Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Hai mặt song song (Toán học Lớp 11)
Tuyển tập 244 câu hỏi thuộc chuyên đề Hai mặt song song (Hình học – Toán học Lớp 11) trích từ ngân hàng đề thi chính thức và đề thi thử các trường THPT trên toàn quốc. Chọn trực tiếp đáp án A, B, C, D bên dưới để kiểm tra kết quả và xem hướng dẫn giải chi tiết từng bước.
Dấu hiệu & kiến thức trọng tâm:(P)∥(Q)Thales không gian
Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình vuông cạnh bằng 10. N là điểm trên cạnh SB sao cho 3SN=2SB. Một mặt phẳng (α) đi qua N, song song với AB và AD, cắt hình chóp theo một tứ giác. Gọi S là diện tích tứ giác thiết diện và S=b4a, với ba là phân số tối giản, a;b∈N. Tính P=a+b+1
(AI giải đề cho tôi) Mặt phẳng (α) đi qua N và song song với AB, AD nên song song với mặt đáy (ABCD) (vì AB∥CD, AD∥BC). Thiết diện là hình vuông đồng dạng với đáy theo tỉ số k=SBSN=32. Cạnh thiết diện bằng 10⋅32=320, diện tích S=(320)2=9400. Vậy a=400, b=9 (tối giản), P=a+b+1=400+9+1=410.
Cho hình chóp S.ABCD có đáy là một tứ giác lồi. Gọi M,N,J lần lượt là trung điểm của SD,AB,CD và gọi G,K lần lượt là trọng tâm tam giác SAB,ABC. Chứng minh: GK//MJ
(AI giải đề cho tôi) Gọi E là trung điểm của AB. Vì G là trọng tâm tam giác SAB nên G thuộc trung tuyến SE với ESEG=31. Vì K là trọng tâm tam giác ABC nên K thuộc trung tuyến CE với ECEK=31. Xét tam giác SEC: ESEG=ECEK=31, do đó theo định lý Thales (đảo), GK∥SC. Mặt khác, trong tam giác SDC, M là trung điểm SD và J là trung điểm CD nên MJ là đường trung bình, suy ra MJ∥SC. Vì cả GK và MJ cùng song song với SC nên GK∥MJ (điều phải chứng minh).
Cho hình chóp S.ABCD có ABCD là hình bình hành tâm O. Gọi M, N lần lượt là trung điểm của SA và SD. a) Chứng minh (SBC)//(OMN). b) Gọi P,Q,R lần lượt là trung điểm của AB, ON, SB. Chứng minh PQ∥(SBC) và (OMR)∥(SCD).
(AI giải đề cho tôi) Câu 103. Cho hình chóp S.ABCD, ABCD là hình bình hành tâm O; M, N lần lượt là trung điểm của SA, SD.
a) Chứng minh (SBC)∥(OMN): - Trong tam giác SAD: M là trung điểm SA, N là trung điểm SD nên MN là đường trung bình, suy ra MN∥AD. Vì ABCD là hình bình hành nên AD∥BC, do đó MN∥BC. Mà MN⊂(SBC), BC⊂(SBC) nên MN∥(SBC). - Xét tam giác SAC: O là trung điểm AC (tâm hình bình hành), M là trung điểm SA nên OM là đường trung bình, suy ra OM∥SC. Mà OM⊂(SBC), SC⊂(SBC) nên OM∥(SBC). - Trong mặt phẳng (OMN), hai đường thẳng MN và OM cắt nhau tại M và cùng song song với mặt phẳng (SBC), lại có S∈(SBC) còn S∈/(OMN) nên hai mặt phẳng phân biệt. Vậy (SBC)∥(OMN).
b) Chứng minh PQ∥(SBC) với P, Q, R lần lượt là trung điểm của AB, ON, SB: - Gọi K là trung điểm của CR. Trong tam giác BCR, K là trung điểm CR nên BK là đường trung bình, suy ra BK=21(BC+BR). - Ta có BR=21BS (vì R là trung điểm SB), do đó BK=21BC+41BS. - Mặt khác, với P=2A+B, Q=2O+N, O=2A+C, N=2S+D, D=A+C−B (tính chất hình bình hành), ta được PQ=Q−P=21(2A+C−A)+21(2S+D−B)=41AC+41(BS+BD). - Vì AC=AB+BC và BD=−AB+BC nên PQ=41(AB+BC)+41BS+41(−AB+BC)=21BC+41BS=BK. - Vậy PQ∥BK. Mà BK⊂(SBC), PQ⊂(SBC) (vì P∈(ABCD), P∈/(SBC)), suy ra PQ∥(SBC).
