(1) Để giải quyết bài toán, ta sẽ chỉ ra một chiến thuật cụ thể giúp Long luôn giành chiến thắng.
Thật vậy, trong k=20 lượt đi của mình, Long sẽ thực hiện chính xác 10 lượt di chuyển theo phương ngang (trục Ox) và 10 lượt theo phương dọc (trục Oy). Điều kiện này hiển nhiên được thỏa mãn do xen kẽ giữa các lượt của Long là 19 lần Mai quay xe một góc 90∘.
Gọi P0(0,0) là vị trí ban đầu và P1,P2,…,P20 là tọa độ của xe sau mỗi lượt đi tương ứng của Long. Ý tưởng cốt lõi của Long là tập trung kiểm soát hoàn toàn sự thay đổi tọa độ trên một trục, chẳng hạn trục Ox, nhằm đảm bảo chiếc xe không bao giờ quay lại một hoành độ đã từng đi qua.
Cụ thể, chiến thuật của Long được xây dựng như sau:
- Vào các lượt đi theo phương ngang (lượt lẻ: 1,3,5,…,19), Long sẽ quan sát hướng xe hiện tại: nếu xe đang hướng về chiều dương của Ox, Long quyết định đi thẳng 10 đơn vị; ngược lại, nếu xe hướng về chiều âm của Ox, Long đi thẳng 1 đơn vị.
- Đối với các lượt đi theo phương dọc (trục Oy), Long có thể chọn độ dài di chuyển tùy ý thỏa mãn luật chơi, chẳng hạn luôn chọn đi 1 đơn vị.
Ta sẽ chứng minh tính đúng đắn của chiến thuật này. Gọi X0=0 và X1,X2,…,X10 lần lượt là tọa độ x của xe ngay sau các lượt di chuyển ngang. Để thấy, độ lệch tọa độ giữa Xm−1 và Xm hoàn toàn phụ thuộc vào hướng xe:
- Nếu hướng dương: Xm=Xm−1+10≡Xm−1−1(mod11).
- Nếu hướng âm: Xm=Xm−1−1≡Xm−1−1(mod11).
Như vậy, với mọi nỗ lực quay xe của Mai, ta luôn thu được một hệ thức bất biến theo modulo 11:
Xm≡Xm−1−1(mod11).
Xuất phát từ X0=0, các giá trị tiếp theo khi đối chiếu trên modulo 11 sẽ tạo thành dãy:
X1≡10, X2≡9, X3≡8, …, X10≡1(mod11).
Tập hợp 11 giá trị {X0,X1,…,X10} có số dư đôi một khác nhau khi chia cho 11, từ đó suy ra 11 giá trị này trên thực tế là hoàn toàn phân biệt.
Bây giờ, quan sát dãy tọa độ x của toàn bộ 21 điểm P0,P1,P2,…,P20, ta thấy chúng có dạng:
X0,X1,X1,X2,X2,…,X10,X10.
Điều kiện cần để hai điểm Pi và Pj trùng nhau là tọa độ x của chúng phải bằng nhau. Nhờ tính phân biệt của tập các hoành độ Xm vừa chứng minh, sự lặp lại tọa độ x duy nhất chỉ có thể xảy ra ở các cặp điểm liền kề mang dạng P2m−1(Xm,Ym−1) và P2m(Xm,Ym).
Tuy nhiên, xét tung độ tương ứng, ta luôn có Ym=Ym−1±l2m. Vì luật chơi quy định nghiêm ngặt độ dài l≥1, ta lập tức có Ym=Ym−1. Điều này dẫn đến P2m−1=P2m.
Từ các lập luận trên, ta kết luận không có bất kỳ hai điểm nào trong 21 điểm trùng nhau, đồng nghĩa Bảo Long chắc chắn giành chiến thắng.
(2) Ta sẽ chứng minh rằng Châu Mai luôn có chiến thuật giành chiến thắng bằng cách ép chiếc xe không thể thoát ra khỏi một miền hữu hạn. Khi số lượng vị trí được ghi nhận vượt quá số điểm nguyên trong miền đó, theo nguyên lí Dirichlet, xe buộc phải đi qua một vị trí ít nhất hai lần.
Cụ thể, chiến thuật của Mai được xây dựng dựa trên sự độc lập giữa hai trục tọa độ. Trước mỗi lượt đi của Long, Mai sử dụng quyền quay xe 90∘ của mình (chọn rẽ trái hoặc phải) để hướng chiếc xe vào chiều dương hoặc chiều âm của trục vuông góc mà Long sắp sửa đi tới. Gọi tọa độ hiện tại trên trục đó là z (z đóng vai trò là x hoặc y). Mai sẽ quan sát z và hành động như sau:
- Nếu z≤0, Mai hướng xe về phía chiều dương của trục.
- Nếu z>0, Mai hướng xe về phía chiều âm của trục.
Ta sẽ chứng minh tính đúng đắn của chiến thuật này bằng cách chỉ ra mọi tọa độ z luôn bị giới hạn. Giả sử Long di chuyển một khoảng l (với 1≤l≤10):
- Ban đầu z0=0. Mai chọn chiều dương, sau khi Long đi khoảng l, tọa độ tiếp theo là z1=l⟹z1∈[1,10].
- Nếu vị trí hiện tại z∈[1,10] (tức z>0): Mai chọn chiều âm. Tọa độ mới sẽ là z′=z−l. Vì 1≤z≤10 và 1≤l≤10, ta suy ra z′∈[−9,9].
- Nếu vị trí hiện tại z∈[−9,0] (tức z≤0): Mai chọn chiều dương. Tọa độ mới sẽ là z′=z+l. Vì −9≤z≤0 và 1≤l≤10, ta có z′∈[−8,10].
Quy nạp theo số bước di chuyển, ta khẳng định kể từ P0, tất cả các hoành độ x và tung độ y của xe luôn bị giam chặt trong đoạn số nguyên [−9,10]. Số lượng giá trị nguyên trong đoạn [−9,10] là 10−(−9)+1=20. Do cả x và y đều nhận tối đa 20 giá trị, số lượng vị trí phân biệt (x,y) tối đa mà xe có thể đi tới là 20×20=400 vị trí.
Trong trò chơi có k=400 lượt đi, hệ thống sẽ ghi nhận tổng cộng 401 vị trí (bao gồm cả gốc tọa độ P0 ban đầu). Theo nguyên lí Dirichlet, khi xếp 401 điểm vào 400 vị trí khả dĩ, chắc chắn phải tồn tại ít nhất hai điểm trùng nhau. Điều này đồng nghĩa với việc Châu Mai chắc chắn giành chiến thắng.