Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Vectơ/tọa độ Oxyz (Toán học Lớp 12)
Tuyển tập 2.574 câu hỏi thuộc chuyên đề Vectơ/tọa độ Oxyz (Hình học – Toán học Lớp 12) trích từ ngân hàng đề thi chính thức và đề thi thử các trường THPT trên toàn quốc. Chọn trực tiếp đáp án A, B, C, D bên dưới để kiểm tra kết quả và xem hướng dẫn giải chi tiết từng bước.
Dấu hiệu & kiến thức trọng tâm:điểm/vectơ `(x;y;z)tích vô hướng
(AI giải đề cho tôi) Trong hình hộp ABCD.A′B′C′D′, do AA′∥CC′ và AA′=CC′ nên AA′=CC′. Do đó AA′+AC=CC′+AC=AC+CC′=AC′ (quy tắc ba điểm). Vậy phát biểu C đúng. Các phương án khác sai: A sai vì AB+AC không bằng AD; B sai vì AB+AD=AC (không phải AC′); D sai vì AA′+AB+AD=AC′ (không phải AC). Kết quả khớp với đáp án nguồn: C.
(AI giải đề cho tôi) a) Trung điểm AB: ((1+3)/2;(1+3)/2;(2+0)/2)=(2;2;1) → Đúng. b) OA+OB−2OC = (1+3−4; 1+3−0; 2+0−2) = (0;4;0) ≠ (0;−4;0) → Sai. c) AB=(2;2;−2), AC=(1;−1;−1); cos = |AB·AC|/(|AB||AC|) = |2−2+2|/(√12·√3) = 2/6 = 1/3 → Đúng. d) MA² = 1+1+(c−2)² = c²−4c+6; MB² = 9+9+c² = c²+18; P = 2c²−4c+24, đạt min tại c = 4/(2·2) = 1 ≠ −1 → Sai. Kết quả khớp đáp án nguồn a)Đ b)S c)Đ d)S. a) (AI giải đề cho tôi) Trung điểm AB = ((1+3)/2;(1+3)/2;(2+0)/2) = (2;2;1). b) (AI giải đề cho tôi) OA+OB−2OC = (1+3−4; 1+3−0; 2+0−2) = (0;4;0), không phải (0;−4;0). c) (AI giải đề cho tôi) AB=(2;2;−2), AC=(1;−1;−1); cos = |2−2+2|/(√12·√3) = 2/6 = 1/3. d) (AI giải đề cho tôi) P = MA²+MB² = (c²−4c+6)+(c²+18) = 2c²−4c+24, đạt min tại c = 1 ≠ −1.
Cận kề ngày Tết cổ truyền, anh Nghĩa dự định trang trí hệ thống đèn LED cho khoảng sân nhà hình chữ nhật MNPQ có chiều dài MQ=12m,MN=8m. Để cung cấp điện cho hệ thống đèn LED, anh Nghĩa đi dây điện theo trình tự: A→B→C→O→D→E→F→H (như hình vẽ bên). Trong đó: - Điểm A nằm trên cột cổng cao 3m, vị trí chân cột cách cây Neem 3m và chân cột nằm trên đoạn MQ. - Đoạn BC nằm trên bức tường hình chữ nhật PQIJ có PJ=4m (bức tường vuông góc với mặt đất), độ dài BC=3m và BC∥IJ - Điểm O nằm trên mái che hình chữ nhật IJUV có JU=10m (mái che song song với mặt đất).
