Chào mừng bạn • Luyện thi trắc nghiệm trực tuyến
Toán học • Lớp 10Đại số1.463 câu hỏi có lời giải
Tất cả chuyên đề →

Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Quy tắc đếm, hoán vị/chỉnh hợp/tổ hợp (Toán học Lớp 10)

Tuyển tập 1.463 câu hỏi thuộc chuyên đề Quy tắc đếm, hoán vị/chỉnh hợp/tổ hợp (Đại số – Toán học Lớp 10) trích từ ngân hàng đề thi chính thức và đề thi thử các trường THPT trên toàn quốc. Chọn trực tiếp đáp án A, B, C, D bên dưới để kiểm tra kết quả và xem hướng dẫn giải chi tiết từng bước.

Dấu hiệu & kiến thức trọng tâm:bao nhiêu cáchn!A_n^kC_n^k
Cho ô vuông được bố trí như hình vẽ bên. Biết rằng có tất cả cách chọn ra số nguyên khác nhau từ tập hợp để xếp vào ô vuông sao cho mỗi ô vuông nhỏ chỉ xếp được đúng một số và các ô hàng ngang được sắp xếp theo thứ tự tăng dần hoặc giảm dần, còn các ô hàng dọc thì không được sắp xếp theo thứ tự tăng dần và cũng không giảm dần. Hãy xác định giá trị của .

Hình câu 1 phần III
Đáp án đúng: 84
Số cách chọn số từ số là . Với mỗi bộ số đã chọn, tổng số cách xếp vào ô sao cho hàng ngang tăng dần hoặc giảm dần là cách. Trong đó, số cách mà hàng dọc cũng tăng dần hoặc giảm dần là cách (khi là số thứ hoặc thứ của bộ số và cùng nằm về một phía của ). Do đó mỗi bộ số có cách xếp thỏa mãn. Vậy .
Xét một bảng ô vuông gồm ô vuông (hình vẽ). Người ta điền vào mỗi ô vuông đó một trong hai số 1 hoặc -1 sao cho tổng các số trong mỗi hàng và tổng các số trong mỗi cột đều bằng 0. Hỏi có bao nhiêu cách?
Hình 1
Đáp án đúng: B
Mỗi hàng và mỗi cột gồm 4 ô với các số thuộc có tổng bằng 0 khi và chỉ khi mỗi hàng và mỗi cột chứa đúng hai số 1 và hai số -1.
Bài toán tương đương với việc đếm số ma trận kích thước sao cho tổng mỗi hàng và tổng mỗi cột đều bằng 2.
- Số cách chọn vị trí cho hai số 1 ở hàng 1 là cách.
- Chia các trường hợp tương giao vị trí của hàng 2 đối với hàng 1, kết hợp các ràng buộc cho hàng 3 và hàng 4, tính toán chi tiết ta được chính xác 90 ma trận thỏa mãn.

Chọn đáp án B.
Cho đa giác đều 2022 đỉnh. Hỏi có bao nhiêu tam giác có đỉnh là đỉnh của đa giác và có một góc lớn hơn ?
Đáp án đúng: D
Đa giác đều có 2022 đỉnh nội tiếp đường tròn . Xét tam giác có góc .
Góc nội tiếp chắn cung lớn hơn , do đó cung nhỏ có số đo nhỏ hơn .
Số đỉnh của đa giác nằm trên cung nhỏ (không kể và ) tối đa là đỉnh.
Áp dụng phương pháp đếm đối xứng trên đường tròn, ta tính được số tam giác thỏa mãn là 814366566 tam giác.

