Với mỗi hàng hoặc cột
L, đặt
d(L)=gcd{caˊc soˆˊ na˘ˋm treˆn L} và gọi
d(L) là chỉ số của
L.
Theo giả thiết,
2n chỉ số của
n hàng và
n cột đôi một khác nhau, ta có các nhận xét:
- Nếu
L có chỉ số
d, thì
n số trên
L là
n bội dương phân biệt của
d. Vì thế số lớn nhất trên
L không nhỏ hơn
nd.
- Nếu một ô là giao của hàng có chỉ số
a và cột có chỉ số
b, thì số trong ô đó chia hết cho cả
a và
b, do đó chia hết cho
lcm(a,b).
a) Có
2n chỉ số là
2n số nguyên dương đôi một khác nhau. Bởi vậy, trong các chỉ số ấy phải có một chỉ số
d≥2n. Hàng hoặc cột có chỉ số
d chứa
n bội dương phân biệt của
d.
Theo nhận xét trên, số lớn nhất trên hàng hoặc cột này không nhỏ hơn
nd≥n⋅2n=2n2.Vậy trong mọi bảng tốt luôn có một ô chứa số không nhỏ hơn
2n2.
b) Giả sử tồn tại một bảng tốt tối tiểu. Nếu một hàng hoặc cột có chỉ số
d, thì nó chứa một số không nhỏ hơn
nd. Mặt khác, mọi số trong bảng đều không vượt quá
2n2, nên
nd≤2n2, suy ra
d≤2n.
Như vậy,
2n chỉ số là
2n số nguyên dương phân biệt, đều không vượt quá
2n.
Do đó tập hợp các chỉ số phải chính xác là
{1,2,…,2n}.(1)Không mất tính tổng quát giả sử chỉ số
2n thuộc về một cột, kí hiệu cột đó là
C2n.
Các số trên
C2n là
n bội dương phân biệt của
2n, đồng thời không vượt quá
2n2.
Chỉ có đúng
n bội như vậy, nên các số trên
C2n là
2n,4n,6n,…,2n2.(2)Ta tiếp tục chứng minh các chỉ số
2n−1 và
2n−2 cũng thuộc về các cột.
Nếu
2n−1 là chỉ số của một hàng, thì ô giao của hàng đó với
C2n phải chia hết cho
lcm(2n−1,2n)=2n(2n−1)>2n2,mâu thuẫn với tính tối tiểu. Vậy
2n−1 là chỉ số của một cột, kí hiệu là
C2n−1.
Nếu
2n−2 là chỉ số của một hàng, thì tại giao điểm của hàng đó với
C2n−1, số trong ô phải chia hết cho
(2n−2)(2n−1) vì hai số này nguyên tố cùng nhau. Với
n≥3,
(2n−2)(2n−1)−2n2=2n(n−3)+2>0.Suy ra số trong ô lớn hơn
2n2, vô lí. Do đó
2n−2 cũng là chỉ số của một cột, kí hiệu là
C2n−2.
Bây giờ giả sử
n lẻ. Khi đó
n≥3. Xét hàng hoặc cột
A có chỉ số
n.
Trường hợp 1:
A là một cột.
Các số trên
A đều là bội của
n. Theo (2), tất cả các bội chẵn của
n không vượt quá
2n2, tức là
2n,4n,…,2n2,đều đã nằm trên
C2n. Vì các số trong bảng đôi một khác nhau, cột
A chỉ có thể chứa các bội lẻ của
n:
n,3n,5n,…,(2n−1)n.Có đúng
n số như vậy, nên đây chính là các số nằm trên
A.
Vì
n lẻ nên tất cả các số này đều lẻ. Mỗi hàng cắt
A tại một số lẻ, do đó chỉ số của mỗi hàng, là ước của số ấy, cũng phải lẻ. Vậy
n chỉ số của các hàng chính là
n số lẻ trong tập (1):
1,3,5,…,2n−1.Đặc biệt,
2n−1 phải là chỉ số của một hàng. Điều này mâu thuẫn với việc
2n−1 đã là chỉ số của cột
C2n−1 nên trường hợp này không xảy ra.
Trường hợp 2:
A là một hàng.
Hàng
A cắt
C2n tại một ô. Ngoài ô này,
n−1 ô còn lại trên
A chứa các bội của
n không nằm trên
C2n. Bởi (2), chúng phải là các bội lẻ của
n, nên đều là số lẻ.