Chứng minh (OMR)∥(SCD): - Theo câu a): OM∥SC, với OM⊂(SCD), SC⊂(SCD) nên OM∥(SCD). - Trong tam giác SAB: M là trung điểm SA, R là trung điểm SB nên MR là đường trung bình, suy ra MR∥AB. Vì ABCD là hình bình hành nên AB∥CD, do đó MR∥CD. Mà MR⊂(SCD), CD⊂(SCD) nên MR∥(SCD). - Trong mặt phẳng (OMR), hai đường thẳng OM và MR cắt nhau tại M và cùng song song với (SCD); hai mặt phẳng phân biệt vì O∈/(SCD). Vậy (OMR)∥(SCD).
Cho hình chóp S.ABC có M, N, P lần lượt là trung điểm SA, SB, SC. a) Chứng minh (MNP)∥(ABC). b) Gọi H,G,L lần lượt là trọng tâm tam giác SAB, SAC, SBC. Chứng minh (HGL)∥(MNP).
(AI giải đề cho tôi) Câu 104. a) Trong tam giác SAB: M là trung điểm SA, N là trung điểm SB nên MN là đường trung bình, suy ra MN∥AB. Vì AB⊂(ABC) và MN⊂(ABC) nên MN∥(ABC). Tương tự, trong tam giác SBC: NP là đường trung bình nên NP∥BC∥(ABC); trong tam giác SAC: MP∥AC∥(ABC). Mặt khác MN∩NP=N, hai đường này nằm trong (MNP) và không trùng nhau. Theo định lý về điều kiện để hai mặt phẳng song song, ta có (MNP)∥(ABC).
b) Gọi I là trung điểm SA. Trong tam giác SAB: H là trọng tâm nên SH=32SM (với M trung điểm AB của tam giác SAB — chú ý: ở đây dùng trung điểm của cạnh tương ứng). Cách trình bày rõ hơn: Trong tam giác SAB, gọi M1 là trung điểm AB thì H nằm trên SM1 với SH=32SM1. Trong tam giác SAC, gọi M2 là trung điểm AC thì G nằm trên SM2 với SG=32SM2. Vì M1M2∥BC (đường trung bình tam giác ABC) nên tam giác SM1M2 đồng dạng với tam giác có các điểm H,G tương ứng trên SM1,SM2 với tỉ số 32, suy ra HG∥M1M2∥BC. Mà NP∥BC (câu a) nên HG∥NP. Tương tự: trong tam giác SBC, L là trọng tâm; xét tam giác SAC và SBC: GL∥M2M3∥AB (với M3 trung điểm BC), mà MN∥AB nên GL∥MN. Vậy trong (HGL) và (MNP) ta có: HG∥NP và GL∥MN, với HG,GL cắt nhau tại G thuộc (HGL), NP,MN cắt nhau tại N thuộc (MNP). Theo định lý điều kiện để hai mặt phẳng song song, suy ra (HGL)∥(MNP).
Cho hai hình vuông ABCD và ABEF ở trong hai mặt phẳng phân biệt. Trên các đường chéo AC và BF lần lượt lấy các điểm M, N sao cho AM=BN. Các đường thẳng song song với AB vẽ từ M, N lần lượt cắt AD và AF tại M′ và N′. Chứng minh: a) (ADF)∥(BCE). b) (DEF)∥(MM′N′N).
(AI giải đề cho tôi) Bài giải Câu 105 (AI soạn theo yêu cầu):
a) Hai hình vuông ABCD và ABEF có chung cạnh AB, nên AB∥CD và AB∥FE, suy ra CD∥FE; lại có CD=AB=FE, vậy tứ giác CDEF (với CD∥FE, CD=FE) là hình bình hành, do đó DF∥CE.
Ta có: - CD∥FE⇒CD∥(BCE) (vì CD⊂(BCE)). - DF∥CE⇒DF∥(BCE) (vì DF⊂(BCE)).