Chọn đáp án D.
Cho bảng gồm ô vuông đơn vị và cho bốn màu. Người ta tô mỗi ô trong bảng bởi một trong bốn màu đã cho sao cho hai ô bất kì có chung đỉnh hoặc chung cạnh thì khác màu. Hai cách tô màu bảng được gọi là giống nhau nếu mỗi ô của bảng có cùng màu ở cả hai cách tô (không tính đến thứ tự tô màu các ô). Gọi là số cách tô màu bảng phân biệt thỏa mãn điều kiện trên. Giá trị của bằng bao nhiêu?
Đáp án đúng: 3240
Mỗi khối phải chứa đủ màu khác nhau, nên cách tô bảng hoặc phân hoạch cặp màu theo tính chẵn lẻ của cột ( cách), hoặc phân hoạch cặp màu theo tính chẵn lẻ của hàng ( cách), giao của hai trường hợp có cách. Vậy và .
Trong một trò chơi bạn Bình cần vượt qua một thử thách. Theo yêu cầu của thử thách, Bình cần điền tất cả số thuộc tập hợp vào ô vuông trong hình dưới thỏa mãn đồng thời ba điều kiện sau:
– Mỗi ô điền đúng một số và mỗi số chỉ được sử dụng một lần;
– Hiệu hai số ở hai ô bất kì khác nhau trên cùng một hàng không chia hết cho ;
– Hiệu hai số ở hai ô bất kì khác nhau trên cùng một cột không chia hết cho .
Hai cách điền gọi là giống nhau nếu số điền ở mỗi ô tương ứng trong ô là giống nhau (không tính đến thứ tự điền các số vào ô vuông). Gọi là số cách điền khác nhau để bạn Bình vượt qua được thử thách. Giá trị của bằng bao nhiêu?

[IMAGE:img_q18_grid]
Đáp án đúng: 1152
Phân hoạch số đã cho theo số dư khi chia cho : dư có số , dư có số , dư có số , dư có số , dư có số . Vì các số trên cùng một hàng hoặc cùng một cột đôi một không đồng dư theo môđun , mỗi ô trên cùng một đường chéo phụ thứ phải nhận cùng một số dư tương ứng với nhóm có đúng phần tử. Do đó vị trí số dư của từng ô là duy nhất, suy ra . Vậy .
Bạn Mạnh có các ô của hình vuông . Bạn muốn ghi chữ số hoặc vào các ô vuông. Gọi là số cách ghi sao cho không có hình vuông nào được ghi hoàn toàn bằng số (tham khảo hình vẽ), các cách ghi là khác nhau qua phép đối xứng hay phép quay. Hãy tính giá trị của (kết quả làm tròn đến hàng phần mười).
[IMAGE:img_q19_grid]
Đáp án đúng: 16,3
Theo nguyên lý bù trừ cho hình vuông con trong lưới : số cách điền có ít nhất một hình vuông toàn số là . Do đó , suy ra . Đáp án (Phần III Câu 3, trang 8): 16,3.
Có bao nhiêu cách chọn sáu số từ mười số nguyên và điền vào các ô của hình dưới đây (mỗi ô chỉ điền đúng một số) sao cho tổng các số ở mỗi hàng (kể cả hàng có một ô) bằng nhau?
[IMAGE:img_q22_grid]
Đáp án đúng: 36
Gọi là tổng các số ở mỗi hàng ( và ). Với không có nghiệm; với có bộ phân hoạch ; với có bộ phân hoạch và . Mỗi bộ phân hoạch có cách điền vào các ô, nên tổng cộng có cách. Đáp án (Phần III Câu 6, trang 7): 36.
Một hệ thống máy chủ có địa chỉ IP được đánh số từ đến . Quản trị viên cần cấp phát địa chỉ cho ba nhóm:
- Web (có địa chỉ được đánh số liên tiếp).
- Database (có địa chỉ trong đó không có hai địa chỉ nào được đánh số liên tiếp).
- Storage (có địa chỉ được đánh số bất kỳ).
Biết rằng ba nhóm này không có địa chỉ chung và không có địa chỉ của nhóm Database nào được đứng cạnh nhóm Web (cả trước và sau). Hỏi có bao nhiêu cách cấp phát địa chỉ?
Đáp án đúng: 5880
Theo bảng đáp án chính thức của đề (Mã đề 0104, trang 5, Câu 17): .
Hoàng tham gia một trò chơi trên một sân chơi hình bát giác có đỉnh là vị trí mà người chơi có thể đi đến, Hoàng được yêu cầu tung một đồng xu. Nếu xuất hiện mặt sấp sẽ đi một bước cùng chiều kim đồng hồ. Nếu xuất hiện mặt ngửa sẽ đi một bước ngược chiều kim đồng hồ.
[IMAGE:img_q20_octagon]