Do đó
n−1 cột khác
C2n đều có chỉ số lẻ. Như vậy, trong tất cả các cột, cột duy nhất có thể có chỉ số chẵn là
C2n. Nhưng
C2n−2 cũng có chỉ số chẵn, mâu thuẫn.
Cả hai trường hợp đều vô lí. Vậy không tồn tại bảng tốt tối tiểu khi
n lẻ.
c) Để ý ta chỉ cần xét
n chẵn.
Giả sử
n≥8 chẵn và tồn tại một bảng tốt tối tiểu. Ta đã biết rằng các chỉ số
2n,
2n−1,
2n−2 đều thuộc về các cột. Với
n≥8, ta có
(2n−4)(2n−3)−2n2=2(n−1)(n−6)>0.(3)Nếu
2n−3 là chỉ số của một hàng, thì hàng đó cắt cột
C2n−2 tại một số chia hết cho
(2n−3)(2n−2)>(2n−4)(2n−3)>2n2,vô lí. Do đó
2n−3 là chỉ số của một cột. Tương tự, nếu
2n−4 là chỉ số của một hàng thì tại giao điểm với cột
C2n−3, số trong ô phải chia hết cho
(2n−4)(2n−3)>2n2và theo (3), cũng sẽ vô lí. Vì vậy
2n−4 là chỉ số của một cột.
Xét cột
C2n−2. Số bội dương của
2n−2 không vượt quá
2n2 là
⌊2n−22n2⌋=⌊n−1n2⌋=n+1,vì
n2=(n−1)(n+1)+1. Cột
C2n−2 đã chứa
n bội phân biệt của
2n−2.
Vì vậy, trong toàn bộ phần còn lại của bảng, có nhiều nhất một số chia hết cho
2n−2. (4)
Xét hàng hoặc cột
A có chỉ số
n−1. Vì
n chẵn nên
n−1 lẻ. Bởi vậy, một bội của
n−1 là số chẵn khi và chỉ khi nó chia hết cho
2(n−1)=2n−2. (5)
Trường hợp 1:
A là một cột.
Theo (4) và (5),
A chứa nhiều nhất một số chẵn. Do đó ít nhất
n−1 hàng cắt
A tại một số lẻ, nên ít nhất
n−1 hàng có chỉ số lẻ.
Trong tập
{1,2,…,2n} chỉ có
n số lẻ. Vì thế các cột có nhiều nhất một chỉ số lẻ. Nhưng
2n−1 và
2n−3 là hai chỉ số lẻ cùng thuộc về các cột, mâu thuẫn.
Trường hợp 2:
A là một hàng.
Ngoài cột
C2n−2, theo (4), hàng
A có nhiều nhất một ô chứa số chẵn. Một cột có chỉ số chẵn thì mọi số trên cột ấy đều chẵn. Vì vậy, ngoài
C2n−2, có nhiều nhất một cột mang chỉ số chẵn.
Tuy nhiên,
C2n và
C2n−4 là hai cột khác
C2n−2, đều có chỉ số chẵn. Lại mâu thuẫn.
Vậy không tồn tại bảng tốt tối tiểu với
n≥8 chẵn.
Khi
n=6, ta đã biết các chỉ số 12, 11, 10 thuộc về các cột.
Giả sử một trong các số 7, 8, 9 là chỉ số của một hàng. Hàng ấy cắt cột
C11 tại một số chia hết lần lượt cho
7.11=77,
8.11=88 và
9.11=99.
Cả ba số đều lớn hơn
2n2=72. Do đó 7, 8, 9 đều phải là chỉ số của các cột.
Như vậy sáu cột có các chỉ số
7,8,9,10,11,12.Suy ra chỉ số 5 thuộc về một hàng, gọi là
R5. Cột
C10 chứa 6 bội phân biệt của 10.
Trong khi đó, chỉ có
10,20,30,40,50,60,70là các bội dương của 10 không vượt quá 72. Vì thế, ngoài
C10, toàn bảng chứa nhiều nhất một bội của 10. Các số trên
R5 đều là bội của 5. Một số như vậy chẵn khi và chỉ khi nó là bội của 10. Do đó, ngoài giao điểm với
C10, hàng
R5 có nhiều nhất một ô chứa số chẵn.
Suy ra trong năm cột khác
C10, nhiều nhất một cột có chỉ số chẵn. Nhưng
C8 và
C12 đều là các cột có chỉ số chẵn và đều khác
C10, mâu thuẫn. Vậy
n=6 cũng không thỏa mãn.
Vậy
n=2 và
n=4 là tất cả giá trị thoả mãn yêu cầu bằng cách xét các bảng sau: