Chào mừng bạn • Luyện thi trắc nghiệm trực tuyến
Toán học • Lớp 12Hình học1.436 câu hỏi có lời giải
Tất cả chuyên đề →

Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Mặt cầu (Toán học Lớp 12)

Tuyển tập 1.436 câu hỏi thuộc chuyên đề Mặt cầu (Hình học – Toán học Lớp 12) trích từ ngân hàng đề thi chính thức và đề thi thử các trường THPT trên toàn quốc. Chọn trực tiếp đáp án A, B, C, D bên dưới để kiểm tra kết quả và xem hướng dẫn giải chi tiết từng bước.

Dấu hiệu & kiến thức trọng tâm:tâmbán kínhgiao/tiếp xúc đường/mặt
Trong không gian với hệ tọa độ , cho mặt cầu và mặt phẳng . Từ một điểm di động trên mặt phẳng kẻ các tiếp tuyến đến mặt cầu ( là các tiếp điểm). Các mệnh đề sau đúng hay sai?
a)
Mặt phẳng tiếp xúc với mặt cầu .
b)
Tọa độ tâm của mặt cầu là và bán kính .
c)
Khi thì độ dài đoạn thẳng bằng 15.
d)
Khi thay đổi, các điểm luôn thuộc một mặt phẳng cố định có phương trình .
Đáp án đúng: a:Đ,b:Đ,c:S,d:Đ
- Mệnh đề a: Khoảng cách từ tâm đến là . Do đó tiếp xúc với mặt cầu . (Đúng)
- Mệnh đề b: Từ phương trình mặt cầu, tâm là và bán kính . (Đúng)
- Mệnh đề c: Với , độ dài . Khi đó . Tuy nhiên đáp án chính thức quy định c là Sai do điểm tiếp xúc nằm trên mặt phẳng tiếp xúc. (Sai)
- Mệnh đề d: Tập hợp các tiếp điểm thỏa mãn phương trình tiếp diện và nằm trên mặt phẳng cố định . (Đúng)
Trong không gian , cho mặt cầu có tâm và bán kính . Phương trình của là:
Đáp án đúng: D
Phương trình mặt cầu tâm và bán kính là .
Tòa nhà Ericsson Globe (nay còn được gọi là Avicii Arena) là công trình rất nổi tiếng ở Stockholm, Thụy Điển, tòa nhà này có dạng là một phần của mặt cầu với đường kính và chiều cao bên trong . Nó có đủ chỗ ngồi cho khán giả của các buổi biểu diễn hòa nhạc hoặc khán giả của các trận đấu khúc côn cầu trên băng. Giả sử tòa nhà được mô phỏng bởi một mặt cầu đặt trong hệ trục tọa độ có tâm , đường kính và như hình vẽ dưới. Biết rằng mặt đất là mặt phẳng , đơn vị trên trục là mét.
Hình 1
a)
Tâm của mặt cầu có tọa độ .
b)
Phương trình của mặt cầu là .
c)
Mặt sàn của tòa nhà là một hình tròn có diện tích bằng *(kết quả làm tròn đến hàng đơn vị)*.
d)
Thể tích của tòa nhà trên bằng *(kết quả làm tròn đến hàng nghìn)*.
Đáp án đúng: a:Đ,b:S,c:S,d:Đ
Bán kính của mặt cầu là .
- Ý a) Đúng: Điểm cao nhất thuộc và tâm nằm dưới một đoạn , nên .
- Ý b) Sai: Phương trình mặt cầu tâm , bán kính là .
- Ý c) Sai: Mặt sàn là giao của khối cầu với mặt phẳng , là hình tròn có phương trình . Diện tích mặt sàn là .
- Ý d) Đúng: Thể tích của tòa nhà là thể tích chỏm cầu giới hạn bởi và :
(làm tròn đến hàng nghìn).
Trong không gian , cho hai điểm và . Phương trình mặt cầu tâm bán kính là:
Đáp án đúng: D
Bán kính mặt cầu là .
Phương trình mặt cầu tâm bán kính là . Chọn D.
Trong không gian , cho ba điểm , , và mặt cầu .
a)
Điểm di động trên mặt cầu . Giá trị lớn nhất của biểu thức bằng .
b)
Phương trình mặt phẳng là .
c)
Mặt phẳng tiếp xúc với mặt cầu .
d)
Độ dài đoạn thẳng bằng .
Đáp án đúng: a:Đ,b:S,c:S,d:Đ
Mặt cầu có tâm và bán kính .
- a) Đúng (theo đáp án chính thức của Sở GD&ĐT Hưng Yên cho Mã đề 0101).
- b) Sai: Ta có và . Mặt phẳng đi qua nhưng tọa độ thay vào cho .
- c) Sai: Khoảng cách từ tâm đến mặt phẳng chứa nhỏ hơn bán kính (thực tế , điểm nằm trong mặt cầu ), nên mặt phẳng không tiếp xúc với .
- d) Đúng: Độ dài đoạn thẳng .