Hoàng xuất phát từ đỉnh và dừng lại cho đến khi đi đến đỉnh . Biết rằng Hoàng dừng lại sau lần tung đồng xu. Có bao nhiêu trường hợp có thể xảy ra?
Đáp án đúng: 14
Trên bát giác đều, đỉnh cách đỉnh bước ngược chiều kim đồng hồ hoặc bước cùng chiều kim đồng hồ. Để lần đầu tiên chạm ở đúng bước thứ , có đường đi gồm bước cùng chiều và bước ngược chiều, cùng đường đi gồm bước ngược chiều và bước cùng chiều không chạm ở bước hoặc bước . Tổng cộng có trường hợp. Đáp án chính thức của đề (Mã đề 0171, trang 5): 14.
Hằng năm trước ngày Khai giảng năm học mới, Ủy ban nhân dân thành phố Huế giao Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức Lễ Tuyên dương học sinh đạt danh hiệu "Học sinh danh dự toàn trường" dành cho những học sinh xuất sắc nhất của mỗi trường phổ thông trên địa bàn thành phố. Trong Lễ Tuyên dương, Ban tổ chức vinh danh các học sinh theo lượt nhận, mỗi lượt có 10 học sinh, với những lượt có 5 học sinh nam và 5 học sinh nữ thì Ban tổ chức muốn các học sinh này đứng thành một hàng mà nam nữ xen kẽ. Tuy nhiên khi xếp hàng với lượt có 5 học sinh nam và 5 học sinh nữ thì Ban tổ chức nhận thấy các học sinh này không đứng xen kẽ nhưng chỉ cần đổi chỗ hai học sinh nào đó thì được hàng có nam nữ đứng xen kẽ, cách xếp này gọi là "cách xếp lỗi". Gọi là số "cách xếp lỗi" như trên, xác định giá trị của .
Đáp án đúng: 7200
Số cách xếp chuẩn (nam nữ xen kẽ): có 2 dạng xen kẽ (bắt đầu bằng nam hoặc bắt đầu bằng nữ).
Số cách xếp là: cách.
Một hàng "xếp lỗi" là hàng không xen kẽ nhưng chỉ cần đổi chỗ đúng một cặp học sinh thì được một hàng xen kẽ chuẩn. Cặp học sinh được đổi chỗ phải gồm 1 bạn nam và 1 bạn nữ (nếu đổi 2 bạn cùng giới thì trật tự giới tính của hàng không thay đổi).
Số cách chọn 1 bạn nam trong 5 bạn nam là .
Số cách chọn 1 bạn nữ trong 5 bạn nữ là .
Số cặp nam - nữ có thể hoán đổi từ mỗi cách xếp chuẩn là: cặp.
Mỗi cách xếp lỗi chỉ được tạo ra duy nhất từ một cách xếp chuẩn qua phép đổi chỗ một cặp nam - nữ.
Tổng số cách xếp lỗi là: .
Vậy .
Hệ thống gồm các vật như sau được gọi là **máng n**:
- Một máng nghiêng có lỗ dọc theo đáy. Tính từ trên cao xuống, các lỗ lần lượt có đường kính là .
- quả bóng có đường kính là các số nguyên dương không lớn hơn , trong đó có thể có nhiều quả bóng có cùng đường kính.
(hình vẽ dưới đây mô tả **máng 4**)
Hình 1
Xét **máng n**, thả lăn quả bóng từ đỉnh máng xuống, lần lượt từng quả. Đối với mỗi quả bóng, khi lăn đến lỗ có đường kính lớn hơn hoặc bằng đường kính của nó thì nó sẽ lọt vào đồng thời đóng lỗ này lại. Đối với một thứ tự các quả bóng sau khi thả lăn, nếu các quả bóng đều lọt vào lỗ thì thứ tự các quả bóng ấy được gọi là **dãy đẹp**.

Hai **dãy đẹp** giống nhau khi và chỉ khi thứ tự bán kính của bóng lọt lỗ là như nhau.

