Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chất béo và acid béo (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo là trieste của glycerol (propan-1,2,3-triol) với các axit béo, tạo thành triacylglycerol. Đáp án nguồn (6 - D) khớp với kết quả giải độc lập.

(AI giải đề cho tôi)
Acid béo là acid monocarboxylic mạch thẳng. Acid linoleic có 18 carbon và 2 liên kết đôi C=C trong mạch (C17H31-COOH). Kiểm tra: acid bão hòa cùng số carbon là C17H35COOH (stearic), mỗi liên kết đôi giảm 2 H nên 2 liên kết đôi cho C17H31COOH. Vậy đáp án B, trùng với đáp án nguồn (1 - B).

(AI giải đề cho tôi)
Triolein là trieste của glycerol với acid oleic, không có nhóm -OH tự do (không có tính acid/ không phải polyol tự do) nên không tác dụng với Cu(OH)_2 ở điều kiện thường để tạo dung dịch xanh lam — tính chất này không phải của triolein, đáp án B. Các phát biểu còn lại đúng: (A) triolein là chất lỏng ở điều kiện thường vì các gốc acid oleic có nối đôi; (C) thủy phân trong NaOH: (C_17H_33COO)_3C_3H_5 + 3NaOH → 3C_17H_33COONa (sodium oleate) + C_3H_5(OH)_3; (D) hydro hóa nối đôi bằng H_2/Ni, đun nóng: (C_17H_33COO)_3C_3H_5 + 3H_2 → (C_17H_35COO)_3C_3H_5 (tristearin). Đáp án khớp với đáp án nguồn (11-B).

(AI giải đề cho tôi)
X gồm gốc (1) no (stearoyl), gốc (2) không no 1 liên kết đôi cis (oleoyl), gốc (3) không no 3 liên kết đôi cis (linolenoyl, omega-3). a) Sai: gốc (3) là acid linolenic C18:3, liên kết đôi đầu tiên tính từ đầu methyl ở vị trí thứ 3 → omega-3, không phải omega-9. b) Sai: X có công thức C57H102O6, M = 882 g/mol, %O = 96/882 × 100% ≈ 10,88% ≠ 8,43%. c) Đúng: theo hình vẽ, các gốc không no (2) và (3) đều có liên kết đôi cấu hình cis-. d) Đúng: tổng số liên kết đôi cần hydrogen hoá là 0 + 1 + 3 = 4; n_X = 427/882 ≈ 0,4841 kmol; khối lượng chất béo rắn (bão hoà, M = 882 + 8 = 890 g/mol) = 0,4841 × 890 × 0,9 ≈ 387,9 kg. Kết quả khớp đáp án nguồn (a S, b S, c Đ, d Đ).
a) (AI giải đề cho tôi)
Gốc (3) là acid linolenic C18:3, liên kết đôi đầu tiên ở vị trí omega-3, không phải omega-9.
b) (AI giải đề cho tôi)
X: C57H102O6, M = 882 g/mol, %O = 96/882 × 100% ≈ 10,88% ≠ 8,43%.
c) (AI giải đề cho tôi)
Các gốc acid béo không no (2) và (3) đều có liên kết đôi cấu hình cis- như hình vẽ.
d) (AI giải đề cho tôi)
Cần 4 mol H2/mol X; m = (427/882) × 890 × 0,9 ≈ 387,9 kg chất béo rắn.

(C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅ + 3H₂ ⟶ (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅
(C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅ + 3NaOH ⟶ 3C₁₇H₃₅COONa + C₃H₅(OH)₃
C₁₇H₃₅COONa + HCl ⟶ C₁₇H₃₅COOH + NaCl
⟶ Z là C₁₇H₃₅COOH có M = 284 amu

