = 8

→ n_Br2 = 0,028(k - 3) = 0,14

(AI giải đề cho tôi)
Acid trong X là CH3[CH2]16COOH, tức acid stearic (C17H35COOH, tổng 18 carbon). Triester của glycerol với acid stearic là tristearin. Đáp án khớp với đáp án nguồn (câu 4 = B).

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo X là triglycerit có 4 liên kết C=C (vì 1 mol X cộng tối đa 4 mol Br2). Triglycerit no có công thức tổng quát C_nH_{2n-4}O_6 (ví dụ tristearin C57H110O6), nên với 4 nối đôi, X có công thức C_nH_{2n-12}O_6. Đốt cháy a mol X: n_CO2 = a·n, nên V = 22,4·a·n (lít). Số mol H2O: b = a·(2n-12)/2 = a(n-6), suy ra n = b/a + 6. Vậy V = 22,4·a·(b/a + 6) = 22,4(b + 6a). Đáp án D, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Axit stearic có công thức phân tử $C_{17}{H}_{35}COOH$ hay $C_{18}{H}_{36}{O}_2$ (axit bão hòa mạch thẳng với 18 nguyên tử cacbon). Số nguyên tử hidro là 36, khớp với đáp án B trong bảng đáp án (10.B).

(AI giải đề cho tôi)
Gọi số mol axit oleic, axit panmitic, triglixerit X lần lượt là a, a, 2a. Vì chỉ thu được hai muối (oleat và palmitat) nên X chỉ chứa gốc oleic và panmitic; giả sử mỗi phân tử X có x gốc oleic và (3 − x) gốc panmitic.

Số mol O₂ khi đốt: oleic (C₁₇H₃₃COOH) cần 25,5 O₂; panmitic cần 23 O₂; triglixerit cần tổng O₂ của các gốc axit cộng 3,5 (phần glixerol).
$$4,07=a(25,5+23)+2a\left[25,5x+23(3-x)+3,5\right]=(193,5+5x)a$$

Khối lượng hai muối (natri oleat $M=304$; natri palmitat $M=278$):
$$47,08=a(304+278)+2a\left[304x+278(3-x)\right]=(2250+52x)a$$

Chia hai phương trình: $\frac{2250+52x}{193,5+5x}=\frac{47,08}{4,07}=11,5676$, giải ra $x=2$.
Vậy X là triglixerit gồm 2 gốc oleic và 1 gốc panmitic, $M_X=2(282)+256+92-54=858$.

Từ $(193,5+10)a=4,07\Rightarrow a=0,02$ mol.
- $m_{oleic}=0,02\times 282=5,64$ g
- $m_{panmitic}=0,02\times 256=5,12$ g
- $m_X=0,04\times 858=34,32$ g
- $m_E=45,08$ g

$$\%X=\frac{34,32}{45,08}\times 100=76,13\%$$

Kiểm tra khối lượng muối: $(2250+104)\times 0,02=47,08$ g ✓. Đáp án B.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (a) Đúng – xăng sinh học E5 chứa 5% etanol trộn với xăng. (b) Sai – thành phần chính của sợi bông, sợi đay là celululoza, không phải tinh bột. (c) Đúng – khi nấu canh cua, protein bị biến tính và đồng tụ tạo các mảng 'riêu cua'. (d) Đúng – tơ tằm là protein (tơ tằm), bị thủy phân trong môi trường kiềm nên vải nhanh hỏng. (e) Đúng – dầu dừa chứa triglixerit của các axit béo chưa bão hòa (như axit oleic) có gốc hidrocacbon không no. Vậy có 4 phát biểu đúng (a, c, d, e), khớp đáp án D.

(AI giải đề cho tôi)
Acid béo là các acid monocarboxylic có mạch carbon dài, thường từ 12 carbon trở lên (thành phần của chất béo). A: CH₃[CH₂]₁₀COOH là acid lauric (12C), B: CH₃[CH₂]₁₆COOH là acid stearic (18C), C: CH₃[CH₂]₁₄COOH là acid palmitic (16C) - đều là acid béo. D: CH₃CH₂COOH là acid propionic, chỉ có 3 carbon, mạch quá ngắn, không thuộc loại acid béo. Đáp án D trùng với đáp án nguồn ở trang 5.

(AI giải đề cho tôi)
Triolein là trieste của glixerol với axit oleic C17H33COOH (mạch C17H33 có một liên kết đôi, dạng lỏng - dầu). Vậy công thức triolein là (C17H33COO)3C3H5. Đáp án B trùng với đáp án nguồn (48B).

n${}_{B{r}_2}$ = 1,24 → {CO${}_2$ : 27,5 ; H${}_2$O : 25,26} — Xem như hidro hóa X rồi đốt cháy
Ta có:
→ 27,5 - (25,26 + 1,24) = 2n${}_X$ → n${}_X$ = 0,5 → {n${}_A$ = 0,24 ; n${}_B$ = 0,26}
→ {$C_{15}{H}_{31}$COOK : a ; $C_{17}{H}_{33}$COOK : b ; $C_{17}{H}_{31}$COOK : c} → {a + b + c = 1,5 ; b + 2c = 1,24 ; 16a + 18b + 18c = 27,5 - 0,5.3} → {a = 0,5 ; b = 0,76 ; c = 0,24} → x + z = 390,20 (gam)

$(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5+3H_2\to (C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5$
0,02 ← 0,06
$\to m_{triolein}=0,02.884=17,68$ gam

(AI giải đề cho tôi)
Câu 62 (đánh số 22 trong dữ liệu): A sai vì polime còn được tổng hợp bằng phản ứng trùng ngưng (ví dụ nilon-6,6, tơ lavan). B đúng: triolein có gốc axit oleic chứa liên kết C=C, ở điều kiện thích hợp (Ni, nhiệt độ) tham gia phản ứng cộng H2 thành tristearin. C sai vì lực bazo của amin không phải đều mạnh hơn amoniac (ví dụ anilin yếu hơn amoniac do ảnh hưởng của vòng benzen). D sai vì tơ xenlulozơ axetat và tơ visco đều là tơ nhân tạo (bán tổng hợp), được điều chế từ xenlulozơ tự nhiên, không phải tơ tổng hợp. Đáp án khớp với đáp án nguồn: B.

Tristearin là chất béo, không tan trong nước

(AI giải đề cho tôi)
Tripanmitin (tripalmitin) là trieste của glycerol với axit palmitic C15H31COOH, nên công thức là (C15H31COO)3C3H5. Các phương án khác: (C17H33COO)3C3H5 là triolein, (C17H35COO)3C3H5 là tristearin. Đáp án D khớp với đáp án nguồn (câu 51: D).

(AI giải đề cho tôi)
Axit oleic có công thức phân tử $C_{17}{H}_{33}COOH$ hay $C_{18}{H}_{34}{O}_2$ (một liên kết đôi C=C trong mạch 18 cacbon). Số nguyên tử hidro là 34. Vậy đáp án D.