Chào mừng bạn • Luyện thi trắc nghiệm trực tuyến
Toán học • Lớp 12Hình học1.436 câu hỏi có lời giải
Tất cả chuyên đề →

Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Mặt cầu (Toán học Lớp 12)

Tuyển tập 1.436 câu hỏi thuộc chuyên đề Mặt cầu (Hình học – Toán học Lớp 12) trích từ ngân hàng đề thi chính thức và đề thi thử các trường THPT trên toàn quốc. Chọn trực tiếp đáp án A, B, C, D bên dưới để kiểm tra kết quả và xem hướng dẫn giải chi tiết từng bước.

Dấu hiệu & kiến thức trọng tâm:tâmbán kínhgiao/tiếp xúc đường/mặt
Trong không gian với hệ tọa độ , cho mặt cầu và hai điểm . Gọi là điểm thuộc mặt cầu sao cho đạt giá trị lớn nhất. Viết phương trình tiếp diện của mặt cầu tại .
Đáp án đúng: A
Mặt cầu có tâm , bán kính . Điểm sao cho lớn nhất thì tiếp diện của mặt cầu tại vuông góc với vectơ chỉ phương liên quan. Lập phương trình tiếp diện tại ta được . Chọn A.
Trong không gian cho hai điểm . Xét mặt cầu đi qua hai điểm và có tâm thuộc . Bán kính mặt cầu nhỏ nhất bằng
Đáp án đúng: C
Gọi tâm . Vì nên . Bán kính . Bán kính nhỏ nhất được tính theo đáp án chính thức là . Vậy chọn C.
Trong không gian , cho mặt cầu và điểm . Một điểm thay đổi trên mặt cầu và luôn cách trục một khoảng bằng 2. Khi đó, độ dài đoạn thẳng lớn nhất bằng
Đáp án đúng: D
Mặt cầu có tâm bán kính . Điểm cách trục khoảng bằng 2 nên . Thay vào ta được hoặc . Điểm có khoảng cách đến là . Vì . Để lớn nhất thì nhỏ nhất, tức . Khi đó . Vậy chọn D.
Trong không gian , cho mặt cầu và điểm . Xét các điểm thuộc sao cho đường thẳng tiếp xúc với , luôn thuộc mặt phẳng có phương trình:
Đáp án đúng: A
Đáp án: A. (Theo bảng đáp án chính thức của đề, trang 13-14, mã đề 124; đề gốc không kèm lời giải chi tiết.)
Cho tứ diện , tam giác đều, tam giác vuông cân đỉnh biết . Tính thể tích khối cầu ngoại tiếp tứ diện .
Đáp án đúng: C
Xác định tâm và bán kính mặt cầu ngoại tiếp tứ diện , tính bán kính và suy ra thể tích . Chọn C.
Trong không gian tọa độ , cho điểm và mặt phẳng có phương trình . Gọi là tập hợp các điểm trong không gian mà . Biết rằng mặt phẳng cắt theo thiết diện là hình tròn . Tính thể tích khối nón có đỉnh là và đáy là .
Đáp án đúng: A
Đáp án: A. (Theo bảng đáp án chính thức của đề, trang 7, mã đề 190; đề gốc không kèm lời giải chi tiết.)
Câu 5. Ở trung tâm của một vườn hoa, người ta đã thiết kế một khối chỏm cầu và cắm các loại hoa nhiều màu sắc trên đó. Vào mỗi buổi tối, người ta sử dụng bốn chiếc đèn chiếu, đặt ở bốn đỉnh của một hình vuông, cách đều tâm của khối chỏm cầu và cùng chiếu đèn để tăng thêm phần rực rỡ cho vườn hoa.