Đáp án: 284

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo là triester của glycerol (propane-1,2,3-triol) với các acid béo (acid carboxylic mạch dài). Đáp án A khớp với đáp án nguồn (Câu 14: A).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 3 (Phần II) về acid alpha-linolenic (ALA), công thức khung ở hình: CH3-CH2-CH=CH-CH2-CH=CH-CH2-CH=CH-(CH2)7-COOH (C17H29COOH, 18C, 3 liên kết đôi cis, liên kết đôi đầu tiên ở vị trí thứ 3 tính từ đầu methyl nên là omega-3).
a) ĐÚNG: ALA có liên kết đôi đầu tiên tại carbon thứ 3 tính từ đầu methyl (–CH3), nên thuộc nhóm acid béo omega-3.
b) SAI: Cả ba liên kết đôi C=C trong ALA đều ở dạng cis (đặc trưng của acid béo tự nhiên alpha-linolenic), không có liên kết đôi nào ở dạng trans.
c) ĐÚNG: ALA là acid cacboxylic có nhóm –COOH, mạch hydrocarbon gồm 18 nguyên tử cacbon (C17H29COOH) và 3 liên kết đôi cis.
d) SAI: ALA là chất béo (không tan trong nước, nhẹ hơn nước, không tạo dung dịch đồng nhất với nước). Viên uống bổ sung acid béo phải nuốt nguyên viên theo hướng dẫn, không mở viên hòa tan vào nước.
a) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: liên kết đôi đầu tiên ở carbon thứ 3 tính từ đầu –CH3 nên ALA thuộc omega-3.
b) (AI giải đề cho tôi)
Sai: cả 3 liên kết đôi C=C của ALA đều ở dạng cis, không có liên kết đôi trans.
c) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: ALA (C17H29COOH) là acid cacboxylic mạch 18C với 3 liên kết đôi cis.
d) (AI giải đề cho tôi)
Sai: ALA là chất béo không tan trong nước, không thể hòa tan thành dung dịch đồng nhất; viên uống phải dùng nguyên viên theo hướng dẫn.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 1 Phần II về acid alpha-linolenic (ALA, C18H30O2, acid béo không no có 3 liên kết đôi C=C). a) Đúng: ALA có liên kết đôi đầu tiên ở vị trí thứ 3 tính từ đầu methyl (phía omega), nên thuộc nhóm omega-3. b) Sai: cả 3 liên kết đôi C=C trong ALA đều ở dạng cis (theo công thức khung và thực tế hóa học của ALA tự nhiên), không có liên kết đôi dạng trans. c) Đúng: ALA có nhóm -COOH nên trên phổ IR có peak hấp dẫn đặc trưng của liên kết O-H của acid carboxylic ở vùng 3300 – 3500 cm⁻¹ (dải rộng). d) Sai: ALA là chất béo (dầu/không tan trong nước), viên uống bổ sung dạng mềm gel không thể mở viên hòa tan dịch trong nước thành dung dịch đồng nhất; cách dùng đúng là nuốt nguyên viên với nước theo hướng dẫn. Đối chiếu đáp án nguồn trang 182: a Đ; b S; c Đ; d S — khớp hoàn toàn với kết quả giải độc lập.
a) (AI giải đề cho tôi)
ALA có liên kết đôi đầu tiên ở vị trí thứ 3 tính từ đầu methyl, thuộc nhóm acid béo omega-3.
b) (AI giải đề cho tôi)
Cả 3 liên kết đôi C=C trong ALA đều ở dạng cis, không có liên kết đôi dạng trans.
c) (AI giải đề cho tôi)
Nhóm -COOH trong ALA cho peak hấp dẫn O-H đặc trưng ở vùng 3300 – 3500 cm⁻¹ trên phổ IR.
d) (AI giải đề cho tôi)
ALA là chất béo không tan trong nước, viên uống dạng gel phải nuốt nguyên viên, không mở viên hòa tan vào nước.

Lời giải tham khảo:



a) Đúng.
b) Đúng vì phản ứng xảy ra là phản ứng este hoá, là phản ứng thuận nghịch.
c) Sai vì chất béo có CTPT là (C${}_{17}$H${}_{29}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ nên M = 872.
d) Sai vì chất béo tạo từ 3 gốc của ALA có mạch carbon chứa 9 pi, nên 1 mol chất béo cần 9 mol H${}_2$ để làm no.
a) Đúng.
b) Đúng vì phản ứng xảy ra là phản ứng este hoá, là phản ứng thuận nghịch.
c) Sai vì chất béo có CTPT là (C${}_{17}$H${}_{29}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ nên M = 872.
d) Sai vì chất béo tạo từ 3 gốc của ALA có mạch carbon chứa 9 pi, nên 1 mol chất béo cần 9 mol H${}_2$ để làm no.

Lời giải ở trang 153 trình bày lại các phát biểu theo phiên bản khác của đề: (a) Chất béo được gọi chung là triglyceride. (b) Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ. (c) Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường acid là phản ứng thuận nghịch. (d) Ở nhiệt độ thường, chất béo chứa nhiều gốc acid béo không no thường ở thể rắn. Đáp án chính thức: D. 3.

(a) Đúng: chất béo được gọi chung là triglyceride (triester của glycerol với các acid béo).
(b) Đúng: chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ.
(c) Đúng: thủy phân chất béo trong môi trường acid là phản ứng thuận nghịch (xúc tác acid, phản ứng xảy ra trong cả hai chiều).
(d) Sai: ở nhiệt độ thường, chất béo chứa nhiều gốc acid béo không no thường ở thể lỏng (dầu); chất béo chứa nhiều gốc acid béo no mới thường ở thể rắn.