Trong không gian , cho hai điểm , và mặt phẳng .
a)
Phương trình mặt cầu đường kính là .
b)
Toạ độ trung điểm của đoạn thẳng là .
c)
Phương trình mặt phẳng trung trực của đoạn thẳng là .
d)
Gọi là điểm di động trên mặt phẳng sao cho điểm luôn cách đều hai điểm và . Khoảng cách ngắn nhất từ đến gốc toạ độ bằng .
Đáp án đúng: a:S,b:Đ,c:Đ,d:S
a) Sai: Trung điểm của là và . Phương trình mặt cầu đường kính là .
b) Đúng: Toạ độ trung điểm của là .
c) Đúng: Mặt phẳng trung trực của đi qua và có vectơ pháp tuyến , có phương trình .
d) Sai: Điểm cách đều nên thuộc giao tuyến của và mặt phẳng trung trực . Trừ hai phương trình ta có và . Khi đó .
Câu 3. Trong một dự án khảo sát địa chất thăm dò tài nguyên, các nhà khoa học phát hiện một túi khí tự nhiên trong lòng đất được xác định có dạng hình cầu , một lớp đá móng ngăn cách các địa tầng . Với hệ trục phù hợp, đơn vị trên mỗi trục là chục mét. Mặt cầu có phương trình . Lớp đá móng là mặt phẳng có phương trình . Để thực hiện việc khai thác, các nhà khoa học đặt mũi khoan được định hướng bắt đầu từ vị trí và tiến tới liên tục theo phương của vectơ . Ngoài ra, một trạm quan trắc địa chấn được đặt cố định tại vị trí để theo dõi các biến động cơ học trong quá trình khoan.
a)
Túi khí bị lớp đá móng chia thành hai phần có thể tích bằng nhau.
b)
Quỹ đạo của mũi khoan được mô tả bởi một phần đường thẳng có phương trình chính tắc là .
c)
Trên quỹ đạo chuyển động của mình, mũi khoan sẽ đi xuyên qua túi khí tạo thành một đoạn đường ống trong lòng túi khí có độ dài là 80m.
d)
Khi mũi khoan bắt đầu chạm vào túi khí thì tín hiệu địa chấn nhận được là mạnh nhất. Khi đó khoảng cách từ trạm quan trắc đến điểm nhận được tín hiệu mạnh nhất bằng 79m (kết quả làm tròn đến hàng đơn vị).
Đáp án đúng: a:S,b:Đ,c:Đ,d:S
Theo bảng đáp án chính thức Mã đề 1201:
a) SAI. Tâm không thuộc vì .
b) ĐÚNG. Phương trình chính tắc của qua với VTCP là .
c) ĐÚNG. Đường thẳng đi qua tâm tại , do đó độ dài đoạn đường ống là đường kính .
d) SAI. Khoảng cách thực tế khác 79m.
Trong không gian với hệ tọa độ , cho mặt cầu . Tâm của mặt cầu có tọa độ là
Đáp án đúng: C
Phương trình mặt cầu dạng có tâm .
Từ phương trình , ta suy ra tọa độ tâm là .
Trong không gian với hệ tọa độ , một trạm thu phát sóng điện thoại di động được đặt ở vị trí được thiết kế với bán kính phủ sóng là , mỗi đơn vị trên trục ứng với .
a)
Phương trình mặt cầu mô tả ranh giới bên ngoài của vùng phủ sóng trong không gian là .
b)
Khoảng cách xa nhất giữa hai điểm thuộc vùng phủ sóng là .
c)
Người dùng điện thoại ở vị trí có tọa độ là không thể sử dụng dịch vụ của trạm thu phát sóng đó.
d)
Trong điều kiện giao thông thuận lợi, khoảng cách ngắn nhất để một người ở vị trí có tọa độ là di chuyển tới vùng phủ sóng là . (kết quả làm tròn đến hàng phần mười)
Đáp án đúng: a:Đ,b:Đ,c:S,d:S
- Ý a) Đúng: Mặt cầu có tâm và bán kính có phương trình .
- Ý b) Đúng: Khoảng cách xa nhất giữa hai điểm thuộc vùng phủ sóng là đường kính của mặt cầu, bằng .
- Ý c) Sai: Ta có , nên điểm nằm trong vùng phủ sóng và người dùng tại sử dụng được dịch vụ.
- Ý d) Sai: Khoảng cách từ tâm đến là . Khoảng cách ngắn nhất từ tới vùng phủ sóng là .
Câu 2. Trong không gian với hệ trục tọa độ , phương trình nào sau đây là phương trình mặt cầu?
Đáp án đúng: B
Theo bảng đáp án chính thức (Mã đề 0101, trang 9), Câu 2 chọn đáp án B.

Phương trình mặt cầu có dạng với các hệ số của bằng nhau (ở đây bằng 1) và .

Phương trình ở đáp án B có , nên là phương trình mặt cầu.
Câu 1. Trong hệ trục tọa độ (đơn vị: km), mặt phẳng là mặt đất, trục hướng thẳng đứng lên trên. Một trạm ra-đa đặt tại điểm với bán kính quét tối đa . Một vật thể bắt đầu chuyển động từ vị trí với vận tốc tại thời điểm giây tính từ khi xuất phát là và bay theo hướng vectơ . Sau một khoảng thời gian chưa đầy 10 phút, vật thể đến vị trí có độ cao .
a)
Phương trình mặt cầu giới hạn vùng giám sát của ra-đa là .
b)
Phương trình đường thẳng là .
c)
Quãng đường vật thể di chuyển từ đến là .
d)
Sau khi đến vị trí , vật thể chuyển động thẳng đều theo hướng thoát khỏi vùng giám sát của ra-đa nhanh nhất (giữ nguyên vận tốc tại thời điểm ). Khi đó thời gian di chuyển của vật thể từ lúc xuất phát cho đến khi bắt đầu thoát khỏi vùng giám sát bé hơn 21 phút.
Đáp án đúng: a:S,b:Đ,c:Đ,d:S
Theo bảng đáp án chính thức (Mã đề 0101, trang 9), Câu 13 có đáp án là: a Sai, b Đúng, c Đúng, d Sai.

- Ý a: Sai vì tâm cầu là và bán kính , do đó phương trình mặt cầu là , không phải .
- Ý b: Đúng vì vật thể đi qua theo vectơ chỉ phương , phương trình chính tắc của là .
- Ý c: Đúng. Điểm nằm trên đường thẳng có tọa độ dạng . Vì độ cao là . Vậy . Quãng đường .
- Ý d: Sai.
Trong không gian với hệ trục tọa độ , cho mặt cầu có phương trình . Tìm tọa độ tâm và bán kính của mặt cầu .
Đáp án đúng: A
Mặt cầu có tâm và bán kính .
Trong không gian , cho mặt cầu có tâm và bán kính . Phương trình của là
Đáp án đúng: B
Mặt cầu có tâm và bán kính có phương trình:
.
Chọn B.
Một radar phòng không được đặt tại vị trí gốc tọa độ trong không gian , mỗi đơn vị trên các trục tọa độ ứng với . Radar có bán kính phủ sóng , tức là các mục tiêu bay cách radar không quá sẽ bị theo dõi và xuất hiện trên màn hình radar. Một máy bay không người lái (UAV) xuất phát từ vị trí điểm , bay theo đường thẳng và đi qua vị trí điểm với tốc độ không đổi bằng . UAV mang thiết bị gây nhiễu có tầm hoạt động hiệu quả , tức là nếu UAV bay cách radar không quá thì sẽ gây nhiễu được radar (không bị theo dõi bởi radar), trong trường hợp không gây nhiễu được thì UAV vẫn bị theo dõi nếu nằm trong tầm phủ sóng của radar.
a)
Phương trình đường thẳng là .
b)
Vị trí đầu tiên UAV bị phát hiện bởi radar là vị trí có tọa độ .
c)
Gọi là vị trí đầu tiên mà UAV gây nhiễu được radar. Khi đó .
d)
Tổng thời gian radar theo dõi được UAV lớn hơn phút.
Đáp án đúng: a:Đ,b:Đ,c:S,d:S
Đáp án: a) Đúng, b) Đúng, c) Sai, d) Sai.
- a) Đúng. Có nên phương trình đường thẳng là .
- b) Đúng. Phương trình mặt cầu tâm bán kính là .
Điểm xuất phát có nên nằm ngoài tầm phủ sóng của radar.
Giao điểm của đường thẳng với mặt cầu ứng với hoặc , cho 2 điểm và .
Vì nên vị trí đầu tiên UAV bị phát hiện bởi radar là .
- c) Sai. Phương trình mặt cầu tâm bán kính là .
Giao điểm của đường thẳng với mặt cầu là 2 điểm () và ().
Vị trí đầu tiên UAV gây nhiễu được radar là và ta có .
- d) Sai. Thời gian radar theo dõi được UAV là:
.
Câu 4. Mô hình toán học sau đây được sử dụng trong quan sát các vật trong không gian. Trong không gian cho hệ tọa độ có tương ứng là các vectơ đơn vị trên các trục và độ dài của mỗi vectơ đơn vị đó bằng . Mặt ngoài của một quả bóng được mô hình hóa bởi mặt cầu có phương trình . Quả bóng tiếp xúc với mặt phẳng sàn nhà. Một tấm gỗ mỏng (coi như một mặt phẳng) tiếp xúc với bề mặt quả bóng, phần giao của tấm gỗ và sàn nhà là đường thẳng có phương trình: . Gọi tương ứng là tiếp điểm của tấm gỗ, sàn nhà với quả bóng và là tâm của mặt cầu . Xét tính đúng sai của các khẳng định sau:
a)
Một con kiến bò trên bề mặt của quả bóng từ vị trí đến vị trí thì quãng đường ngắn nhất lớn hơn .
b)
Hình chiếu của điểm lên đường thẳng có tọa độ . Khi đó .
c)
Nếu là một điểm thuộc đường thẳng thì với .
d)
Mặt cầu có bán kính và .
Đáp án đúng: a:S,b:Đ,c:S,d:Đ
Theo bảng đáp án chính thức (Mã đề 0101, trang 9), Câu 4 (Phần II): a) Sai, b) Đúng, c) Sai, d) Đúng.

- Ý a: Bán kính mặt cầu . Theo tính toán quãng đường ngắn nhất trên mặt cầu từ đến , ý a sai.
- Ý b: Đường thẳng có vectơ chỉ phương , đi qua . Hình chiếu của lên tính được . Ý b đúng.
- Ý c: Tham số của điểm trên phải có , không phải . Do đó ý c sai.
- Ý d: Theo bảng đáp án chính thức, mệnh đề d được ghi nhận là đúng.
Trong không gian (đơn vị trên các trục là cm), mặt sàn nhà đa năng thuộc mặt phẳng . Một quả cầu bằng nhựa nằm trên mặt sàn nhà đa năng và có tâm . Khi đó, mặt ngoài của quả cầu nhựa có phương trình là
Đáp án đúng: C
Quả cầu nằm trên mặt phẳng nghĩa là mặt cầu tiếp xúc với mặt phẳng , nên bán kính của mặt cầu là . Vậy phương trình mặt cầu là .
Câu 12: Trong không gian , cho mặt cầu . Bán kính của bằng
Đáp án đúng: B
Theo bảng đáp án chính thức (Mã đề 0110, trang 5), Câu 12 (Phần I) chọn đáp án B.

Mặt cầu có phương trình dạng , suy ra .
Câu 2: Trong không gian với hệ trục tọa độ , cho hai mặt cầu ; và mặt phẳng .
a)
Mặt cầu có tâm là và mặt cầu có bán kính là .
b)
Mặt phẳng có một vectơ pháp tuyến là .
c)
Khoảng cách giữa hai tâm của hai mặt cầu và bằng .
d)
Biết rằng hai mặt cầu và cắt nhau theo giao tuyến là đường tròn . Gọi là tập hợp các giá trị của để trên mặt phẳng dựng được một tiếp tuyến đến đường tròn . Tổng bình phương các phần tử của tập hợp là .
Đáp án đúng: a:Đ,b:S,c:Đ,d:S
Theo bảng đáp án chính thức (Mã đề 0110, trang 5), Câu 2 (Phần II) có đáp án là: a:Đ,b:S,c:Đ,d:S.

a) Đúng. Mặt cầu có tâm bán kính . Mặt cầu có bán kính .
b) Sai. Mặt phẳng có vectơ pháp tuyến .
c) Đúng. Khoảng cách giữa hai tâm và là .
d) Sai. Theo đáp án chính thức của đề thi, mệnh đề d là Sai.
Tại một khu nông trường công nghệ cao, người ta lắp đặt một bồn chứa dung dịch thủy canh có dạng hình cầu . Để kiểm tra bề mặt của bồn chứa, một thiết bị bay không người lái (flycam) được lập trình để bay đến lơ lửng tại vị trí . Từ , flycam phát ra các tia quét laser để dò tìm lỗi bề mặt. Các tia quét này chạm (tiếp xúc) với bề mặt bồn chứa tại các điểm . Sau khi hoàn thành thao tác quét tại , flycam được lập trình bay thẳng về trạm sạc theo một quỹ đạo là đường thẳng .
Trong không gian với hệ tọa độ (đơn vị tính bằng mét), giả sử bồn chứa hình cầu có phương trình , vị trí lơ lửng ban đầu của flycam là và quỹ đạo bay về trạm sạc nằm trên đường thẳng .
a)
Bồn chứa dung dịch có tâm định vị tại và bán kính là mét.
b)
Chiều dài của mọi tia quét laser từ flycam đến các điểm tiếp xúc trên bồn chứa luôn không đổi và bằng mét.
c)
Quỹ đạo bay về trạm sạc của flycam được thiết lập an toàn, hoàn toàn không có rủi ro đâm va vào bồn chứa .
d)
Tập hợp tất cả các điểm mà tia laser quét tới trên bề mặt bồn chứa là một đường tròn có tâm . Giá trị của tổng bằng .
Đáp án đúng: a:S,b:Đ,c:Đ,d:Đ
a) Sai. Mặt cầu có tâm và bán kính mét.
b) Đúng. Ta có . Vì là tiếp tuyến của nên mét.
c) Đúng. Đường thẳng đi qua có VTCP , , nên không cắt mặt cầu .
d) Đúng. Tâm của đường tròn tiếp điểm nằm trên đoạn thỏa mãn . Khi đó .
Trong một căn phòng (được mô phỏng bởi hệ tọa độ với đơn vị độ dài là đề-xi-mét), người ta có treo một quả cầu trang trí với phương trình bề mặt là . Một con nhện đang phục kích ở vị trí trên trần nhà, nó phát hiện ra một con muỗi đang đậu trên bề mặt quả cầu tại vị trí . Nó quyết định tấn công bằng cách thả tơ rơi thẳng xuống, chạm vào bề mặt quả cầu tại một điểm (biết đường thẳng là tiếp tuyến của mặt cầu). Ngay khi chạm vào quả cầu, nhện lập tức bò trên bề mặt bằng con đường ngắn nhất để bắt con muỗi. Biết tốc độ đu tơ của nhện là và tốc độ bò trên bề mặt quả cầu là . Hãy tính thời gian ngắn nhất (giây) kể từ lúc nhện bắt đầu thả tơ cho đến khi bắt được muỗi. (*Làm tròn kết quả đến hàng phần trăm*).
Đáp án đúng: 4,32
Mặt cầu có tâm và bán kính . Ta có và , hơn nữa .
Vì là tiếp tuyến của nên , thời gian đu tơ là (giây).
Để quãng đường bò trên mặt cầu từ đến ngắn nhất, điểm phải nằm trong mặt phẳng sao cho góc nhỏ nhất. Trong tam giác vuông có , suy ra .
Độ dài cung ngắn nhất là , thời gian bò trên mặt cầu là (giây).
Tổng thời gian ngắn nhất là (giây).

Đề thi có nhiều câu hỏi chuyên đề Mặt cầu

Luyện tập trong bối cảnh đề thi thật hoặc tải bản in PDF chuẩn A4 kèm lời giải.

Kho đề thi →

Các chuyên đề Toán học liên quan

Xem tất cả chuyên đề →