Xét hệ trục tọa độ sao cho chiếc đèn chiếu thứ nhất được đặt tại gốc tọa độ, các chiếc đèn chiếu thứ hai và thứ ba được đặt tại các điểm , , đồng thời trục hướng lên trên (đơn vị trên mỗi trục là mét). Khối chỏm cầu được đặt tại chính giữa của hình vuông tạo bởi bốn chiếc đèn chiếu (tâm của khối chỏm cầu nằm trên trục của hình vuông), mặt đáy của khối chỏm cầu đó nằm trên mặt đất – trùng với mặt phẳng . Biết rằng điểm cao nhất của khối chỏm cầu (so với mặt đất) cách đều các đèn chiếu một khoảng bằng và khối chỏm cầu là một phần của khối cầu có bán kính bằng .

Gọi là điểm nằm trên đáy của khối chỏm cầu sao cho gần chiếc đèn chiếu thứ tư nhất. Tính .

Hình minh họa vườn hoa Câu 5 Phần III
Đáp án đúng: 7
Theo bảng đáp án chính thức (Mã đề 5101, trang 7), Câu 5 (Phần III) có đáp số là .
Trong không gian , cho đường thẳng và mặt cầu . Gọi là tâm của mặt cầu .
a)
Hình chiếu vuông góc của điểm lên đường thẳng là điểm .
b)
Đường thẳng cắt mặt cầu tại hai điểm và diện tích bằng .
c)
Mặt cầu có tâm và bán kính .
d)
Đường thẳng đi qua điểm .
Đáp án đúng: a:S,b:Đ,c:S,d:S
Đáp án: a) Sai; b) Đúng; c) Sai; d) Sai. (Theo bảng đáp án chính thức của đề, trang 9, mã đề 1001; đề gốc không kèm lời giải chi tiết.)
Trong không gian với hệ tọa độ , đài kiểm soát không lưu sân bay có tọa độ , mỗi đơn vị trên trục ứng với . Máy bay trong phạm vi cách đài kiểm soát sẽ hiển thị trên màn hình ra đa. Một máy bay đang ở vị trí , chuyển động theo đường thẳng có vectơ chỉ phương là và hướng về đài kiểm soát không lưu. Tọa độ của vị trí sớm nhất mà máy bay xuất hiện trên màn hình ra đa là . Khi đó bằng bao nhiêu?
Hình 1
Đáp án đúng: 447
Đáp án: 447. (Theo bảng đáp án chính thức của đề, trang 9, mã đề 1001; đề gốc không kèm lời giải chi tiết.)
Trong không gian với hệ tọa độ (đơn vị trên mỗi trục tính theo mét) xem mặt đất trùng với mặt phẳng , một thiết bị phát sóng liên lạc đặt tại vị trí có bán kính vùng phủ sóng và một người đứng ở vị trí .
a)
Phương trình đường thẳng đi qua và hình chiếu của trên mặt phẳng là .
b)
Người đứng ở vị trí không sử dụng được thiết bị liên lạc.
c)
Phạm vi phủ sóng của thiết bị nằm trong mặt cầu (kể cả mặt cầu) có phương trình: .
d)
Hình chiếu của lên mặt phẳng là .
Đáp án đúng: a:S,b:S,c:Đ,d:Đ
Đáp án: a) Sai; b) Sai; c) Đúng; d) Đúng. (Theo bảng đáp án chính thức của đề, trang 17, mã đề 1001; đề gốc không kèm lời giải chi tiết.)
Trong một mô hình nghiên cứu của một nhà khoa học, bề mặt trái đất được xem là một mặt cầu với tâm , bán kính . Để xác định vị trí của một địa điểm trên trái đất hoặc vị trí vật thể trong không gian, nhà khoa học đã chọn hệ trục tọa độ như hình vẽ với mỗi đơn vị trên trục bằng . Một tàu vũ trụ được phóng lên theo một quỹ đạo là một đường thẳng rời khỏi bề mặt Trái Đất tại điểm với , đi đến mục tiêu tại tọa độ .
Hình 1
a)
Phương trình của mặt cầu là .
b)
.
c)
Khoảng cách từ điểm xuất phát đến mục tiêu làm tròn đến hàng đơn vị theo đơn vị kilômét bằng .
d)
Góc tạo bởi quỹ đạo của tàu vũ trụ tạo với trục , làm tròn đến đơn vị độ là .
Đáp án đúng: a:Đ,b:S,c:Đ,d:S
a) Đúng. Phương trình mặt cầu .

b) Sai. Xác định : .

c) Đúng. Khoảng cách từ đến : nên .

d) Sai. Gọi là góc tạo bởi quỹ đạo tàu vũ trụ với trục :
Ta có và , .
Câu 5. Trên mặt đất có hai trạm thiên văn và đang theo dõi vị trí của một vệ tinh . Lúc này trong không gian cũng có một vệ tinh di chuyển cùng với tốc độ quay của trái đất nên vị trí so với hai đài quan sát và là không đổi. Chọn hệ trục tọa độ (đơn vị độ dài trên mỗi trục là ), giả sử . Dữ liệu quan sát từ hai trạm và cho thấy . Tính khoảng cách ngắn nhất giữa hai vệ tinh và *(Kết quả làm tròn đến hàng phần trăm và đơn vị là nghìn kilômét)*.
Đáp án đúng: 5,77
Theo bảng đáp án chính thức (Mã đề 111, trang 5), Câu 5 (Phần III) có đáp số là .

Gọi là trung điểm của , ta có .
Từ công thức đường trung tuyến: .
Vậy thuộc mặt cầu tâm , bán kính . Khoảng cách ngắn nhất giữa và là (nghìn kilômét).
Trong không gian , cho hai điểm .
a)
Điểm là trung điểm của đoạn thẳng .
b)
.
c)
Phương trình mặt cầu đường kính là .
d)
Xét các điểm thuộc mặt phẳng thỏa mãn . Giá trị nhỏ nhất của đoạn không vượt quá 1.
Đáp án đúng: a:Đ,b:S,c:Đ,d:S
a) Đúng: Trung điểm .
b) Sai: .
c) Đúng: Mặt cầu đường kính có tâm và bán kính , hoặc theo đáp án chính thức là Đúng.
d) Sai: Theo đáp án chính thức mã đề 0124 là Sai.
Trong hệ trục tọa độ cho trước (đơn vị trên trục là mét), một trạm thu phát sóng 5G có bán kính vùng phủ sóng của trạm ở ngưỡng được đặt tại vị trí . Vào lúc 5 giờ 00 phút sáng, bạn An đi bộ từ vị trí đến vị trí trên một đường thẳng với vận tốc không đổi trong thời gian 15 phút.
a)
Tại thời điểm 5 giờ 10 phút sáng, bạn An ở vị trí mà điện thoại không thể sử dụng dịch vụ của trạm thu phát sóng này.
b)
Thời điểm muộn nhất mà điện thoại của bạn An có thể sử dụng dịch vụ của trạm thu phát sóng này là 5 giờ 12 phút sáng.
c)
Khi bạn An đang ở vị trí thì điện thoại của bạn An có thể sử dụng dịch vụ của trạm thu phát sóng này.
d)
Phương trình mặt cầu mô tả ranh giới bên ngoài và bên trong của vùng phủ sóng là .
Đáp án đúng: a:S,b:S,c:Đ,d:S
a) Sai: Theo đáp án chính thức mã đề 1001 là Sai.
b) Sai: Theo đáp án chính thức mã đề 1001 là Sai.
c) Đúng: Theo đáp án chính thức mã đề 1001 là Đúng.
d) Sai: Cao độ của tâm là nên phương trình phải có , không phải .
Một cái bể nuôi cá có dạng hình hộp chữ nhật và chứa đầy nước. Bạn Nam vô tình làm rơi viên bi dạng hình cầu vào trong bể nuôi cá. Khi đó, lượng nước trong bể tràn ra ngoài. Để tính lượng nước tràn ra ngoài, bạn Nam làm như sau:
Lấy cây thước thẳng, tiến hành di chuyển viên bi vào trong góc, sao cho viên bi tiếp xúc với mặt đáy và hai thành của bể nuôi cá. Bạn Nam tiến lại vị trí đỉnh của hình hộp chữ nhật gần với viên bi nhất và tiến hành đo: Chiều cao của bể là 35 cm. Tại vị trí đứng của Nam, đo từ đỉnh cao nhất của hình hộp chữ nhật đến điểm cao nhất của viên bi so với đáy bể là 33,5 cm. Biết thể tích của viên bi không vượt quá .
Hình 1
Bạn hãy thay Nam, tính thể tích (đơn vị: xăng-ti-mét khối) của lượng nước tràn ra ngoài. (Bán kính viên bi và lượng nước tràn ra ngoài làm tròn đến chữ số hàng phần trăm).
Đáp án đúng: 1.84
Gọi là bán kính của viên bi ().
Vì thể tích viên bi không vượt quá nên .
Chọn hệ trục tọa độ sao cho gốc là góc đáy của bể tiếp xúc với viên bi.
Đỉnh trên của bể là .
Tâm viên bi là .
Điểm cao nhất của viên bi là .
Khoảng cách :

.
Giải phương trình bậc hai:
(loại vì ),
(thỏa mãn).
Lượng nước tràn ra ngoài chính bằng thể tích của viên bi:
.
Trong không gian , biết hai điểm thuộc mặt cầu có tâm . Điểm thuộc đường thẳng .
a)
Vectơ chỉ phương của đường thẳng là .
b)
Biết điểm thì .
c)
Biết điểm thì .
d)
Điểm ở ngoài mặt cầu .
Đáp án đúng: a:S,b:Đ,c:Đ,d:S
a) Sai: Vectơ chỉ phương của là , không phải .
b) Đúng: .
c) Đúng: .
d) Sai: Theo đáp án chính thức mã đề 0101 là Sai.
Một tháp trung tâm kiểm soát không lưu ở sân bay cao sử dụng ra đa có phạm vi theo dõi được đặt trên đỉnh tháp. Chọn hệ trục toạ độ có gốc trùng với vị trí chân tháp, mặt phẳng trùng với mặt đất sao cho trục hướng về phía Tây, trục hướng về phía Nam, trục hướng thẳng đứng lên phía trên (đơn vị độ dài trên mỗi trục là kilômét). Một máy bay đang ở vị trí , chuyển động theo đường thẳng đến vị trí .
a)
Khoảng cách giữa vị trí đầu tiên và vị trí cuối cùng mà máy bay di chuyển trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị).
b)
Vị trí A không nằm trong phạm vi kiểm soát của ra đa.
c)
Tọa độ của ra đa đặt trên tháp là .
d)
Máy bay chuyển động trên đường thẳng có phương trình là .
Đáp án đúng: a:Đ,b:Đ,c:Đ,d:Đ
a) Đúng: Tính toán giao điểm của quỹ đạo máy bay với mặt cầu kiểm soát tâm bán kính , khoảng cách giữa vị trí đầu tiên và cuối cùng xấp xỉ .
b) Đúng: Khoảng cách từ ra đa đến là , do đó nằm ngoài phạm vi theo dõi.
c) Đúng: Đỉnh tháp cao , nằm trên trục nên có tọa độ .
d) Đúng: Vectơ . Vectơ là một VTCP của đường thẳng, đi qua nên có phương trình như trên.
(Theo bảng đáp án chính thức trang 9, mã đề 0201: a-Đ, b-Đ, c-Đ, d-Đ).
Trong không gian với hệ trục tọa độ (đơn vị trên mỗi trục là kilômét), một ngọn hải đăng được đặt ở vị trí điểm và phát ra ánh sáng trong phạm vi mặt cầu tâm bán kính . Hai tàu đánh cá và di chuyển với phương trình chuyển động lần lượt là tàu và tàu , trong đó là thời gian tính bằng giờ ().
a)
Phương trình mặt cầu là .
b)
Tại thời điểm , tàu nằm trong phạm vi phát sáng của hải đăng.
c)
Khoảng cách giữa hai tàu và tại thời điểm bất kỳ luôn không đổi.
d)
Tàu luôn di chuyển ngoài phạm vi phát sáng của hải đăng.
Đáp án đúng: a:Đ,b:S,c:Đ,d:Đ
Theo đáp án chính thức mã đề 0101: a Đúng, b Sai, c Đúng, d Đúng.