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo (fat/oil) là trieste của glycerol (propane-1,2,3-triol) với các acid béo, trong đó mỗi nhóm –OH của glycerol este hóa với một phân tử acid béo: ${\mathrm{C}}_3{\mathrm{H}}_5(\mathrm{OOCR}{)}_3$. Do đó đáp án là glycerol (D).

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo (lipid dầu mỡ) là triester của các acid béo (axit béo cao phân tử) với glycerol (propan-1,2,3-triol), có công thức tổng quát RCOO-CH2-CH(OCOR')-CH2-OOC-R”. Các alcohol khác (methyl alcohol, ethylene glycol, ethyl alcohol) không tạo thành chất béo. Đáp án nguồn là D, phù hợp với kiến thức hóa học.

(AI giải đề cho tôi)
a) Đúng: Tristearin là trieste của acid stearic (no), là chất béo rắn, phù hợp với trạng thái (s) trong phản ứng.
b) Sai: ΔH° = [57·(-393,5) + 55·(-285,8)] - (-2344) = -22429,5 - 15719 + 2344 = -35804,5 kJ/mol. Giá trị 35804,5 kJ thiếu dấu âm (phản ứng tỏa nhiệt nên ΔH° < 0).
c) Đúng: M(tristearin) = 3·(C18H36O2) + C3H5 - 3H... tính trực tiếp: C57H110O6, M = 57·12 + 110 + 6·16 = 684 + 110 + 96 = 890 g/mol. Năng lượng trên 1 g = 35804,5/890 ≈ 40,2 kJ.
d) Đúng: Năng suất tỏa nhiệt của tristearin = 40,2 kJ/g = 40230 kJ/kg; so với dầu hỏa: 40230/44000 ≈ 91,4%.
a) (AI giải đề cho tôi)
Tristearin là trieste của acid stearic no, tồn tại ở dạng rắn (kí hiệu (s) trong phương trình).
b) (AI giải đề cho tôi)
ΔH° = 57(-393,5) + 55(-285,8) - (-2344) = -35804,5 kJ/mol, là giá trị âm (tỏa nhiệt), không phải 35804,5 kJ.
c) (AI giải đề cho tôi)
M(C57H110O6) = 890 g/mol; năng lượng trên 1 g = 35804,5/890 ≈ 40,2 kJ.
d) (AI giải đề cho tôi)
40230/44000 ≈ 91,4%.

(AI giải đề cho tôi)
Acid béo là các carboxylic acid đơn chức (chứa một nhóm –COOH), thường có mạch hở, không phân nhánh và có số nguyên tử carbon chẵn (khoảng 12–24). Do đó đáp án đúng là C.

(AI giải đề cho tôi)
Quan sát công thức cấu tạo của triglyceride X: mỗi gốc acid béo (3 gốc) đều chứa 1 liên kết đôi C=C trong mạch carbon. Khi hydrogen hóa, mỗi liên kết C=C cộng thêm 1 phân tử H2 để chuyển thành liên kết đơn. Vậy 1 mol X cần vừa đủ 3 × 1 = 3 mol H2, thu được triglyceride Y bão hòa. Đáp số: a = 3.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 2: Thủy phân hoàn toàn triglyceride X trong dung dịch NaOH (phản ứng xà phòng hóa) thu được muối C17H35COONa và glycerol C3H5(OH)3. Vì chỉ thu được một loại muối axit béo là stearate (C17H35COONa), nên cả ba gốc axit trong X đều là C17H35COO-. Phương trình: (C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH → 3C17H35COONa + C3H5(OH)3. Kiểm tra cân bằng: mỗi bên có 3 gốc C17H35COO, 1 gốc C3H5, 3 Na, 3 OH — cân bằng. Vậy công thức của X là (C17H35COO)3C3H5, tương ứng phương án C. Các phương án khác (C15H31COO, C17H31COO, C17H33COO) sẽ cho muối palmitate/oleate/linoleate, không phù hợp.

(AI giải đề cho tôi)
Acid béo là acid carboxylic mạch hở có số nguyên tử carbon lớn (thường từ 12 trở lên, thành phần của chất béo). Trong các đáp án: CH₃[CH₂]₁₄COOH là acid palmitic (C₁₅H₃₁COOH, 16 carbon) - là acid béo; các acid còn lại (CH₃CH₂COOH - acid propionic, CH₃[CH₂]₂COOH - acid butyric, CH₃COOH - acid acetic) chỉ có 2-4 carbon, không phải acid béo. Đáp án đúng là A, trùng với đáp án nguồn.