Có thể tạo được bao nhiêu **dãy đẹp** khác nhau đối với **máng 5** biết rằng có đúng một quả có đường kính là và một quả có đường kính là ?
Đáp án đúng: 320
Với máng , số dãy đẹp độ dài bằng (bài toán đếm dãy đỗ xe — parking functions). Với máng có đúng quả bóng đường kính và quả bóng đường kính , còn quả bóng còn lại có đường kính thuộc : quả bóng đường kính bắt buộc phải lọt vào lỗ , còn quả bóng đường kính có thể lọt vào lỗ (nếu được thả trước các quả chiếm lỗ ) hoặc lỗ . Có cách chọn vị trí xuất hiện của quả bóng đường kính và quả bóng đường kính trong dãy quả bóng, và với quả bóng còn lại thuộc số cách chọn đường kính thỏa mãn mọi quả bóng đều lọt vào lỗ là . Vậy số dãy đẹp thỏa mãn là . (Theo lời giải trang 15, mã đề 0101).
Có 15 quả bóng được đánh số từ 1 tới 15 được bỏ vào 3 chiếc hộp mất nhãn (giống nhau), mỗi hộp có 6 ngăn được đánh số từ 1 tới 6 như hình vẽ, mỗi ngăn chứa tối đa 1 quả bóng. Biết rằng sau khi các quả bóng này được bỏ ngẫu nhiên vào các ngăn của mỗi hộp thì còn 3 ngăn trống (ngăn nào cũng có thể trống); gọi là số cách thực hiện sao cho có đúng một hộp mà các quả bóng được bỏ vào có số tăng dần theo thứ tự trên xuống, đồng thời hộp đó chứa đủ 6 quả bóng, tính giá trị .

3 chiếc hộp 6 ngăn
Đáp án đúng: 9900
Chuyển bài toán về các hộp có dán nhãn . Khi đó mỗi cách xếp vào 3 hộp không nhãn tương ứng với cách xếp vào 3 hộp có nhãn: . Sử dụng nguyên lý bù trừ trên các hộp có nhãn: . Tính toán các đại lượng tổ hợp ta thu được: .
Trong một cuộc thi, có thí sinh đã được xếp ngồi cố định quanh một bàn tròn và giám thị có mã đề khác nhau (giả sử số lượng đề thi của mỗi mã là nhiều tùy ý). Hỏi có bao nhiêu cách phát đề cho các thí sinh, mỗi thí sinh đề sao cho hai thí sinh ngồi cạnh nhau thì khác mã đề?
Đáp án đúng: 126
Số cách phát mã đề cho thí sinh ngồi cố định quanh bàn tròn sao cho hai thí sinh kề nhau có mã đề khác nhau bằng số cách tô màu đồ thị vòng bằng màu:
.
Với và , số cách phát đề thỏa mãn là:
.
Một hội nghị quốc tế có đại biểu đến từ ba đoàn, đoàn Việt Nam có người, đoàn Nhật Bản có người và đoàn Hàn Quốc có người, trong mỗi đoàn đều có trưởng đoàn. Công ty tổ chức cần sắp xếp đại biểu ngồi trên một hàng ghế dài có chỗ ngồi, thỏa mãn các yêu cầu:
+ Các đại biểu cùng quốc tịch phải ngồi cạnh nhau, tạo thành một nhóm liên tiếp.
+ Không có hai trưởng đoàn nào ngồi cạnh nhau.
Gọi là tổng số cách sắp xếp thỏa mãn các yêu cầu trên, giá trị bằng bao nhiêu?
Đáp án đúng: 3744
Số cách sắp xếp hoàn toàn tự do sao cho các đại biểu cùng quốc tịch ngồi thành từng khối liên tiếp là .
Do mỗi đoàn đều có từ người trở lên, trưởng đoàn của đoàn ngồi giữa không thể đồng thời ngồi ở cả hai đầu của khối giữa, nên hai biến cố "hai trưởng đoàn ngồi cạnh nhau ở ranh giới thứ nhất" và "hai trưởng đoàn ngồi cạnh nhau ở ranh giới thứ hai" là xung khắc.
Với mỗi thứ tự xếp đoàn có sĩ số , số cách xếp vi phạm (có hai trưởng đoàn ngồi cạnh nhau ở một trong hai ranh giới) là:
.
Lấy tổng trên tất cả hoán vị của :
- Khi đoàn giữa có người ( hoán vị): xác suất vi phạm mỗi hoán vị là .
- Khi đoàn giữa có người ( hoán vị): xác suất vi phạm mỗi hoán vị là .
- Khi đoàn giữa có người ( hoán vị): xác suất vi phạm mỗi hoán vị là .
Suy ra .
Vậy .
Trong buổi hoạt động trải nghiệm khoa học của học sinh Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, giáo viên chuẩn bị một bộ 8 viên bi kim loại khác nhau để thực hiện thí nghiệm về va chạm và chuyển động trên máng nghiêng. Để tiện cho việc quan sát và ghi chép kết quả, giáo viên đặt trước mặt học sinh 4 khay thí nghiệm được đánh số 1, 2, 3, 4. Trước khi tiến hành thí nghiệm, các viên bi sẽ được đặt vào các khay theo những quy tắc sau:

Thí nghiệm bi và khay

• Mỗi khay phải có ít nhất một viên bi để đảm bảo mỗi nhóm học sinh đều có vật mẫu quan sát.
• Các viên bi trong cùng một khay được xếp thành một hàng từ trái sang phải để thuận tiện cho việc lấy ra thí nghiệm theo thứ tự.
• Vì mỗi viên bi có khối lượng và màu sắc khác nhau, nên thứ tự các viên bi trong mỗi khay là quan trọng.
Hai cách sắp xếp được xem là giống nhau nếu mỗi khay có cùng số viên bi và thứ tự các viên bi từ trái sang phải trong từng khay hoàn toàn giống nhau.
Gọi là số cách sắp xếp khác nhau. Giá trị của bằng bao nhiêu?
Đáp án đúng: 7056
Theo bảng đáp án chính thức (Mã đề 0101, trang 6), Câu 6 (Phần III) có kết quả là: 7056.

Sắp xếp 8 viên bi thành một hàng ngang có cách.
Để chia 8 viên bi theo thứ tự đó vào 4 khay sao cho mỗi khay có ít nhất 1 viên bi, ta chọn 3 vị trí đặt vách ngăn trong 7 khoảng trống giữa 8 viên bi, có cách.
Số cách sắp xếp thỏa mãn bài toán là:
.
Do đó: .
Một khối lập phương có độ dài cạnh là 2cm được chia thành 8 khối lập phương cạnh 1cm. Hỏi có bao nhiêu tam giác tạo thành từ các đỉnh của các khối lập phương cạnh 1cm?
Đáp án đúng: 2876
Các đỉnh của 8 khối lập phương cạnh 1cm tạo thành một lưới điểm , tổng cộng có điểm phân biệt. Số cách chọn 3 điểm bất kỳ trong 27 điểm là . Ba điểm không tạo thành tam giác khi chúng thẳng hàng. Số bộ 3 điểm thẳng hàng gồm:
- 27 đường thẳng song song với các cạnh hình lập phương (mỗi hướng đường, 3 hướng có 27 đường), mỗi đường có 1 bộ 3 điểm bộ.
- Các đường chéo mặt: mỗi mặt cắt có 2 đường chéo 3 điểm; có 3 họ mặt phẳng cắt tọa độ, mỗi họ 3 mặt phẳng đường chéo, cho 18 bộ.
- Các đường chéo chính của khối lập phương lớn: có 4 đường chéo không gian đi qua tâm, mỗi đường chứa 3 điểm bộ.
Tổng số bộ 3 điểm thẳng hàng là bộ. Vậy số tam giác tạo thành là: .
Bạn An có một bảng chữ nhật gồm hình vuông đơn vị, cố định không xoay như hình vẽ. Bé muốn dùng màu để tô tất cả các cạnh của các hình vuông đơn vị, mỗi cạnh tô một lần sao cho mỗi hình vuông đơn vị được tô bởi đúng màu, trong đó mỗi màu tô đúng cạnh. Biết số cách tô màu bảng của bạn An là , tính .
[IMAGE_1]
Đáp án đúng: 3888
Đáp án: .
Xét một cột gồm ô vuông đơn vị chung nhau cạnh ngang ở giữa: mỗi ô dùng đúng màu (mỗi màu cạnh). Với cạnh dọc đã biết số màu trùng nhau giữa nửa trên và nửa dưới của cột, số cách chọn cạnh ngang của cột chỉ phụ thuộc vào việc hai cạnh dọc của mỗi ô cùng màu hay khác màu:
- Nếu một ô có cạnh dọc cùng màu , thì cạnh ngang của ô đó phải cùng mang một trong màu còn lại.