❖ Cột đèn đặt tại góc N và điểm D nằm trên cột đèn cao 3m. ❖ Điểm E,F nằm trên thân cây Nêu sao cho EF=2m. Cây Nêu MG vuông góc với đất tại M, chiều cao MG=10m. ❖ Điểm H cách đỉnh G một khoảng HG=0.5m (HG song song với mặt đất). Tính tổng độ dài dây điện ngắn nhất mà anh Nghĩa cần sử dụng để hoàn thành hệ thống đèn trang trí này. (Đơn vị: mét.làm tròn kết quả đến hàng phần chục)
(AI giải đề cho tôi) Chọn hệ tọa độ: M(0;0;0), Q(12;0;0), N(0;8;0), P(12;8;0). Khi đó: A(3;0;3) (chân cột trên MQ, cách cây Nêu 3m, cột cao 3m); tường PQIJ nằm trong mặt phẳng x=12 cao 4m nên J(12;0;4), I(12;8;4); vì BC∥IJ (phương Oy) và BC=3 nên B(12;b;z), C(12;b+3;z) với 0≤z≤4, 0≤b≤5; mái che IJUV song song mặt đất tại z=4 nên O(x;y;4); cột đèn tại N cao 3m nên D(0;8;d), 0≤d≤3; cây Nêu là trục Oz nên E(0;0;e), F(0;0;e+2), G(0;0;10).
Tổng dây: S=AB+BC+CO+OD+DE+EF+FH, với BC=3, EF=2 cố định.
**1) Tối ưu DE+FH:** DE=64+(e−d)2 giảm theo d nên d=3. Chọn H nằm ngang từ G về phía F để FH=(8−e)2+0,25 nhỏ nhất. Xét f(e)=64+(e−3)2+(8−e)2+0,25 trên [0;8]. Giải f′(e)=0: 64+(e−3)2e−3=(8−e)2+0,258−e, bình phương hai vế (với 3<e<8) được 0,25(e−3)2=64(8−e)2⇒e−3=16(8−e)⇒e=17131≈7,706. Khi đó DE=64+(1780)2≈9,2815, FH=(175)2+0,25≈0,5801, nên DE+FH≈9,8616 (nhỏ hơn giá trị tại hai đầu mút f(3)≈13,02, f(8)≈9,93).
**2) Tối ưu AB+CO+OD:** Lấy D′ đối xứng D(0;8;3) qua mặt phẳng z=4: D′(0;8;5). Khi đó CO+OD=CO+OD′≥CD′, dấu bằng khi O là giao điểm của CD′ với z=4. Cần tối ưu g=81+b2+(z−3)2+144+(5−b)2+(5−z)2. Đặt s=b, t=5−b (s+t=5), α=z−3, β=5−z (α+β=2). Điều kiện cực trị cho sα=tβ⇒α=52s,β=52t; thay vào phương thức còn lại (các số hạng chéo triệt tiêu): 144s2=81t2⇒s=43t⇒t=720,s=715, tức b=715≈2,143, z=727≈3,857 (thỏa mãn ràng buộc). Khi đó AB=81+49225+4936=74230≈9,2912; CD′=144+49400+4964=77520≈12,3883. Giao điểm O=(10,5;5,5;4) nằm trong mái che nên điều kiện thỏa mãn. Vậy AB+CO+OD≈21,6795.
**3) Kết luận:** Smin≈21,6795+3+9,8616+2=36,5411≈36,5 mét, khớp với đáp án đề cho.
[Hình cần kiểm tra lại: p13_f1] Do A≡O, B∈Ox, D∈Oy nên ABCD là hình chữ nhật. DD′=(0;0;−3), AB=(3;0;0), AD=(0;3;0)⇒DD′⋅AB=0; DD′⋅AD=0⇒DD′⊥AB, DD′⊥AD⇒DD′⊥(ABCD). Suy ra hình hộp ABCD.A′B′C′D′ là hình hộp chữ nhật. a) Sai. Ta có AC=AB+AD⇒AC=(3;3;0)⇒C(3;3;0). b) Đúng. Giả sử B′(a;b;c)⇒BB′=(a−3;b;c), do BB′=DD′⇒⎩⎨⎧a−3=0b=0c=−3⇒B′(3;0;−3). Giả sử G(x;y;z), do G là trọng tâm của tam giác B′BD′⇒⎩⎨⎧x=33+3+0=2y=30+0+3=1z=3−3+0−3=−2⇒G(2;1;−2). c) Sai. Ta có A′B′⊥(BCC′B′)⇒A′B′⊥B′C⇒△A′B′C vuông tại B′. A′B′=AB=3; B′C=32⇒S△A′B′C=21A′B′⋅B′C=292. d) Sai. AC=(3;3;0), B′G=(−1;1;1)⇒AC⋅B′G=0⇒AC⊥B′G. Vậy góc giữa AC và B′G bằng 90∘. a) Sai. Ta có AC=AB+AD⇒AC=(3;3;0)⇒C(3;3;0), không phải C(−3;−3;0). b) Đúng. Giả sử B′(a;b;c)⇒BB′=(a−3;b;c), do BB′=DD′⇒⎩⎨⎧a−3=0b=0c=−3⇒B′(3;0;−3). Giả sử G(x;y;z), do G là trọng tâm của tam giác B′BD′⇒⎩⎨⎧x=33+3+0=2y=30+0+3=1z=3−3+0−3=−2⇒G(2;1;−2). c) Sai. Ta có A′B′⊥(BCC′B′)⇒A′B′⊥B′C⇒△A′B′C vuông tại B′. A′B′=AB=3; B′C=32⇒S△A′B′C=21A′B′⋅B′C=292. d) Sai. AC=(3;3;0), B′G=(−1;1;1)⇒AC⋅B′G=0⇒AC⊥B′G. Vậy góc giữa AC và B′G bằng 90∘.
(AI giải đề cho tôi) Vì ABCD.A′B′C′D′ là hình hộp nên ABCD là hình bình hành, do đó AC=AB+AD, tức C−A=(B−A)+(D−A), suy ra A+C=B+D (1). Mặt khác AA′=CC′ nên A′−A=C′−C, suy ra C=C′−A′+A. Thay vào (1): A+(C′−A′+A)=B+D⇒2A=B+D+A′−C′. Tính: B+D=(2+1;1+(−1);2+1)=(3;0;3); A′−C′=(3−4;5−5;−6−(−5))=(−1;0;−1). Vậy 2A=(3−1;0;3−1)=(2;0;2)⇒A(1;0;1). Thử lại: C=B+D−A=(3;0;3)−(1;0;1)=(2;0;2), khi đó AA′=(2;5;−7) và C+AA′=(4;5;−5)=C′ đúng. Chọn C.
(AI giải đề cho tôi) Chọn hệ trục O làm gốc với A(a;0;0), B(0;a;0), C(0;0;a). Khi đó M trung điểm AB nên M(2a;2a;0). Ta có BC=(0;−a;a), OM=(2a;2a;0). Tích vô hướng: BC⋅OM=−2a2. Độ dài: ∣BC∣=a2, ∣OM∣=2a2. Vậy cos(BC,OM)=a2−a2/2=−21, suy ra góc tạo bởi hai vectơ bằng 120∘.
(AI giải đề cho tôi) Chọn A làm gốc: AB=b,AC=c,AD=d. Vì G là trọng tâm tam giác BCD nên AG=31(b+c+d). Vì M là trung điểm AD nên AM=21d. Suy ra MG=AG−AM=31b+31c+31d−21d=31AB+31AC−61AD. Vậy đáp án A.
(AI giải đề cho tôi) Hình chiếu vuông góc của điểm M(3;4;−2) lên mặt phẳng (Oxz) (có phương trình y=0) là điểm giữ nguyên tọa độ x và z, còn y=0. Vậy hình chiếu là F(3;0;−2).