Trong mặt phẳng (ADF), hai đường thẳng CD và DF cắt nhau tại D và cùng song song với (BCE), nên (ADF)∥(BCE). (đpcm)
b) Vì MM′∥AB, NN′∥AB nên MM′∥NN′.
Xét tam giác ACD: MM′∥CD (vì cùng song song với AB) nên ADAM′=ACAM.
Xét tam giác ABF: NN′∥AB nên AFAN′=BFBN.
Vì ABCD và ABEF là hai hình vuông có chung cạnh AB nên AC=BF; kết hợp AM=BN ta được ADAM′=ACAM=BFBN=AFAN′.
Xét tam giác ADF: vì ADAM′=AFAN′, theo định lí Thales ta có M′N′∥DF.
Trong mặt phẳng (MM′N′N), hai đường thẳng MM′ và M′N′ cắt nhau tại M′, và: - MM′∥AB∥FE⇒MM′∥(DEF) (vì MM′⊂(DEF)). - M′N′∥DF⇒M′N′∥(DEF) (vì M′N′⊂(DEF)).
(AI giải đề cho tôi) Chọn A làm gốc, đặt u=AB, v=AD, w=AA′. Khi đó AC=AB+AD=u+v, AD′=v+w.
Ta có: - G là trọng tâm tam giác ABC: AG=3AB+AC=32u+v. - H là trọng tâm tam giác BCD: AH=3AB+AC+AD=32u+2v. - K là trọng tâm tam giác A′AD′: AK=3AA′+AD′=3v+2w.
Mặt phẳng (A′BCD′): A′B=u−w và D′C=AC−AD′=(u+v)−(v+w)=u−w, nên A′BCD′ là hình bình hành, có hai vectơ chỉ phương A′B=u−w và A′D′=v.
Xét: - GH=AH−AG=3v=31AD, vậy GH∥AD. Mà AD∥A′D′⊂(A′BCD′), nên GH∥(A′BCD′). - GK=AK−AG=3v+2w−32u+v=32(w−u)=−32A′B, vậy GK∥A′B⊂(A′BCD′), suy ra GK∥(A′BCD′).
Kiểm tra G∈/(A′BCD′): điểm X trong mặt phẳng có dạng AX=w+s(u−w)+tv. Nếu G∈(A′BCD′) thì so sánh hệ số theo w (độc lập với u,v) cho 1+s=0, tức s=−1; khi đó AG phải chứa thành phần −w, mâu thuẫn vì AG=32u+v không chứa thành phần theo w. Vậy G∈/(A′BCD′).
Hai đường thẳng cắt nhau GH và GK cùng song song với (A′BCD′) và G∈/(A′BCD′), nên (GHK)∥(A′BCD′). Đpcm.
(AI giải đề cho tôi) Trong tam giác AA′C: M là trung điểm AC, N là trung điểm AA′ nên MN là đường trung bình, suy ra MN∥A′C. Mà A′C⊂(A′B′C) và MN⊂(A′B′C), do đó MN∥(A′B′C).
Trong tam giác ABC: M là trung điểm AC, Q là trung điểm BC nên MQ là đường trung bình, suy ra MQ∥AB. Vì ABC.A′B′C′ là lăng trụ nên AB∥A′B, do đó MQ∥A′B. Mà A′B⊂(A′B′C) và MQ⊂(A′B′C), do đó MQ∥(A′B′C).
Hai đường thẳng MN và MQ cắt nhau tại M và cùng nằm trong mặt phẳng (MNQ), đồng thời M∈/(A′B′C). Theo định lý về điều kiện song song của hai mặt phẳng (hai đường thẳng cắt nhau trong một mặt phẳng lần lượt song song với mặt phẳng kia), ta có: (MNQ)∥(A′B′C).
(AI giải đề cho tôi) Trong tam giác ABC, I là trọng tâm nên I nằm trên trung tuyến từ A, tức AI=32AM với M là trung điểm BC. Tương tự trong tam giác ABD, J nằm trên trung tuyến từ A với AJ=32AN, N là trung điểm AD. Trong tam giác ACD: AMAI=ANAJ=32, do đó theo định lý Thales IJ∥CD (và IJ=32CD). Vì CD không đi qua I hay J nên IJ song song với CD. Vậy đáp án A. Lưu ý IJ không song song với AB (vì AB cắt CD... thực ra AB và CD chéo nhau trong tứ diện), IJ không chéo nhau với CD và không cắt AB.
