Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chất béo và acid béo (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Axit stearic có công thức phân tử $C_{17}{H}_{35}COOH$ (tức $C_{18}{H}_{36}{O}_2$), vì đây là axit bão hòa một nhóm -COOH với 18 nguyên tử cacbon. Số nguyên tử hidro: 35 (trong gốc $C_{17}{H}_{35}$) + 1 (trong nhóm -COOH) = 36. Vậy đáp án là C, trùng với đáp án 14.C trong bảng đáp án chính thức của đề.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (a) Đúng – xăng sinh học E5 chứa 5% etanol trộn với xăng. (b) Sai – thành phần chính của sợi bông, sợi đay là celululoza, không phải tinh bột. (c) Đúng – khi nấu canh cua, protein bị biến tính và đồng tụ tạo các mảng 'riêu cua'. (d) Đúng – tơ tằm là protein (tơ tằm), bị thủy phân trong môi trường kiềm nên vải nhanh hỏng. (e) Đúng – dầu dừa chứa triglixerit của các axit béo chưa bão hòa (như axit oleic) có gốc hidrocacbon không no. Vậy có 4 phát biểu đúng (a, c, d, e), khớp đáp án D.

(AI giải đề cho tôi)
Gọi số mol axit oleic, axit panmitic, triglixerit X lần lượt là a, a, 2a. Vì chỉ thu được hai muối (natri oleat và natri palmitat) nên X chỉ chứa gốc oleoyl và palmitoyl. Xét X có 2 gốc oleoyl và 1 gốc palmitoyl: $M_X=92+2\times 282+256-3\times 18=858$ ($C_{55}{H}_{102}{O}_6$). Số gốc oleoyl $=a(1+2\times 2)=5a$, gốc palmitoyl $=a(1+1)=3a$. Khối lượng muối: $a(5\times 304+3\times 278)=2354a=47,08\Rightarrow a=0,02$ mol. Kiểm tra đốt cháy: $O_2=0,02(25,5+23+2\times 77,5)=0,02\times 203,5=4,07$ mol, khớp đề bài. Khối lượng E: $m=0,02(282+256+2\times 858)=45,08$ g; khối lượng X: $0,02\times 2\times 858=34,32$ g. $\%X=\frac{34,32}{45,08}\times 100=76,13\%$. Kết quả trùng đáp án nguồn (36.C).

(AI giải đề cho tôi)
Gọi số mol axit oleic, axit panmitic, glixerit X lần lượt là 4a, 3a, 2a. Vì thủy phân X chỉ cho hai muối (oleat và palmitat) nên X là triglixerit chứa k gốc oleoyl và (3−k) gốc palmitoyl: X có công thức C${}_{51+2k}$H${}_{98+2k}$O${}_6$, M${}_X$ = 806 + 26k.

Khối lượng muối khi thủy phân: n(C${}_{17}$H${}_{33}$COONa) = (4a + 2ak) mol; n(C${}_{15}$H${}_{31}$COONa) = (3a + 2a(3−k)) mol.
$$304(4a+2ak)+278(3a+6a-2ak)=38,22\Rightarrow 3718a+52ak=38,22$$

Đốt cháy: số mol O${}_2$ cần cho axit oleic (C${}_{18}$H${}_{34}$O${}_2$) là 25{,}5; axit panmitic (C${}_{16}$H${}_{32}$O${}_2$) là 23; X là $51+2k+\frac{98+2k}{4}-3=72,5+2,5k$.
$$4a(25,5)+3a(23)+2a(72,5+2,5k)=3,26\Rightarrow 316a+5ak=3,26$$

Chia hai phương trình: $\frac{316+5k}{3718+52k}=\frac{3,26}{38,22}=0,085296\Rightarrow 316+5k=317,13+4,435k\Rightarrow k=2$.

Vậy X là dioleopalmitin C${}_{55}$H${}_{102}$O${}_6$ (M = 858). Suy ra $a=\frac{3,26}{326}=0,01$ (kiểm tra: $3718\cdot 0,01+52\cdot 2\cdot 0,01=38,22$ ✓).

Khối lượng E: $m=0,01(4\cdot 282+3\cdot 256+2\cdot 858)=0,01\cdot 3612=36,12$ gam.

Phần trăm khối lượng của X:
$$\%X=\frac{2\cdot 0,01\cdot 858}{36,12}\cdot 100\%=\frac{17,16}{36,12}\cdot 100\%\approx 47,51\%$$

(AI giải đề cho tôi)
Axit stearic có công thức phân tử $C_{17}{H}_{35}COOH$ (tức $C_{18}{H}_{36}{O}_2$), là axit béo no có 18 nguyên tử cacbon trong phân tử. Vậy đáp án là C, trùng với bảng đáp án (Câu 9: 9.C).

(AI giải đề cho tôi)
Axit oleic có công thức phân tử $C_{17}{H}_{33}COOH$ hay $C_{18}{H}_{34}{O}_2$ (axit không no một nối đôi, cis-9-octadecenoic). Đếm số nguyên tử hidro: 33 (trong mạch $C_{17}{H}_{33}$) + 1 (trong nhóm -COOH) = 34. Vậy số nguyên tử hidro trong phân tử axit oleic là 34, tương ứng đáp án D. Kết quả này trùng với bảng đáp án chính thức (Câu 10: D).

(AI giải đề cho tôi)
Gọi số mol: axit oleic $3k$, axit panmitic $2k$, triglixerit $X=k$.

Vì thủy phân $X$ chỉ thu được hai muối (oleat và palmitat), $X$ phải là triglixerit của axit oleic và axit panmitic. Gọi $X$ chứa $p$ gốc oleoyl và $q$ gốc palmitoyl $(p+q=3)$.

**Phương trình muối** ($M_{C_{17}{H}_{33}COONa}=304$; $M_{C_{15}{H}_{31}COONa}=278$):
$$304(3k+kp)+278(2k+k(3-p))=47,08\Rightarrow k(2302+26p)=47,08$$

**Phương trình $O_2$**: $O_2$ của oleic = 25,5; panmitic = 23; với triglixerit: $O_2(X)=\sum O_2(\text{axit})+3,5$ (do $X$ = glixerol + 3 axit $-3H_{2}O$, $O_2$ glixerol = 3,5):
$$25,5(3k)+23(2k)+k(3,5+25,5p+23(3-p))=4,0\Rightarrow k(195+2,5p)=4,0$$

Chia hai phương trình: $\frac{2302+26p}{195+2,5p}=11,77\Rightarrow 6,85=3,425p\Rightarrow p=2$, $q=1$.

Suy ra $X$ chứa 2 gốc oleoyl và 1 gốc palmitoyl: $C_{55}{H}_{102}{O}_6$, $M_X=858$; và $k=\frac{4}{200}=0,02$.

Kiểm tra: muối = $0,02\cdot 2354=47,08$ g ✓; $O_2=0,06(25,5)+0,04(23)+0,02(77,5)=1,53+0,92+1,55=4,0$ mol ✓.

Khối lượng E:
$$m=0,06\cdot 282+0,04\cdot 256+0,02\cdot 858=16,92+10,24+17,16=44,32\text{ g}$$
$$\%X=\frac{17,16}{44,32}\cdot 100=38,72\%$$

(AI giải đề cho tôi)
Axit panmitic có công thức phân tử $C_{15}{H}_{31}COOH$ (tức $C_{16}{H}_{32}{O}_2$), gồm 15 cacbon trong mạch + 1 cacbon nhóm carboxyl, tổng cộng 16 nguyên tử cacbon. Vậy đáp án là C, trùng với đáp án tham khảo (Câu 60: C).

(a) Đúng, xăng sinh học là xăng A${}_{92}$ pha thêm etanol
(b) Đúng, mỡ lợn thể rắn điều kiện thường nên chứa gốc axit béo no.
(c) Sai, thành phần chính của sợi bông, sợi đay là xenlulozo
(d) Đúng
(e) Đúng, tơ tằm chứa -CONH- bị thủy phân trong kiềm

E gồm X (4x mol) và axit (tổng 3x mol)
$\Rightarrow n_{mu\acute{\hat{o}}itổng}=15x$ và $n_{C_3{H}_5(OH{)}_3}=4x$
Muối gồm $C_{15}{H}_{31}COONa$ (y) và $C_{17}{H}_{33}COONa$ (z)
$\Rightarrow 15x=y+z$ (1)
$m_{mu\acute{\hat{o}}i}=278y+304z=86$ (2)
$n_{O_2đ\acute{\hat{o}}tE}=n_{O_2đ\acute{\hat{o}}tmu\acute{\hat{o}}i}+n_{O_2đ\acute{\hat{o}}t{C}_3{H}_5(OH{)}_3}$
$\iff 7,43=23y+25,5z+3,5.4x$ (3)
(1)(2)(3) $\Rightarrow x=0,02;y=0,2;z=0,1$
Các axit trong E là: $C_{17}{H}_{33}COOH$ (0,02); $C_{15}{H}_{31}COOH$ (0,04)
$\Rightarrow$ Phần muối tạo ra từ X gồm: $\{\begin{array}{l}{C}_{17}{H}_{33}COONa(z-0,02=0,08)\\ C_{15}{H}_{31}COONa(y-0,04=0,16)\end{array}$
$\Rightarrow$ X là: $\{\begin{array}{l}{C}_{15}{H}_{31}COO\\ C_{15}{H}_{31}COO\\ C_{17}{H}_{33}COO\end{array}\}{C}_3{H}_5(0,08)$
$\Rightarrow \%X=80,74\%$

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo là trieste của glixerol với các axit béo mạch dài. A là axit stearic, B là glixerol, C là triaxetin (este của axit axetic, mạch ngắn, không phải chất béo). D là $(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5$ (tristearin), este của glixerol với axit stearic $C_{17}{H}_{35}COOH$ — đúng công thức của một chất béo. Khớp đáp án nguồn: 60D.

Phản ứng: $(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5+3NaOH\to 3RCOONa+C_3{H}_5(OH{)}_3$. $n_{C_3{H}_5(OH{)}_3}=0,02$ mol ⟹ $n_{RCOONa}=0,06$ mol. Biết $m_{RCOONa}=18,24$ gam ⟹ $M_{RCOONa}=18,24÷0,06=304$ ⟹ Muối là $C_{17}{H}_{33}COONa$. ⟹ E là $(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5$: triolein.

Quy đổi E thành $C_{15}{H}_{31}COOH$ (2e), $C_{17}{H}_{33}COOH$ (2e), $C_{17}{H}_{35}COOH$ (e); $C_3{H}_5(OH{)}_3$ (5e/3), $H_{2}O$ (-5e)

mG = 256.2e + 284.3e + 92.5e/3 – 18.5e = 42,82
$⟶$ e = 0,03

nE = 5e/3 = 0,05 và $C_{15}{H}_{31}COOH$ (0,06), $C_{17}{H}_{33}COOH$ (0,06), $C_{17}{H}_{35}COOH$ (0,03)

$M_Y>M_X>820$ nên không có $(C_{15}{H}_{31}COO{)}_3{C}_3{H}_5$.

$n_{C_{17}{H}_{35}COOH}<n_E$ nên $C_{17}{H}_{35}COOH$ không thể xuất hiện ở cả X và Y.

Nếu $C_{17}{H}_{35}COOH$ chỉ xuất hiện 1 lần ở 1 chất thì số mol các chất là 0,03 và 0,02:
$⟶$ X là $(C_{17}{H}_{35}COO)(C_{15}{H}_{31}COO{)}_2$ (0,03)

và Y là $(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5$ (0,02)

$⟶\%X=58,59\%$

Nếu $C_{17}{H}_{35}COOH$ xuất hiện 2 lần ở 1 chất thì số mol các chất là 0,015 và 0,035: Loại vì không xếp gốc axit vào chất béo 0,035 mol được.
Nếu $C_{17}{H}_{35}COOH$ xuất hiện 3 lần ở 1 chất thì số mol các chất là 0,01 và 0,04: Loại, giống như trên.

(AI giải đề cho tôi)
Axit panmitic (axit hexadecanoic) có 16 nguyên tử cacbon, mạch no: công thức thu gọn là $C_{15}{H}_{31}COOH$ (tổng cộng 16C, không có liên kết đôi). Các phương án A, B, C đều có 18C (axit stearic $C_{17}{H}_{35}COOH$, axit oleic $C_{17}{H}_{33}COOH$, axit linoleic $C_{17}{H}_{31}COOH$). Đáp án khớp với đáp án nguồn 44D.

(AI giải đề cho tôi)
Acid béo là các acid monocarboxylic có mạch carbon dài, thường từ 12 carbon trở lên (thành phần của chất béo). A: CH₃[CH₂]₁₀COOH là acid lauric (12C), B: CH₃[CH₂]₁₆COOH là acid stearic (18C), C: CH₃[CH₂]₁₄COOH là acid palmitic (16C) - đều là acid béo. D: CH₃CH₂COOH là acid propionic, chỉ có 3 carbon, mạch quá ngắn, không thuộc loại acid béo. Đáp án D trùng với đáp án nguồn ở trang 5.

Dầu thực vật chứa chất béo không no. Để chuyển thành bơ thực vật, người ta cộng $H_2$ vào liên kết đôi C=C, gọi là phản ứng hydrogen hóa.

(AI giải đề cho tôi)
Triolein là trieste của glixerol với axit oleic (có 3 nhóm chức este nên là este đa chức - A đúng). Phần gốc axit oleic chứa liên kết đôi C=C nên triolein làm mất màu dung dịch brom - B đúng. Triolein không tan trong nước - C đúng. Triolein là chất lỏng (dầu thực vật) ở điều kiện thường, không phải chất rắn, nên phát biểu D không đúng. Khớp với đáp án nguồn: D.

mol chất béo 0,025 mol → mol KOH pứ với axit béo 0,045 mol = mol nước sinh ra
BTKL cho pứ → 33,63 + 0,12.56 = m + 0,025.92 + 0,045.18 → m = 37,24

Hướng dẫn: 145
$(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5$, $M=880\Rightarrow (R+44).3+12.3+5=880\Rightarrow R=\frac{707}{3}$
$$<table><tbody><tr><td>(RCOO{)}_3{C}_3{H}_5\stackrel{90\%}{\to }</td><td>3RCOOC{H}_3</td></tr><tr><td>880</td><td>884</td></tr><tr><td>200.80\%\to </td><td>m</td></tr></tbody></table>$$
$m=200.80\%.\frac{884}{880}.90\%\Rightarrow m=144,7$ kg

(AI giải đề cho tôi)
X cộng đúng 1 mol H2 nên X chỉ có đúng một liên kết C=C trong phân tử. Y là triglixerit no được tạo từ một axit béo duy nhất, nghĩa là cả ba gốc axit trong Y giống nhau (gốc no C_{n-1}H_{2n-1}COO-). Do đó trong X, hai gốc đã no phải trùng với gốc axit của Y, còn gốc thứ ba chứa đúng một C=C. Như vậy chỉ có thể có 2 công thức cấu tạo của X, ứng với hai vị trí của liên kết đôi trong mạch gốc chưa no (liên kết đôi nằm ở hai vị trí khác nhau trên mạch cacbon của gốc axit chưa no). Vậy số công thức cấu tạo có thể có của X là 2, khớp đáp án A của đề.