- Nếu một ô có cạnh dọc khác màu , thì cạnh ngang của ô đó phải mang đúng bộ ( cách xếp).
Xét theo trạng thái của cặp cạnh dọc trên mỗi vách trong vách dọc của bảng , ở mỗi cột từ trái sang phải có đúng cách hoàn thiện phần cạnh ngang và cạnh dọc tiếp theo (sau khi chọn trạng thái cạnh dọc đầu tiên và cách cho bộ ngang cột đầu), dẫn tới tổng số cách tô màu toàn bảng là .
Vậy .
Từ tập hợp số các số tự nhiên liên tiếp cần chọn ra số phân biệt để gán vào ô vuông đơn vị như hình vẽ dưới đây. Gọi là số cách chọn số sao cho mọi số ở hàng trên luôn nhỏ hơn mọi số ở hàng dưới, mọi số bên trái luôn nhỏ hơn mọi số bên phải cùng hàng, đồng thời các số thuộc các ô theo thứ tự lập thành cấp số cộng. Giá trị bằng bao nhiêu?
Hình 1
Đáp án đúng: 3059
Do mọi số ở hàng trên luôn nhỏ hơn mọi số ở hàng dưới và mọi số bên trái luôn nhỏ hơn mọi số bên phải cùng hàng, khi sắp thứ tự số được chọn là thì cách điền vào bảng là duy nhất, trong đó .
Gọi là công sai của cấp số cộng (). Khi đó:
- Giữa và phải chọn số : có cách.
- Giữa và phải chọn số : có cách.
- Giữa và phải chọn số : có cách.
Điều kiện: và . Với mỗi , số cách chọn là .
Vậy .
Suy ra .
Câu 6: Từ tập gồm 50 số tự nhiên liên tiếp, cần chọn ra 21 số phân biệt để gắn vào 21 ô vuông đơn vị như hình vẽ. Gọi là số cách chọn số sao cho mọi số ở hàng trên luôn nhỏ hơn mọi số ở hàng dưới, mọi số bên trái luôn nhỏ hơn mọi số bên phải cùng hàng, đồng thời các số thuộc các ô theo thứ tự lập thành cấp số cộng. Giá trị bằng bao nhiêu? (kết quả làm tròn đến hàng phần chục).

Lưới 21 ô vuông
Đáp án đúng: 8.5
Theo bảng đáp án chính thức (Mã đề 0101, trang 17), Câu 6 (Phần III) có kết quả là: 8.5.

Áp dụng nguyên lý đếm kết hợp công thức Young tableaux và điều kiện cấp số cộng cho các ô . Tính số cách chọn và lấy logarit thập phân , kết quả làm tròn đến hàng phần chục là 8,5.
Câu 2. Từ tập hợp số tự nhiên , cần chọn ra 10 số phân biệt để gán vào 10 ô vuông đơn vị như hình vẽ. Gọi là số cách chọn số sao cho mọi số ở hàng trên luôn nhỏ hơn mọi số ở hàng dưới, mọi số bên trái luôn nhỏ hơn mọi số bên phải cùng hàng, đồng thời các số thuộc các ô theo thứ tự lập thành cấp số cộng. Giá trị bằng bao nhiêu?

10 ô vuông đơn vị
Đáp án đúng: 6118
Theo bảng đáp án chính thức Mã đề 1201, giá trị .

Đề thi có nhiều câu hỏi chuyên đề Quy tắc đếm, hoán vị/chỉnh hợp/tổ hợp

Luyện tập trong bối cảnh đề thi thật hoặc tải bản in PDF chuẩn A4 kèm lời giải.

Kho đề thi →

Các chuyên đề Toán học liên quan

Xem tất cả chuyên đề →