(AI giải đề cho tôi) Giải thích: Mặt nước là mặt phẳng nằm ngang, đáy bể cũng là mặt phẳng nằm ngang (phương thẳng đứng không đổi), do đó mặt nước song song với mặt đáy. Xét mặt phẳng (α) là mặt bên của bể chứa cả đường mép nước AB và cạnh CD. Hai mặt phẳng song song cắt bởi mặt phẳng thứ ba thì hai giao tuyến song song, nên AB∥CD. Chi tiết: Gọi (P) là mặt nước và (Q) là mặt đáy bể. Vì cả mặt nước lẫn mặt đáy đều là các mặt phẳng nằm ngang nên (P)∥(Q). Đường mép nước AB là giao tuyến của (P) với mặt bên (α) của bể: AB=(P)∩(α). Cạnh CD là giao tuyến của (Q) với (α): CD=(Q)∩(α). Theo tính chất: nếu hai mặt phẳng song song bị cắt bởi mặt phẳng thứ ba thì hai giao tuyến song song, ta có AB∥CD. Vậy đường mép nước AB song song với cạnh CD của bể nước.
(AI giải đề cho tôi) Xét từng khẳng định: A) Sai — nếu đường thẳng a song song với một trong hai mặt phẳng song song (P)∥(Q) thì a hoặc song song với mặt phẳng còn lại hoặc nằm trong mặt phẳng còn lại (ví dụ a⊂(Q) và a∥(P)), nên không nhất thiết song song với mặt phẳng còn lại. B) Đúng — nếu a cắt (P) tại một điểm mà a không cắt (Q) thì a∥(Q) hoặc a⊂(Q); nếu a⊂(Q) thì a∩(P)=∅ vì (P)∥(Q), mâu thuẫn; nếu a∥(Q) thì a∥(P), cũng mâu thuẫn. Vậy a cắt (Q). C) Đúng — theo định nghĩa, hai đường thẳng song song là hai đường thẳng không giao nhau và cùng nằm trên một mặt phẳng. D) Đúng — tính chất bắc cầu của quan hệ song song giữa các mặt phẳng phân biệt. Vậy khẳng định sai là A.
(AI giải đề cho tôi) Xét từng khẳng định của Câu 5: - A đúng: Theo tính chất hai mặt phẳng song song, nếu (P)∥(Q) và chúng cùng cắt mặt phẳng thứ ba (R) theo hai giao tuyến a, b thì a∥b. - B đúng: Đây là tính chất của ba mặt phẳng đôi một song song: chúng chặn trên hai đường thẳng chéo nhau những đoạn thẳng tương ứng tỉ lệ (định lý về ba mặt phẳng song song). - C đúng: Nếu (P)∥(Q) thì (P)∩(Q)=∅, nên mọi đường thẳng a⊂(P) đều không có điểm chung với (Q), tức a∥(Q). - D sai: Điều kiện đúng phải là (P) chứa **hai đường thẳng cắt nhau** cùng song song với (Q). Nếu hai đường thẳng trong (P) chỉ phân biệt (có thể song song với nhau) và cùng song song với (Q) thì (P) vẫn có thể cắt (Q). Ví dụ: cho (P) cắt (Q) theo giao tuyến c; lấy trong (P) hai đường thẳng phân biệt a∥b cùng song song với c, khi đó a∥(Q), b∥(Q) nhưng (P) không song song với (Q). Vậy khẳng định sai là D.
(AI giải đề cho tôi) Xét hình hộp ABCD.A′B′C′D′: - A đúng: BA′∥D′C (vì BA′=D′C) và BC′∥AD′, mà D′C⊂(ACD′), AD′⊂(ACD′), hai đường thẳng này cắt nhau tại C, nên (BA′C′)∥(ACD′). - B đúng: (ADD′A′) và (BCC′B′) là hai mặt bên đối diện của hình hộp nên song song. - C đúng: BA′∥D′C và BD∥B′D′ (do BB′D′D là hình bình hành), BA′ và BD cắt nhau tại B, D′C và B′D′ cắt nhau tại D′, nên (BA′D)∥(CB′D′). - D sai: mặt phẳng (ABA′) chứa đường thẳng AB, còn mặt phẳng (CB′D′) không chứa đường thẳng nào song song với AB (CB′, CD′, B′D′ đều không song song với AB), hai mặt phẳng này cắt nhau chứ không song song. Vậy mệnh đề sai là D.