(AI giải đề cho tôi) Câu 2: a) AB=B−A=(3−(−1);2−0;1−1)=(4;2;0) → đúng. b) Trung điểm I=(2−1+3;20+2;21+1)=(1;1;1)=(2;1;0) → sai. c) Mặt phẳng trung trực của AB đi qua I(1;1;1) với VTPT AB=(4;2;0), rút gọn (2;1;0): 2(x−1)+(y−1)+0(z−1)=0⇔2x+y−3=0 → đúng. d) Với MA=MB, ta có MB+MC=MA+MC≥AC theo bất đẳng thức tam giác, và AC=62+32+62=9; còn BC=22+12+62=41≈6,40. Dấu bằng MB+MC=BC chỉ xảy ra khi M nằm trên đoạn BC, tức M là giao điểm của BC với mặt phẳng trung trực của AB, khi đó M là trung điểm BC: M(4;25;4). Kiểm tra: MA2=25+425+9=4185, MB2=1+41+9=441, nên MA=MB, tức trung điểm BC không thuộc mặt phẳng trung trực của AB (vì AB=AC). Do đó không tồn tại M trên đoạn BC thỏa MA=MB, nên min(MB+MC)>BC → khẳng định sai. (Thực tế với ràng buộc MA=MB, min bằng AC=9>41.) a) (AI giải đề cho tôi) AB=(3−(−1);2−0;1−1)=(4;2;0). b) (AI giải đề cho tôi) Trung điểm I=(2−1+3;20+2;21+1)=(1;1;1)=(2;1;0). c) (AI giải đề cho tôi) Mặt phẳng trung trực qua I(1;1;1), VTPT (2;1;0): 2(x−1)+(y−1)=0⇔2x+y−3=0. d) (AI giải đề cho tôi) Dấu bằng MB+MC=BC cần M∈BC và MA=MB, tức M là trung điểm BC là M(4;25;4); nhưng MA2=4185=MB2=441, nên không xảy ra; do đó min(MB+MC)>BC.
(AI giải đề cho tôi) Dùng đẳng thức trung tuyến trong tứ diện: với M trung điểm AB, N trung điểm CD thì MN=21(AC+BD). Thật vậy, MN=MA+AC+CN=−21BA+AC+21CD, và cũng MN=MB+BD+DN=21AB+BD+21CD; cộng hai biểu thức lại được 2MN=AC+BD. Do đó MN2=41(AC2+BD2+2AC⋅BD)=41(4+36+0)=10 vì AC⊥BD nên AC⋅BD=0. Vậy MN2=10.
Bài 6. (4,0 điểm) 1. Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz, cho các điểm A(1;2;3), B(−1;1;0), C(3;0;−6). Tìm tọa độ điểm M∈(Oxy) sao cho MA+MB+MC nhỏ nhất. 2. Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz cho trước, mặt phẳng (Oxy) là mặt đất, tia Oz hướng lên trên, đơn vị trên mỗi trục là mét, một chiếc drone (thiết bị bay điều khiển từ xa) xuất phát từ gốc tọa độ O chuyển động thẳng đều theo hướng hợp với các tia Ox, Oy các góc tương ứng 45∘, 120∘ với tốc độ 15m/s. Tìm tọa độ của chiếc drone đó sau một phút chuyển động.
1. Gọi G là trọng tâm của tam giác ABC thì tọa độ điểm G là (1;1;−1). Khi đó,
MA+MB+MC=3MG=3MG.
Nhận thấy T đạt giá trị nhỏ nhất khi và chỉ khi MG đạt giá trị nhỏ nhất. Mặt khác M∈(Oxy) nên MG đạt giá trị nhỏ nhất khi và chỉ khi M là hình chiếu của G(1;1;−1) lên (Oxy) hay M(1;1;0).
Vậy ∣MA+MB+MC∣ nhỏ nhất khi M(1;1;0).
2. Gọi vecto vận tốc của drone trong 1 giây là u=(a;b;c) với ∣u∣=15 m/s.
Xét trong không gian Oxyz có các vecto đơn vị i,j,k cùng hướng với Ox,Oy,Oz.
Do ∣u∣=15 nên a2+b2+c2=152. Thay a=2152,b=−215 vào ta tìm được
c=±215.
Do drone bay lên nên c>0, do đó:
u=(2152;−215;215).
Độ dịch chuyển của drone trong 1 phút là
d=60⋅u=(4502;−450;450).
Do drone xuất phát tại O(0;0;0) nên tọa độ của drone sau 1 phút là
(4502;−450;450).
Bình luận.
1. Câu hỏi được đặt trong hệ tọa độ không gian và liên quan đến các khái niệm về vecto. Nội dung bài toán chủ yếu dựa trên các tính chất quen thuộc của hình học giải tích trong không gian. Mặc dù bối cảnh có phần hình học hơn so với các câu trước, câu trúc câu hỏi vẫn khá trực tiếp và không đặt ra nhiều yêu cầu về ý tưởng mới.