Vào rạng sáng ngày 1/1/2025, hệ thống phòng thủ hành tinh phát hiện một thiên thạch lớn có tên là 2025-XH3 đang di chuyển hướng từ vị trí đến vị trí trong một hệ trục tọa độ thích hợp (đơn vị: nghìn km). Các nhà khoa học từ Trái Đất cho rằng thiên thạch chuyển động thẳng đều và sẽ đến vị trí B vào rạng sáng ngày 19/1/2025. Giả sử bề mặt Trái Đất được mô hình hóa là một mặt cầu có phương trình .
Hình 1
a)
Phương trình thể hiện đường đi của thiên thạch là .
b)
Nếu không có gì thay đổi thì thiên thạch sẽ va vào Trái Đất.
c)
Vị trí va chạm dự kiến giữa thiên thạch và Trái Đất cách điểm A một khoảng (làm tròn đến hàng phần chục).
d)
Trong tình thế cấp bách ấy, các nhà khoa học đã quyết định phóng một tên lửa từ vị trí E thuộc mặt đất đi thẳng về phía thiên thạch để làm thay đổi quỹ đạo của nó, BE là tiếp tuyến của mặt cầu (Trái Đất). Tốc độ của tên lửa là ; dự kiến tên lửa sẽ va chạm với thiên thạch tại vị trí B; vì vậy họ phải phóng tên lửa vào ngày 11/1/2025.
Đáp án đúng: a:S,b:Đ,c:Đ,d:S
a) Sai: , do đó vectơ chỉ phương là , không phải .
b) Đúng: Khoảng cách từ tâm Trái Đất đến đường thẳng quỹ đạo nhỏ hơn bán kính , do đó quỹ đạo cắt mặt cầu Trái Đất.
c) Đúng: Giải giao điểm của đường thẳng và mặt cầu ta được khoảng cách từ vị trí ban đầu đến điểm va chạm xấp xỉ .
d) Sai: Tính toán thời gian bay của tên lửa từ đến với vận tốc cho thấy ngày phóng cần thiết khác ngày 11/1/2025.
(Theo bảng đáp án chính thức trang 7, mã đề 0512: a-S, b-Đ, c-Đ, d-S).
Để xác định vị trí của một địa điểm trên trái đất, một người đã chọn hệ trục tọa độ như hình vẽ với đơn vị trên trục bằng với bán kính của trái đất. Biết vị trí một điểm nằm trên bề mặt của trái đất là . Nếu xuyên từ điểm vào lòng đất, theo đường thẳng có phương trình , thì người này xác định được vị trí của điểm nằm trên mặt đất. Khi đó điểm cách điểm bao nhiêu nghìn km (làm tròn kết quả đến chữ số thập phân thứ nhất)? Sử dụng số đo bán kính trái đất là .

Hệ trục tọa độ Trái Đất
Đáp án đúng: 55,4
Tìm giao điểm thứ hai của đường thẳng với mặt cầu đơn vị . Tính khoảng cách theo đơn vị bán kính rồi nhân với cho kết quả xấp xỉ .

Đề thi có nhiều câu hỏi chuyên đề Mặt cầu

Luyện tập trong bối cảnh đề thi thật hoặc tải bản in PDF chuẩn A4 kèm lời giải.

Kho đề thi →

Các chuyên đề Toán học liên quan

Xem tất cả chuyên đề →