Cho hai hình bình hành ABCD và ABEF có tâm lần lượt là O và O′, không cùng nằm trong một mặt phẳng. Gọi M là trung điểm AB, xét các khẳng định (I):(ADF)∥(BCE); (II):(MOO′)∥(ADF); (III):(MOO′)∥(BCE); (IV):(ACE)∥(BDF). Những khẳng định nào đúng?
(AI giải đề cho tôi) Chọn hệ vectơ AB=b, AD=d, AE=e. Vì ABCD, ABEF là hình bình hành nên AC=b+d, AF=e−b; tâm O=2b+d, O′=2e, M=2b.
(I): AD=d=BC và AF=e−b=BE, hai mặt phẳng không trùng nhau (do ABCD, ABEF không cùng mặt phẳng) nên (ADF)∥(BCE). Đúng.
(II): MO=2d∥AD và MO′=2e−b∥AF, mà AD,AF nằm trong (ADF), nên (MOO′)∥(ADF). Đúng.
(III): MO∥BC và MO′∥BE với BC,BE⊂(BCE), nên (MOO′)∥(BCE). Đúng.
(IV): (ACE) có hệ chỉ hướng {b+d,e}; (BDF) có hệ chỉ hướng {d−b,e−2b}. Không thể biểu diễn b+d theo d−b và e−2b (so sánh hệ số theo e cho β=0, khi đó b+d=α(d−b) vô nghiệm), nên (IV) sai.
Vậy các khẳng định đúng là (I),(II),(III) → đáp án C.
(AI giải đề cho tôi) Xét hình hộp ABCD.A′B′C′D′: - A đúng: hai đáy của hình hộp song song. - B đúng: AA′∥BB′ và A′D′∥B′C′ (vì A′D′∥B′C′ do cùng song song với AD), nên (AA′D′)∥(BCC′). - C sai: AC và BD là hai đường chéo của mặt đáy ABCD nên cắt nhau tại tâm O của hình bình hành ABCD. Khi đó mặt phẳng (ACC′) chứa AC cắt mặt phẳng (BDD′) chứa BD tại điểm O, hai mặt phẳng này không song song. - D đúng: AB∥CD và BB′∥CC′, nên (ABB′)∥(CDC′). Vậy khẳng định sai là C.
(AI giải đề cho tôi) Chọn hệ tọa độ A(0,0,0),B(1,0,0),C(0,1,0),A′(0,0,1),B′(1,0,1),C′(0,1,1). Khi đó I=(31,31,0), J=(31,31,1), K là trọng tâm tam giác ACC′ nên K=(0,32,31). Vectơ IJ=(0,0,1), IK=(−31,31,31) nên vectơ pháp tuyến của (IJK) là n=IJ×IK=(−31,−31,0), tức phương (1,1,0). Mặt phẳng (IJK) có dạng x+y=32. - (ABB′): y=0 cắt x+y=32 tại x=32 → cắt nhau. - (ACC′): chứa K nên không song song. - (BB′C′): x=1, thay vào x+y=32 vô nghiệm → (IJK)∥(BB′C′). - (ABC′): mặt phẳng y=z, giao với x+y=32 là đường thẳng → cắt nhau. Vậy đáp án C.
Cho hình chóp S.ABCD đáy là hình thang, AB∥CD, AB=a; CD=2a, gọi I là giao điểm của AC và BD. Qua I kẻ đường thẳng song song CD cắt BC tại M. Trên cạnh SC lấy điểm N sao cho CN=2NS (tham khảo hình vẽ).
Cho hình lăng trụ ABC.A′B′C′. Gọi I, J, K lần lượt là trọng tâm của các tam giác ABC, ACC′, A′B′C′. Mặt phẳng nào sau đây song song với mặt phẳng (IJK)?