2. Bối cảnh chuyển động của drone được đưa vào nhằm tạo yếu tố ứng dụng. Tuy nhiên mô tả về điều kiện chuyển động chưa thật sự đầy đủ. Cụ thể, đề bài không nêu rõ mối liên hệ giữa độ cao của drone và mốc “mặt đất” so với mực nước biển, dẫn đến khả năng xuất hiện các giá trị z<0. Điều này khiến mô hình không gian chưa hoàn toàn chặt chẽ về mặt mô tả.
Cho hình lập phương ABCD.A′B′C′D′ tâm O cạnh có độ dài bằng 1. Gọi M,P là hai điểm lần lượt nằm trên các cạnh AA′,CC′ sao cho AM=43AA′, CP=41CC′. Mặt phẳng (α) thay đổi đi qua M,P đồng thời cắt hai cạnh BB′,DD′ lần lượt tại N và Q. Tìm giá trị nhỏ nhất của chu vi tứ giác MNPQ.
(AI giải đề cho tôi) Đặt hệ tọa độ: A(0;0;0),B(1;0;0),C(1;1;0),D(0;1;0) và các đỉnh tương ứng có tung z bằng 1. Khi đó M(0;0;43), P(1;1;41), N(1;0;t), Q(0;1;s) với 0≤t,s≤1.
Điều kiện đồng phẳng của M,N,P,Q: với MN=(1;0;t−43), MQ=(0;1;s−43), MP=(1;1;−21), ta có định thức det[MN;MQ;MP]=1−s−t=0, tức s+t=1.
Đặt u=t−43, khi đó s−41=−u và s−43=−(u+21). Chu vi: PMNPQ=MN+NP+PQ+QM=21+u2+21+(u+21)2.
Xét f(u)=1+u2+1+(u+21)2. Đạo hàm: f′(u)=1+u2u+1+(u+21)2u+21. Vì g(x)=1+x2x đồng biến và lẻ trên R, f′(u)=0⇔g(u)=g(−(u+21))⇔u=−(u+21)⇔u=−41 (thỏa mãn t=21,s=21 trong [0;1]). Đây là điểm đạt giá trị nhỏ nhất vì f′→∓∞ khi u→∓∞ và f có một điểm tới hạn duy nhất.
Khi đó f=21+161=217, nên chu vi nhỏ nhất =2f=17.
Cho hình chóp S.ABCD có ABCD là hình vuông cạnh bằng 5. Cạnh bên SA vuông góc với mặt phẳng (ABCD). Góc giữa đường thẳng SC và mặt phẳng (SAD) bằng 30∘. Gọi E là trung điểm của cạnh CD, H là hình chiếu của A lên cạnh BE. Độ dài đoạn SH bằng bao nhiêu? (làm tròn kết quả đến hàng phần trăm).
(AI giải đề cho tôi) Chọn hệ trục: A(0;0;0), D(5;0;0), B(0;5;0), C(5;5;0), S(0;0;a).
Vì CD⊥AD và CD⊥SA nên CD⊥(SAD), do đó hình chiếu của C lên (SAD) là D, góc giữa SC và (SAD) là CSD=30∘. tan30∘=SDCD=SD5⇒SD=15 Suy ra SA2=SD2−AD2=15−5=10⇒SA=10, tức S(0;0;10).
E là trung điểm CD: E(5;25;0). Vectơ BE=(5;−25;0), BE2=5+45=425.
H là hình chiếu của A trên BE: H=B+tBE với t=−BE2AB⋅BE. Ta có AB=(0;5;0), AB⋅BE=−25, nên t=25/45/2=52. H=(525;545;0) SH2=2520+2580+10=4+10=14⇒SH=14≈3,74 Kết quả khớp với đáp án nguồn 3,74.
Đề thi có nhiều câu hỏi chuyên đề Vectơ/tọa độ Oxyz
Luyện tập trong bối cảnh đề thi thật hoặc tải bản in PDF chuẩn A4 kèm lời giải.