(AI giải đề cho tôi) Đặt tọa độ A(0;0;0),B(1;0;0),C(0;1;0),A′(0;0;1),B′(1;0;1),C′(0;1;1). Trọng tâm I của ABC: I=(31;31;0); trọng tâm J của ACC′: J=(0;32;31); trọng tâm K của A′B′C′: K=(31;31;1). Ta có IJ=(−31;31;31), IK=(0;0;1), pháp tuyến của (IJK) là IJ×IK=(31;31;0), nên (IJK) có phương trình dạng x+y=32 (thay tọa độ I: 31+31=32). Xét (BB′C′): BB′=(0;0;1), BC′=(−1;1;1), pháp tuyến BB′×BC′=(−1;−1;0) cùng phương với (1;1;0). Điểm B(1;0;0) có x+y=1=32 nên (BB′C′)∥(IJK). Các phương án khác: (AA′C) là mặt phẳng x=0 chứa J (không song song); (ABC) là z=0 chứa I; (A′BC′) có pháp tuyến (−1;0;−1), phương trình x+z=1, không cùng phương với (1;1;0). Vậy đáp án D. (Lưu ý: lời giải kèm theo đã dùng đúng J=(0;32;31) và mặt phẳng x+y=32, kết quả D nhất quán với tính toán độc lập.)
(AI giải đề cho tôi) Ta có A′C′ là đường trung bình của tam giác SAC nên A′C′∥AC; tương tự A′D′∥AD. Xét các phương án: - A sai: A′C′∥AC mà AC không song song với BD (chúng cắt nhau tại tâm O của hình bình hành). - B sai: A′B′∥AB, mà AB cắt mặt phẳng (SAD) (vì AB∥CD, CD cắt (SAD) tại D), nên A′B′ không song song (SAD). - C sai: A′C′∥AC, mà AC cắt BD tại O⊂(SBD) nên A′C′ cắt mặt phẳng (SBD), không song song. - D đúng: Trong mặt phẳng (SAC): A′C′∥AC⊂(ABC); trong mặt phẳng (SAD): A′D′∥AD⊂(ABC). Mà A′C′,A′D′ cắt nhau tại A′ và không nằm trong (ABC), nên theo định lí về hai mặt phẳng song song: (A′C′D′)∥(ABC).
Cho hình lăng trụ ABC.A′B′C′ (như hình vẽ). Lấy các điểm D, E, F lần lượt là trung điểm của AA′, BB′, CC′ và điểm G là trọng tâm của tam giác ABC. Mệnh đề nào sau đây đúng? A. (DEB)∥(A′B′F). B. (EFG)∥(BCD). C. (DB′C′)∥(AEF). D. (DEG)∥(A′B′C).
(AI giải đề cho tôi) Chọn hệ vectơ với gốc A: b=AB, c=AC, u=AA′. Khi đó D=21u, E=b+21u, F=c+21u, B′=b+u, C′=c+u, G=3b+c.
Xét phương án C: (DB′C′)∥(AEF). - EF là đường trung bình của tam giác BCC′ nên EF∥BC; mà B′C′∥BC nên EF∥(DB′C′). - AE=b+21u và DB′=(b+u)−21u=b+21u=AE, tức AE∥DB′, với DB′⊂(DB′C′) và AE⊂(DB′C′) nên AE∥(DB′C′).
Vì (AEF) chứa hai đường thẳng cắt nhau AE,EF cùng song song với (DB′C′) nên (AEF)∥(DB′C′). Phương án C đúng.
Các phương án còn lại sai: - A: (DEB) và (A′B′F): DE∥AA′ nhưng EB nằm trên BB′, B′F nằm trên CC′ không song song nhau, DE không song song A′B′, hai mặt phẳng cắt nhau. - B: (EFG) và (BCD): EG=31c−32b−21u không biểu diễn được qua BC=c−b và BD=21u−b (mâu thuẫn hệ số β=21 và β=31), hai mặt phẳng không song song. - D: (DEG) và (A′B′C): EG không biểu diễn được qua A′B′=b và A′C=c−u (cùng mâu thuẫn hệ số), hai mặt phẳng cắt nhau.
Đề thi có nhiều câu hỏi chuyên đề Hai mặt song song
Luyện tập trong bối cảnh đề thi thật hoặc tải bản in PDF chuẩn A4 kèm lời giải.